KÜNYE
- Toplantı No: 2023/059
- Gündem No: 26
- Karar Tarihi: 06.12.2023
- Karar No: 2023/UY.II-1505
- Başvuru Sahibi: Vestan İnşaat Tic. ve San. A.Ş.
- İhaleyi Yapan İdare: Devlet Su İşleri 15. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2023/893118
- İhale Adı: Şanlıurfa-Merkez Karakoyun Deresi ve Yan Kolları 1.Kısım
Özet
Alt yüklenici iş deneyim belgesindeki iş artışlarının idarece onaylanmaması nedeniyle itirazen şikayet reddedildi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, alt yüklenici iş deneyim belgesinin iş artışları dahil düzenlenmesi gerektiğini, idarenin DSİ 15. Bölge Müdürlüğünün DSİ 20. Bölge Müdürlüğünden alınan iş deneyim belgelerini dikkate almaması nedeniyle teklifinin haksız şekilde değerlendirme dışı bırakıldığını iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İnceleme sonucunda, iş deneyim belgesine konu işin esas sözleşme bedelinin 66.426.925,00 TL, alt yüklenici sözleşme bedelinin 62.696.925,00 TL olduğu, iş artışının %19,99 oranında ve 13.281.945,89 TL tutarında gerçekleştiği, iş artışının idarece onaylandığı ancak alt yüklenici sözleşmesinde iş artışına ilişkin ayrı bir onayın bulunmadığı tespit edilmiştir. Kamu İhale Kurulu’nun 02.09.2020 tarihli ve 2020/DK.D-272 sayılı kararına göre, iş artışlarının idarece onaylanması halinde ve iş artış tutarının alt yüklenici tarafından yapılan işin esas sözleşme fiyatları ile hesaplanan tutarından düşük olması şartıyla iş artışlarının alt yüklenici iş bitirme belgelerine eklenebileceği, ancak alt yüklenici iş artışına yönelik idari onay bulunmadığı için iş artışlarının belge tutarına eklenemeyeceği belirtilmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: İş artışlarının alt yüklenici iş deneyim belgesine eklenebilmesi için hangi koşullar aranır?
Cevap: İş artışlarının alt yüklenici iş deneyim belgesine eklenebilmesi için, öncelikle iş artışlarının idarece ayrı ve açık şekilde onaylanması gerekir. Ayrıca, iş artışının tutarının alt yüklenicinin esas sözleşme bedeli üzerinden yaptığı iş tutarından yüksek olmaması gerekir. Bu koşullar sağlanmadığında, iş artışları belge tutarına yansıtılmaz ve bunun sonucu olarak belgeye bu artışlar dahil edilmez.
Soru: Alt yüklenici iş deneyim belgesini düzenleyen birim ile bu belgeyi denetleyen birim farklı olduğunda nasıl bir yaklaşım benimsenir?
Cevap: İş deneyim belgesinin düzenleme yetkisi açıkça belirlenmiş ise, belgeyi düzenlemeyen birim belgenin içeriğini değiştirme veya denetleme yetkisi bulunmayabilir. Bu durumda, sadece yetkili birim tarafından düzenlenen belge geçerli sayılır ve diğer birimin farklı değerlendirmesi belge üzerinde etkili olmaz.
Soru: Alt yüklenici sözleşmesinde iş artışının idarenin onayına tabi olduğu hükmü varsa, idarenin iş artışını onaylamaması halinde sonuç ne olur?
Cevap: Böyle bir durumda idare tarafından iş artışına ilişkin ayrı ve açık bir onay verilmemişse, iş artışları alt yüklenici iş deneyim belgesine eklenemez. Alt yüklenici sonradan iş artışını kabul etmiş olsa bile, idarenin onayı olmadan bu artışlar geçerli sayılmaz ve belge tutarı artırılmaz.
Soru: Alt yüklenici iş deneyim belgesindeki bedelin iş artışları dahil güncellenmemesi durumunda, teklif değerlendirmesinde ne tür hukuki sonuçlar ortaya çıkabilir?
Cevap: İş deneyim belgesi, alt yüklenicinin yaptığı işlerin değerini gösterdiği için belge bedelinin güncellenmemesi durumunda, alt yüklenicinin iş deneyim miktarı eksik hesaplanabilir. Bu da teklifin uygunluk değerlendirmesinde hatalı menfi sonuçlara ve dolayısıyla teklifin haksız yere elenmesine yol açabilir. Ancak, bu durum sadece iş artışlarının idarece onaylandığı durumda söz konusu olur.
Soru: İtirazen şikayet sürecinde iş deneyim belgesine iş artışlarının eklenip eklenmemesi nedeniyle yapılan itirazlarda başvuru bedelinin iadesi nasıl ele alınır?
Cevap: İtirazen şikayet başvurularında, iddiaların kısmen veya tamamen haksız bulunması halinde başvuru bedelinin iadesi mümkün olmaz. Başvuru sahibi, iş artışlarının eklenmesi gerektiği itirazını destekleyecek idari onay veya belgelendirme sunamamışsa, başvuru bedeli geri verilmez.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Alt yüklenici iş deneyim belgesine iş artışlarının eklenebilmesi için hangi onaylar gerekir ve bu vakada neden iş artışları eklenememiştir?
Cevap: İş artışlarının alt yüklenici iş deneyim belgesine eklenebilmesi için iş artışlarının idarece ayrı ve açık biçimde onaylanması gerekir. Bu vakada, iş artışı idarece genel olarak onaylanmış olsa da, alt yüklenici sözleşmesi kapsamında iş artışlarına ilişkin ayrı bir idari onay bulunmadığı için iş artışları belge tutarına eklenmemiştir.
Soru: DSİ 15. Bölge Müdürlüğü’nün DSİ 20. Bölge Müdürlüğü tarafından düzenlenen iş deneyim belgesini dikkate almaması hukuka uygun mudur?
Cevap: Uygun bulunmuştur. Çünkü iş deneyim belgesi düzenlemeye yetkili tek kurum DSİ 20. Bölge Müdürlüğüdür ve DSİ 15. Bölge Müdürlüğü’nün bu belgeyi denetleme veya değiştirme yetkisi yoktur. Bu nedenle DSİ 15. Bölge Müdürlüğü’nün, DSİ 20. Bölge Müdürlüğünün düzenlediği belgeyi dikkate almaması işlemi hukuka uygundur.
Soru: Alt yüklenici iş sözleşmesinde yer alan “iş artışlarının idarenin onayı ile yapılacağı ve alt yüklenicinin bu artışları ihtirazi kayıtsız kabul ettiği” hükmünün hukuki sonucu nedir?
Cevap: Bu hüküm uyarınca, iş artışlarının geçerli olabilmesi için idarenin ayrıca onay vermesi zorunludur ve alt yüklenici onaysız iş artışlarını sonradan geçerli sayamaz. Dolayısıyla idarenin onayı olmadan iş artışlarının iş deneyim belgesine eklenmemesi meşrudur.
Soru: Başvuru sahibinin iş artışlarının dahil edilmesi gerektiğine yönelik itirazının reddedilmesi durumunda, itirazen şikayet başvuru bedelinin iadesi mümkün müdür?
Cevap: Bu vakada başvuru sahibinin iddiaları kısmen veya tamamen haksız bulunmuş olduğundan, itirazen şikayet başvuru bedelinin iadesi mümkün değildir.
Detaylı Analiz
Başvuru sahibinin gündeme getirdiği uyuşmazlık, alt yüklenici sıfatıyla imza altına alınan bir sözleşme kapsamındaki iş deneyiminin ihalede geçerli sayılıp sayılamayacağı, daha özelde iş artışları nedeniyle genişleyen sözleşme kapsamının iş deneyim belgesine ne ölçüde yansıtılabileceği yönünde şekillenmiştir. Uyuşmazlığın merkezinde, alt yüklenici iş deneyim belgesine esas alınan işin toplam bedeline iş artışlarının eklenip eklenemeyeceği ve bu artışların idarece gerekli şekilde onaylanıp onaylanmadığı konuları yer almaktadır. İlgili idare, sunulan iş deneyim belgesinde belirtilen tutarın idare tarafından onaylanmayan iş artışlarını içerdiğini belirterek teklifi değerlendirme dışı bırakmıştır.
İhaleye katılan istekli tarafından sunulan alt yüklenici iş deneyim belgesi, esas sözleşme bedelinin önemli bir kısmını kapsayan, alt yüklenici sözleşmesine dayalı bir belge olup, bu belgenin geçerliliği ihale değerlendirmesinde belirleyici rol oynamaktadır. Ancak, belgede belirtilen toplam tutarın içinde yaklaşık %20 oranındaki iş artışlarının da bulunduğu anlaşılmıştır. Kurul değerlendirmesinde, söz konusu iş artışlarının, alt yüklenici sözleşmesinde varsayılan şekilde idari onaya tabi olduğu, fakat bu onayın sadece genel anlamda işin yüklenicisi bazında yapıldığı, alt yüklenici kapsamına dair ayrı ve açık bir idari onayın ise bulunmadığı ortaya konmuştur. Bu nedenle işi esas alan belge üzerine bu artışlar eklenememiştir.
Bu olayda, iş deneyim belgesine eklenmesi talep edilen iş artışlarının “esaslı unsur” niteliği taşıyıp taşımadığı değerlendirilirken, iş artışı oranı ve sözleşmeye etkisi dikkate alınmıştır. Her ne kadar artış %20 seviyesine yaklaşmış olsa da, alt yüklenici sözleşmesinde açıkça onaya tabi kılınmış olan bu tür artışların idarece ayrıca onaylanmamış olması nedeniyle belge kapsamına doğrudan dahil edilemeyecek nitelikte olduğu değerlendirilmiştir. Esaslı unsur kavramı burada, yapısal değişimi değil, onay prosedürünün varlığını arar şekilde ele alınmıştır. Dolayısıyla biçimsel onayın eksikliği, artışın belgeye yansıtılmasını hukuki olarak engellemiştir.
Pilot ortak sıfatıyla ihaleye katılan başvuru sahibinin sunduğu belgede yer alan tutar, iş artışları dahil hesaplandığında yeterli iş deneyimi göstermekte iken, söz konusu artışların onaylı olmadığı sabit olduğundan, belge tutarı iş artışı öncesi miktarla sınırlı kabul edilmiştir. Bu durumda pilot ortağın tek başına yeterli iş deneyimi sağlayamadığı anlaşılmış ve bu eksiklik başvurucunun teklifinin elenmesine neden olmuştur. Pilot ortağın sağlayacağı iş deneyimi, konsorsiyumun teklif geçerliliği açısından belirleyici olduğundan, bu durum teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına yol açan temel nedenlerden biri olarak öne çıkmıştır.
Kamu İhale Kurulu, somut olayda iş deneyim belgesine esas alınacak tutarın belirlenmesinde yalnızca alt yüklenici sözleşmesinde yer alan bedele dayanılabileceğini, idarenin alt yüklenicilik kapsamında yapılan iş artışlarını ayrıca ve açık şekilde onaylamadığı durumlarda bu tutarların belgeye dahil edilemeyeceğini belirtmiştir. Ayrıca, belgeyi düzenleme yetkisi bulunan bölge müdürlüğü dışındaki bir başka müdürlüğün belge üzerinde değerlendirme veya düzeltme yapamayacağı saptanmıştır. Bu değerlendirmeler sonucunda başvurucunun teklifinin elenmesi işlemi hukuka uygun bulunmuş ve itirazen şikâyet talebi reddedilmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.