KÜNYE
- Toplantı No: 2017/017
- Gündem No: 65
- Karar Tarihi: 05.04.2017
- Karar No: 2017/UY.I-1020
- Başvuru Sahibi: TBM Yapı Emlak İnş. Taah. Turz. Taş. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.- Farsel İnş. ve Tic. A.Ş. Ortak Girişimi
- İhaleyi Yapan İdare: Karayolları 3. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2016/567900
- İhale Adı: Karaman 5. Bölge HD Devlet Yolu Sertavul Tüneli ve Bağlantı Yolları Toprak İşleri, Sanat Yapıları, Köprü ve BSK İşleri Yol Yapımı İşi
Özet
İhale teklifinde sunulan mali tabloların şirketle bağının belgelendirilememesi nedeniyle itirazen şikayetin reddi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, Arnavutluk’ta düzenlenen mali tabloların Türkiye’deki şirketle aynı şirket olduğunu ve bu nedenle tekliflerinin değerlendirmeye alınması gerektiğini iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale şartnamesi ve Yönetmelik hükümleri uyarınca, mali tabloların sunulduğu şirket unvanının teklif sahibi ile bağının belgelenmesi zorunludur. Sunulan Arnavutluk’ta düzenlenen mali tabloların ticari unvanı ile Türkiye’deki şirketin ticari unvanı farklıdır ve bu iki şirketin aynı olduğuna dair başvuru sahibi tarafından yeterli belge sunulmamıştır. Ayrıca, yabancı ülkede düzenlenen belgelerin yetkili merci tarafından onaylanması ve tasdik işlemlerinin mevzuata uygun olması gerekmektedir. Bu nedenle, mali tabloların değerlendirmeye alınmaması isabetlidir.
Genel Soru–Cevap
Soru: İhale kapsamında sunulan mali tabloların teklif sahibi şirketle bağının nasıl belgelendirilmesi gerekir, belgelendirme konusunda tereddüt yaşanması durumunda ortaya çıkan riskler nelerdir?
Cevap: Sunulan mali tabloların, teklif sahibinin ticari unvanı veya tüzel kişiliği ile aynı olduğunun resmi belgelerle (ticaret sicil belgeleri, kuruluş belgeleri ya da noter onaylı yazışmalar gibi) açıkça kanıtlanması gerekir. Bağlantının açıkça belgelenmemesi halinde, mali tablolar ihale kapsamında geçerli sayılmayabilir ve ekonomik-mali yeterlik değerlendirmesine dahil edilmez. Bu durum, teklif sahibinin puan kaybetmesine ve hatta teklifinin elenmesine yol açabilir. Dolayısıyla, farklı unvan veya yabancı kaynaklı belgelerde özellikle bu bağın gösterilmesi zorunludur.
Soru: Yabancı ülkede düzenlenen mali tabloların ihale dosyasına sunulmasında dikkat edilmesi gereken hususlar nelerdir?
Cevap: Yabancı ülkede düzenlenen mali tablolar, ilgili ülkenin yetkili makamlarınca tasdik edilmiş ve gerekirse apostil veya noter onayları tamamlanmış olmalıdır. Ayrıca, Türkiye’de geçerli resmi dil veya şartnamedeki kurallara uygun tercümeleri sunulmalıdır. Bu usullere uyulmadığı takdirde, belgeler değerlendirmeye alınmayabilir. uygulamada özellikle tasdiklerin doğru yapılmaması veya eksik bilgi verilmesi nedeniyle çokça uyuşmazlık doğmaktadır.
Soru: Ortak girişim kapsamında iş deneyim belgelerinde ortaklık oranlarının belirtilmemesi durumunda idarenin nasıl hareket etmesi beklenir ve itiraz sürecinde neler değişebilir?
Cevap: Ortak girişimde ortaklık oranları kesin olarak belirtilmemişse, idarenin bu durumu tespit edip puanlama yapmaktan kaçınması uygun görülür. Ancak, isteklinin itirazı üzerine oranları açıkça gösteren ek belge sunması halinde, idarenin bu belgeyi değerlendirip puanlama yapması hakkaniyete ve mevzuata uygundur. Dolayısıyla, ortaklık oranları başvuru aşamasında net değilse başlangıçta değerlendirme yapılmayabilir, ancak sonradan sunulan belgelerle eksiklik giderilebilir.
Soru: Ekonomik ve mali kapasite değerlendirmesinde, geçersiz sayılan mali tabloların etkisi ne şekilde ortaya çıkar ve kapasite puanı bakımından ne tür sorunlara yol açar?
Cevap: İhale mevzuatı ve şartname doğrultusunda mali tablolar geçersiz sayıldığında, banka referans mektubu, ciro ve bilanço gibi ekonomik-mali göstergeler değerlendirilemez. Bu durumda, başvuru sahibi ekonomik ve mali kapasiteden önemli puanlar kazanamaz ve toplam puanlamada dezavantajlı duruma düşer. Sonuçta, düşük puan nedeniyle teklifin sıralamadaki konumu zayıflar veya elenme riski artar.
Soru: İhale mevzuatında mali tablolar ile ticari unvan eşleştirilmesindeki tereddütler nedeniyle nasıl uyuşmazlıklar ortaya çıkar ve uygulamada bu konuda nelere dikkat edilmelidir?
Cevap: Mali tabloların unvanının teklif sahibi ile aynı olduğunun belirsizliği, teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına, itirazen şikayetlerin reddine veya ihalenin iptaline neden olabilir. Uygulamada, farklı ülkelerde düzenlenen ya da farklı unvan kullanan şirketlere ait tabloların bağının açıkça belgelenmesi kritik önemdedir. Bu nedenle, iş sahipleri ve idareler, şirketler arası yapısal farklılıklar ve unvan değişikliklerini titizlikle takip etmeli ve belgeleri tarafsız resmi makam onaylarıyla desteklemelidir. Aksi halde, tereddütler ihale sürecinde büyük hukuki sorunlara yol açmaktadır.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Başvuru sahibinin, Arnavutluk’ta düzenlenen mali tabloların Türkiye’deki şirketle aynı olduğuna dair iddiasını neden yeterince ispatlayamadığı değerlendirildiğinde, hangi usul ve esaslara aykırılık tespit edilmiştir?
Cevap: Arnavutluk’ta düzenlenen mali tabloların ticari unvanı Türkiye’deki şirketin unvanıyla farklı olup, başvuru sahibi bu farklılığı gidermeye yönelik herhangi bir belge ya da resmi onay sunmamıştır. Ayrıca, yabancı ülkede düzenlenen mali tabloların doğru ve mevzuata uygun tasdiki yapılmamıştır. Şartname ile mevzuat esasları gereği bu tür belgelerin, sunulduğu şirket ile teklif sahibi arasındaki bağının yetkili mercilerce belgelenmesi zorunlu olduğu halde, başvuru sahibi bu zorunluluğu yerine getirmemiştir. Bu nedenle, mali tabloların değerlendirmeye alınmaması yerinde bulunmuştur.
Soru: İdarenin, başvuru sahibinin iş deneyim belgesi kapsamında ortak girişimde ortaklık oranlarını öncelikle kabul etmemesi, itiraz üzerine oranları içeren belgeyi kabul etmesi ve puanlama yapması hukuken doğru mudur?
Cevap: Evet, idarenin ortaklık oranlarının belge üzerinde açıkça belirtilmemesi nedeniyle başlangıçta puanlama yapmaması, ancak itiraz üzerine ortaklık oranlarını içeren belgeyi kabul ederek puanlamayı gerçekleştirmesi hukuka uygundur. Çünkü ortak girişimdeki ortaklık oranları belirsizse, doğru puanlama yapılamaz. Ancak itirazla sunulan belge oranları net olarak gösterdiğinden puanlamanın yapılması isabetlidir ve mevzuata uygundur.
Soru: Ekonomik ve mali kapasite değerlendirmesinde başvuru sahibinin Arnavutluk kayıtlı mali tablolara dayalı olarak banka referans mektubu, ciro ve bilanço rasyolarından puan alamaması ihale sonucu üzerinde nasıl bir etki yaratmıştır?
Cevap: Başvuru sahibinin mali tablolarını Türkiye’deki şirketle bağlayamaması nedeniyle bu tablolar değerlendirmeye alınmamış ve buna bağlı olarak banka referans mektubu, ciro ve bilanço rasyolarından puan alamamıştır. Bu durum, ekonomik ve mali kapasite puanında önemli bir düşük skor oluşmasına yol açmış ve toplam puanlama içinde başvuru sahibinin değerlendirmede geri kalmasına sebebiyet vermiştir. Sonuç olarak, mali tabloların geçersiz sayılması başvuru sahibine ekonomik-mali kapasite açısından büyük dezavantaj yaratmıştır.
Soru: Yabancı ülke kaynaklı belgelerin ihale sürecinde geçerli sayılabilmesi için yerine getirilmesi gereken temel şartlar nelerdir?
Cevap: Yabancı ülkede düzenlenen belgelerin geçerli sayılabilmesi için, önce söz konusu belgelerin yetkili yerel mercilerce onaylanması gerekmektedir. Ayrıca bu belgelerin ihale mevzuatı ve şartname hükümlerine uygun şekilde tasdik edilmesi zorunludur. Başvuru sahibi bu tasdik ve onay işlemlerini gerçekleştirmediği için sunulan belgeler geçersiz sayılmıştır ve mali yeterlik değerlendirmesine dahil edilmemiştir.
Detaylı Analiz
İtirazen şikâyete konu uyuşmazlıkta, teklif kapsamında sunulan mali tabloların, teklif sahibi tarafından düzenlenip düzenlenmediği, yani sunulan belgelerle teklif sahibi arasındaki ilişkinin yeterli ölçüde belgelenip belgelenmediği temel sorun olarak öne çıkmaktadır. Başvuru sahibi, Arnavutluk’ta düzenlenen mali tabloların sunulan teklifin sahibi Türkiye’deki şirket tarafından hazırlatıldığını ileri sürmüş; ancak ihale makamı bu iki şirket arasında bağ kurulamadığı gerekçesiyle söz konusu mali tabloları değerlendirme dışı bırakmıştır. Bu değerlendirmeye itiraz eden başvuru sahibi, iddiasını somut belgeyle destekleyemediğinden şikâyet yerinde görülmemiştir.
Sunulan mali tabloların değerlendirme kapsamına alınabilmesi için, bu tabloları düzenleyen ticari unvan ile teklif sahibi arasında açık ve belgeli bir bağlantının ortaya konulması gerekmektedir. Mevcut dosyada, Arnavutluk kaynaklı mali tabloların ticari unvanı Türkiye’deki teklif sahibinden farklı görünmektedir. Bu farklılığa rağmen, aradaki yapısal ilişkiyi açıklayan bir belge, örneğin şirket birleşme sözleşmesi, şube ilişkisini gösteren resmi kayıt ya da başka bir bağı kanıtlayıcı doküman sunulmamıştır. Ayrıca, yabancı ülkede düzenlenen bu tablolara ilişkin, ilgili ülkenin yetkili makamlarından alınması gereken onaylar ve tasdik işlemleri de usulüne uygun olarak gerçekleştirilmemiştir. Bu eksikliği nedeniyle idarenin puanlamaya esas almaması hukuken doğru bulunmuştur.
Ekonomik ve mali kapasite bölümünde yapılan değerlendirme, esas itibarıyla bu belgelerin geçersizliğinden doğrudan etkilenmiştir. Değerlendirme sistematiği uyarınca, mali yeterlilik puanlamasında banka referans mektubu, ciro ve bilanço rasyoları önemli ağırlıkta puan taşımaktadır. Başvuru sahibi, belge geçerliliği sağlanamadığından bu alanlardan hiçbir puan kazanamamış, bu da toplam kapasite puanını ciddi şekilde düşürerek teklifin rekabet gücünü zayıflatmıştır. Böylece, sunulan mali verilerin uygun tasdik ve ilişkilendirme yapılmadan dosyaya eklenmiş olması doğrudan mali yeterlilik puanına olumsuz etki yapmıştır.
Bir diğer değerlendirme noktası olan iş deneyimine ilişkin puanlamada ise, başvuru sahibinin puanlama dışı bırakıldığı ilk değerlendirmeye karşı itirazı sonrasında yeni belge sunması, sürecin yönünü değiştirmiştir. İdare, başlangıçta ortaklık oranlarının açıkça belirtilmediği gerekçesiyle belgeyi dikkate almamış; ancak itiraz üzerine bu eksikliği gideren belge sunulduğunda puanlamayı gerçekleştirmiştir. İdarenin, ilk aşamada doğru oranda puanlama yapabilmek için belge üzerinde gerekli bilgilerin açık şekilde yer almamasını gerekçe göstererek değerlendirme yapmaması, ardından eksikliğin giderilmesi üzerine puanlamayı kural çerçevesinde tamamlaması hukuki açıdan yerinde bulunmuştur.
Sonuç olarak, Kamu İhale Kurulu, idarece yapılan mali yeterlik değerlendirmesinin hem ihale dokümanına hem de ilgili mevzuata uygun olduğunu kabul etmiş, sunulan belgelerin şirketle bağının kanıtlanamaması ve usulünce tasdik edilmemesi nedeniyle mali tabloların değerlendirme dışı kalmasını isabetli bulmuştur. Ayrıca, iş deneyimi kapsamında yapılan itirazın dikkate alınması ve sonraki belgeler doğrultusunda puanlama yapılması da sürecin bütününde usule uygunluk çerçevesinde değerlendirilmiştir. Bu gerekçelerle itirazen şikâyet başvurusu reddedilmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.