KÜNYE
- Toplantı No: 2017/002
- Gündem No: 37
- Karar Tarihi: 04.01.2017
- Karar No: 2017/UY.III-50
- Başvuru Sahibi: Otomatik Otopark Sistemleri Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi
- İhaleyi Yapan İdare: İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Fen İşleri Daire Başkanlığı Yapı İşleri Müdürlüğü
- İKN: 2016/424100
- İhale Adı: İstanbul Geneli Otoparklarda Mekanik Sistemiyle Kapasite Artışı Yapılması
Özet
Anahtar teslimi götürü bedel ihalede uygulama projesi bulunmaması nedeniyle ihalenin iptali
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, uygulama projesi ve detaylı yerleşim planlarının olmaması, zemin etüdü yapılmaması, belirsiz teknik şartnameler, teklif vermeye engel eksiklikler ve rekabeti engelleyen şartnameler nedeniyle ihalenin iptalini talep etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Yapım işlerinde uygulama projeleri yapılmadan ihaleye çıkılamayacağı, anahtar teslimi götürü bedel teklif alınacak işlerde işin her türlü ayrıntısının uygulama projeleri ile net olarak belirtilmesi gerektiği, başvuruya konu ihalede vaziyet planı, sistem yerleşim planı ve lift adetlerini gösteren projelerin bulunmadığı, bu durumun sağlıklı teklif oluşturulmasına engel olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, zemin etüdü yapılmadan birim fiyat teklif cetvelinde kazı imalatlarına yer verilmesi mevzuata aykırıdır. Teknik şartnamede zemin iyileştirme işleminin bila bedel yapılacağına dair belirsiz düzenleme teklif hazırlamayı zorlaştırmaktadır. Teknik şartnamede belirli bir markaya işaret eden ifadelerin rekabeti engellemediği, idarenin teknik özellik belirleme takdir yetkisinin bulunduğu değerlendirilmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Anahtar teslimi götürü bedel ihalelerde uygulama projelerinin kapsam ve detay seviyesinin yeterlilik kriterleri nelerdir, projeler olmadan ihaleye çıkılabilir mi?
Cevap: Anahtar teslimi götürü bedel ihalelerde iş kalemlerinin miktar ve niteliklerinin tam olarak belirlenmesi için uygulama projelerinin detaylı ve yeterli olması gerekir. Bu projeler, teknik şartname ve teklif formu ile birlikte işin tüm ayrıntılarını net olarak ortaya koymalıdır. Uygulama projeleri bulunmadan ihaleye çıkılması, tekliflerin sağlıklı hazırlanmasını engelleyeceğinden, mevzuat ve uygulama kararları doğrultusunda uygun görülmez ve iptal sebebidir.
Soru: Teknik şartnamede işin maliyetine ve teklif hazırlanmasına belirsizlik doğuran ifadeler kullanılması kabul edilir mi?
Cevap: Teknik şartnamede işin kapsamı, maliyeti ve gereklilikleri kesin ve açık olarak tanımlanmalıdır. “Bila bedel yapılacak” gibi maliyeti net olmayan ifadeler, teklif verenlerin tekliflerini doğru ve eşit şartlarda hazırlamasını zorlaştırır. Böyle durumlar uygulamada teklif değerlendirme sürecinde tereddüt yaratır ve mevzuata aykırı sayılarak ihalenin iptaline veya iptal gerekçesi olarak kabul edilir.
Soru: Zemin etüdü yaptırılmadan, zemin koşullarına bağlı kazı ve zemin iyileştirme gibi imalat kalemleri ihale dokümanına nasıl dahil edilmelidir?
Cevap: Zemin etüdü yapılmadan kazı ve zemin iyileştirme iş kalemlerinin miktar ve niteliklerinin belirlenmesi mümkün değildir. Bu nedenle, zemin etüdü sonuçları olmadan bu tür iş kalemlerinin birim fiyat teklif cetveline konulması, teklif verenlerin sağlıklı fiyatlandırma yapmasını engeller. Mevcut durumda bu tür düzenlemeler hata olarak değerlendirilir ve ihale sürecinde iptal sebebi olabilir.
Soru: Teknik şartnamede belirli marka veya modele atıf yapılması rekabeti engelleyen haksız bir uygulama olarak görülür mü?
Cevap: İdareler teknik özellik ve performans kriterleri belirlerken belirli markaya doğrudan atıf yapmadığı sürece rekabet engellenmez. Bazı durumlarda belirli markaya atıf teknik gerekçelerle yapılabilir ve bu, idarenin takdir yetkisi çerçevesinde değerlendirilir. Uygulamada, marka referansı rekabeti engellemekten çok, işin teknik standardını sağlama amacını taşıyorsa itiraz konusu olmamaktadır.
Soru: İhale dokümanında iş kalemleri miktar ve niteliklerinin net olmaması teklif değerlendirme sürecini nasıl etkiler?
Cevap: İş kalemlerinin miktar ve niteliklerinin belirsiz olması, teklif verenlerin maliyet hesaplamasını, risk analizini ve fiyatlandırmayı sağlıklı yapmasını engeller. Bu durum tekliflerin karşılaştırılmasını güçleştirir, eşit muamele ve şeffaflık ilkelerine zarar verir. Sonuçta ihalenin hukuken dayanağını zayıflatır ve iptal gerekçesi olabilir. Bu nedenle iş kalemlerinin net ve kesin şekilde tanımlanması esastır.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Anahtar teslimi götürü bedel ihalede uygulama projelerinin bulunmaması teklif hazırlamayı nasıl etkilemiştir?
Cevap: Uygulama projelerinin olmaması nedeniyle iş kalemlerinin miktar ve nitelikleri net olarak belirlenememiştir. Bu durum, teklif verenlerin işin kapsamını ve gereksinimlerini sağlıklı değerlendirmesini engellediğinden, teklif hazırlamak mümkün olmamıştır.
Soru: Zemin etüdü yapılmadan birim fiyat teklif cetvelinde kazı işlerine yer verilmesinin sonucu ne olmuştur?
Cevap: Zemin etüdü yapılmadan kazı iş kalemleri belirlenmiş olması mevzuata aykırıdır çünkü zemin yapısı bilinmeden kazı miktarları ve nitelikleri tespit edilemez. Bu nedenle tekliflerde belirsizlik oluşmuş ve ihale süreci hukuken sağlıksız hale gelmiştir.
Soru: Teknik şartnamede zemin iyileştirme işleminin “bila bedel” yapılacağının belirtilmesi ihale üzerinde ne tür bir etki yaratmıştır?
Cevap: Bu belirsiz düzenleme, teklif verenler açısından maliyet hesabı yapmayı zorlaştırmış ve teklif hazırlamada objektifliği ortadan kaldırmıştır. Sonuç olarak, tekliflerin karşılaştırılması ve değerlendirilmesi sağlıklı şekilde yapılamamıştır.
Soru: Başvuruda iddia edilen belirli marka işaretinin rekabeti engellediği iddiası hangi gerekçeyle reddedilmiştir?
Cevap: Teknik şartnamede belirli bir markaya işaret edilmesinin rekabeti engellemediği, idarenin teknik özellik belirleme takdir yetkisinin bulunduğu gerekçesiyle kabul edilmiştir. Bu nedenle marka işareti şikayeti ihalenin iptal gerekçesi olmamıştır.
Detaylı Analiz
Başvuruya konu uyuşmazlıkta, anahtar teslimi götürü bedel kapsamında gerçekleştirilecek mekanik otopark sistemine ilişkin ihalede, uygulama projelerinin, vaziyet planının ve sistem yerleşim planlarının bulunmaması tekliflerin sağlıklı bir biçimde hazırlanmasına olanak tanımamıştır. Başvuru sahibinin, teklif vermeye etkisi bulunan bu teknik belirsizliklerin yanı sıra, zemin etüdü yapılmaması ve teknik şartnamede yer alan muğlak düzenlemeler nedeniyle ihalenin iptalini talep ettiği görülmektedir. Söz konusu iddialar, teklif hazırlama sürecinde karşılaşılan mühendislik ve maliyet belirleme güçlüklerine dayanmaktadır.
Tartışmanın merkezinde yer alan en önemli husus, iş kalemlerinin miktar ve niteliklerinin net biçimde ortaya konulamamış olmasıdır. Uygulama projeleri ile sistem yerleşim planları bulunmaksızın yapılan bu ihale sürecinde, anahtar teslimi götürü bedel yöntemi uyarınca tekliflerin hazırlanması katılımcılar açısından mümkün hale gelmemiştir. İdarenin yapım işini tüm yönleriyle tanımlamasını ve yüklenici tekliflerinin bu tanım üzerinden şekillenmesini esas alan bu yöntemde, projenin içeriğinin belirsiz kalması öngörülen yöntemin sağlıklı şekilde işletilememesine yol açmıştır.
Zemin etüdü yapılmaması da ihalenin teknik hazırlık düzeyine ilişkin diğer önemli eksikliklerden biridir. Kazı imalatlarının birim fiyat cetvelinde yer almasına rağmen, yerel zemin koşullarına ilişkin herhangi bir tespit yapılmamış olması, tekliflerin oluşturulmasında mühendislik hesapları açısından ciddi bir boşluk yaratmıştır. Özellikle kazı işleri gibi zemine bağlı risk taşıyan kalemlerde, zemin niteliklerinin bilinmemesi teklif sahiplerini bilinçli fiyatlandırma yapmaktan alıkoymuş, bu durum da ihale sürecinde eşitlik ilkesine zarar vermiştir.
Bunlara ek olarak, teknik şartnamede yer alan “bila bedel yapılacak” şeklindeki düzenleme, maliyet hesabında belirsizliğe sebep olmuş, bu nedenle tekliflerin değerlendirilmesinde karşılaştırılabilirlik ortadan kalkmıştır. Kamu İhale Kurulu, bu yönüyle şartnamenin teklif oluşturma sürecini objektiflikten uzaklaştırdığını, böylece sağlıklı bir ihale sürecinden söz edilemeyeceğini tespit etmiştir. Diğer yandan, belirli markaya işaret eden ifadelerin rekabeti engellemediği ve bu konuda idarenin takdir yetkisinin bulunduğu değerlendirilerek marka yönünden bir mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Sonuç olarak Kurul, iş kalemlerine ilişkin netlikten yoksun uygulama projeleri, zemin etüdü yapılmamışken kazı imalatının öngörülmesi ve teknik şartnamedeki açıklık taşımayan düzenlemelerin teklif hazırlamayı imkânsız hale getirdiği kanaatine varmıştır. Bu gerekçelerle ihalenin iptaline karar verilmiş; teknik koşulları yetersiz biçimde belirlenmiş bir ihalenin sağlıklı rekabet ve eşit katılım koşullarını taşımadığı değerlendirmesi yapılmıştır.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.