KÜNYE
- Toplantı No: 2018/028
- Gündem No: 38
- Karar Tarihi: 15.05.2018
- Karar No: 2018/UY.II-985
- Başvuru Sahibi: Abbaslar İnşaat Yapı Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi
- İhaleyi Yapan İdare: Karabağlar Belediye Başkanlığı Fen İşleri Müdürlüğü
- İKN: 2018/51755
- İhale Adı: Belediyemiz Sınırları Dahilinde Bulunan Muhtelif Okullarda Tadilat Yapılması İşi
Özet
Alternatif teklif nedeniyle geçici teminatın gelir kaydedilmesi işlemi mevzuata aykırı bulundu
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, alternatif teklif verilmesinin yasak fiil ve davranışlar kapsamında olmasına rağmen geçici teminatının gelir kaydedilmesinin hukuka aykırı olduğunu, bu işlemin iptalini talep etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İnceleme sonucunda, ihale konusu işin 47 okulda tadilat yapılması olduğu, tekliflerin birim fiyat esasına göre alındığı, başvuru sahibinin ve diğer isteklinin aynı gerçek kişi tarafından dolaylı olarak birden fazla teklif verdiği tespit edilmiştir. 4734 sayılı Kanun’un 17/d maddesi kapsamında bu durumun yasak fiil ve davranışlar arasında olduğu kabul edilmekle birlikte, Kanun’da geçici teminatın gelir kaydedilmesinin hangi hallerde yapılacağı açıkça düzenlenmiş olup, alternatif teklif verilmesi nedeniyle geçici teminatın gelir kaydedilmesi yönünde bir hüküm bulunmamaktadır. Bu nedenle geçici teminatın gelir kaydedilmesi işlemi mevzuata aykırıdır.
İdare Görüşü
İdare, alternatif teklif verilmesinin yasak fiil ve davranışlar arasında olduğunu, bu nedenle teklifin değerlendirme dışı bırakılmasının ve geçici teminatın gelir kaydedilmesinin mevzuata uygun olduğunu savunmuştur.
Genel Soru–Cevap
Soru: Yasak fiil ve davranış teşkil eden alternatif teklif verilmesi nedeniyle geçici teminatın gelir kaydedilmesi hangi durumda hukuka uygun olur?
Cevap: Yasak fiil ve davranış olarak kabul edilen alternatif teklif verilmesi nedeniyle geçici teminatın gelir kaydedilmesi ancak dayanak mevzuatta açıkça öngörülmüşse mümkündür. Mevzuatta böyle bir hüküm yoksa, teklifin değerlendirme dışı bırakılması yapılabilir ancak geçici teminat iade edilmelidir.
Soru: Birden fazla teklif verilmesi yasak fiil kapsamında ise geçici teminatın gelir kaydedilmesi zorunlu mudur?
Cevap: Yasak fiilin tespiti tek başına geçici teminatın gelir kaydedilmesini gerektirmez. Geçici teminatın gelir kaydedilmesi işlemi, Kanun ve ilgili yönetmeliklerde belirtilen açık hallerde yapılmalıdır; yoksa teminatlar iade edilmelidir.
Soru: Yasak fiil ve davranış tespiti sonrası ilgili teklifin değerlendirme dışı bırakılması ile geçici teminatın gelir kaydedilmesi arasında nasıl bir ayrım yapılmalıdır?
Cevap: Yasak fiil tespiti, teklifin ihale dışı bırakılması için yeterlidir. Ancak geçici teminatın gelir kaydedilmesi, mevzuatta kesinlikle düzenlenen özel ve sınırlı durumlarla bağlıdır, dolayısıyla bu iki işlem ayrı değerlendirilmelidir; yasak fiil tespit edilen teklifin teminatı otomatik olarak gelir kaydedilmemelidir.
Soru: Geçici teminatın gelir kaydedilmesi işleminin hukuka uygunluğunu değerlendirirken nelere dikkat edilmelidir?
Cevap: Öncelikle işlemin dayanağı olan mevzuat hükümleri incelenmeli, geçici teminatın hangi hallerde gelir kaydedileceği açıkça belirtilmiş olmalıdır. Yasak fiil tespiti, bu durumları otomatik olarak oluşturmaz; işlem mevzuata uygunluk açısından sıkı denetime tabidir.
Soru: Yasak fiil ve davranışlara dayanan tekliflerin teminatlarının iadesi nasıl sağlanmalıdır?
Cevap: İlgili tekliflerin yasak fiil kapsamında değerlendirme dışı bırakılması halinde, bu teklif sahiplerinin geçici teminatları mevzuat hükümlerine uygun biçimde iade edilmelidir. Teminatların gelir kaydedilmesi ancak yasada sayılan özel hallerde mümkündür.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Alternatif teklif verilmesi yasak fiil ve davranışlar kapsamında bulunduğu halde, geçici teminatın gelir kaydedilmesi işleminin mevzuata aykırı bulunmasının nedeni nedir?
Cevap: Yasak fiil ve davranışların tespiti alternatif teklif verilmesi nedeniyle yapılmış olsa da, ilgili mevzuatta bu durumun geçici teminatın gelir kaydedilmesini gerektireceğine dair açık bir hüküm bulunmamaktadır. Bu nedenle geçici teminatın gelir kaydedilmesi işlemi hukuka uygun değildir.
Soru: Aynı gerçek kişi tarafından dolaylı olarak birden fazla teklif verilmesi yasak fiil olarak tespit edilmişse, geçici teminatın gelir kaydedilmesinde hangi kısıtlamalar gözetilmelidir?
Cevap: Yasak fiil tespit edilse bile, geçici teminatın gelir kaydedilmesi ancak mevzuatta açıkça belirtilen hallerde mümkündür. Dolayısıyla bu vakada, dolaylı çoğaltılan teklifler yasağa aykırı olsa da, geçici teminatların gelir kaydedilmesi işlemi ancak mevzuattaki ilgili şartlar gerçekleşirse yapılabilir.
Soru: İdarenin teklifin değerlendirme dışı bırakılması ve geçici teminatın gelir kaydedilmesi uygulamasının nasıl düzeltilmesi gerekmektedir?
Cevap: İdarenin teklifleri yasak fiil nedeniyle değerlendirme dışı bırakması uygun olmakla birlikte, geçici teminatın gelir kaydedilmesi yerine teminatların iadesi sağlanmalı ve işlemler mevzuata uygun şekilde yeniden yürütülmelidir.
Soru: Bu somut vakada geçici teminatların iadesi hüküm altına alındığında, ihale sürecinin son durumu nedir?
Cevap: Geçici teminatların gelir kaydedilmesi işlemi iptal edilerek teminatların iadesine karar verilmiş, böylece ihale sürecinde yasak fiilin sonuçları geçici teminatın gelir kaydedilmesi yoluyla değil, tekliflerin değerlendirme dışı bırakılması suretiyle uygulanması kararlaştırılmıştır.
Detaylı Analiz
İncelenen uyuşmazlıkta temel tartışma, ihale kapsamında yapılan tekliflerin aynı gerçek kişi tarafından dolaylı olarak verilmesi suretiyle yasağa aykırı alternatif teklif teşkil etmesi karşısında, bu teklif sahiplerinin geçici teminatlarının gelir kaydedilmesinin hukuka uygun olup olmadığıdır. Başvuru sahibi, eylemin 4734 sayılı Kanun uyarınca yasak fiil olarak değerlendirilmesini kabul etmekle birlikte, geçici teminatının gelir kaydedilmesinin mevzuatta hüküm bulunmadığı gerekçesiyle iptalini talep etmiştir. İdare ise hem tekliflerin değerlendirme dışı bırakılmasının hem de teminatların gelir kaydedilmesinin hukukî dayanağının bulunduğunu savunmuştur.
Uyuşmazlığın çözümünde belirleyici unsur, alternatif teklif verilmesinin geçici teminatın gelir kaydedilmesini gerektirip gerektirmediği yönündeki değerlendirmeye odaklanmıştır. İhale konusu iş kapsamında birden fazla teklifle yer alınması, Kanun’un yasak fiil ve davranışlarına ilişkin maddesi uyarınca değerlendirme dışı bırakılmayı gerektiren bir durum olarak kabul edilmiştir. Ancak geçici teminatla ilgili olarak yapılan işlem, bu bağlamda ayrı ele alınmış; çünkü mevzuatta gelir kaydetme işleminin yalnızca kanunla sınırlı olarak belirlenen hallerde yapılacağı yönünde açık ve sınırlayıcı bir yaklaşım bulunmaktadır.
Değerlendirme açısından esaslı fark, bir teklifin yasak fiil teşkil etmesiyle bu teklifin geçici teminatının gelir kaydedilmesi gerekliliği arasında otomatik bir bağ bulunmamasında ortaya çıkmaktadır. Kurul değerlendirmesinde, alternatif teklifin yasak fiil olarak nitelendirilmesi başlı başına geçici teminat gelir kaydı için yeterli sayılmamıştır. Teminatla ilgili işlemler açısından esaslı unsurun, kanuni düzenlemede açıkça gösterilen hallere dayanması gerektiği vurgulanmıştır. Bu vakada, söz konusu durumun açıkça teminatı gelir kaydetmeyi öngören haller arasında yer almaması nedeniyle işlem mevzuata aykırı bulunmuştur.
Kurulun yaklaşımında teklif sahibinin eylemi yasak fiil kapsamında değerlendirilmiş olsa da, yalnızca bu tespitle yetinilmiştir. Geçici teminatların durumuna ilişkin işlem, bu tespitten ayrıştırılarak bağımsız bir tasarruf niteliğiyle ele alınmış ve hukuki dayanak olmaksızın gelir kaydedilmesinin mümkün olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Böylece ihale süreci açısından tekliflerin değerlendirme dışı bırakılması uygun bulunmakla birlikte, geçici teminatın iadesi yönünde uygulamanın yeniden tesisi öngörülmüştür.
Sonuç olarak, Kurul, ihale sürecindeki fiilin yasağa aykırı olduğuna hükmetmiş ancak bu eylemin sonuçlarının yalnızca teklifin değerlendirme dışı bırakılmasıyla sınırlı tutulması gerektiğine karar vermiştir. Geçici teminatlara dair yapılan gelir kaydetme işlemi yasal zemine dayanmamasından ötürü iptal edilmiş; teminatların iadesi ve işlemlerin yasal çerçevede yeniden yürütülmesi gerektiği yönünde karar alınmıştır.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.