KÜNYE
- Toplantı No: 2019/037
- Gündem No: 41
- Karar Tarihi: 01.08.2019
- Karar No: 2019/UY.II-885
- Başvuru Sahibi: Hicran SÖNMEZ
- İhaleyi Yapan İdare: Giresun İl Özel İdaresi Yatırım ve İnşaat Müdürlüğü
- İKN: 2019/266585
- İhale Adı: Görele İlçe Jandarma Komutanlığı Hizmet ve Lojman Binaları Onarımı
Özet
İhale dışı bırakma kararı, terör örgütü bağlantısı bildirimine dayanarak hukuka uygun bulunmuştur
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihale dışı bırakılma kararının hukuka aykırı olduğunu, Valilik yazısının kendilerine iletilmediğini, ihale komisyonu kararının imzasız olduğunu ve haklarında yargı kararı bulunmadığını iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, ihale konusu işin onarım işi olduğunu, ihaleye 16 isteklinin katıldığını ve idarenin Giresun Valiliği’nden 4734 sayılı Kanun’un 11/g maddesi kapsamında bildirim talep ettiğini tespit etmiştir. Valilik tarafından başvuru sahibi hakkında terör örgütü bağlantısı bildirildiği ve bu nedenle ihale komisyonunun 11/g maddesi uyarınca başvuru sahibini ihale dışı bıraktığı belirlenmiştir. Mevzuat gereği terör örgütü bağlantısı bildirilenlerin ihaleye katılamayacağı ve teminatlarının gelir kaydedilmeksizin ihale dışı bırakılacağı hüküm altına alınmıştır. Ayrıca, ihale komisyonu kararının imzalanmaması iddiası, başvuru sahibinin idareye yaptığı şikâyet başvurusunda yer almadığı için itirazen şikâyet başvurusuna konu edilemeyeceği değerlendirilmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Terör örgütü bağlantısı bildirimi idari merciden resmi yazı ile alınmadan ihale dışı bırakma yapılabilir mi?
Cevap: İdarelerin terör örgütü bağlantısı nedeniyle ihale dışı bırakma kararı alabilmesi için bu bilgiyi Valilik gibi yetkili kurumlardan resmi yazı ile talep etmesi ve bu yazıya dayanması gerekmektedir. Doğrudan idarenin kendi inisiyatifiyle veya başka kaynaklardan elde edilen bilgilerle ihale dışı bırakma kararı vermesi uygulamada tereddüt yaratır ve hukuki itirazlara zemin hazırlayabilir.
Soru: İhale dışı bırakma kararına dayanak olan resmi bildirim başvuru sahibine mutlaka tebliğ edilmeli midir?
Cevap: İhale dışı bırakmanın hukuka uygunluğunun değerlendirilmesinde, idare tarafından resmi kurumdan alınan bildirim kararı doğrudan destekler ancak bu bildirimin isteklilere ayrı ayrı tebliği zorunlu olmayabilir. Ancak, temel hakların korunması ve savunma hakkının kullanılabilmesi için bildirim içeriği ve dayanaklarının isteklilere usulüne uygun biçimde bildirilmesi uygulamada önem taşır. Hangi durumda bildirimin tebliği veya bildirim olmaksızın işlem yapılabileceği mevzuatta net değilse, uygulamada açılan yollar ve itiraz mekanizmaları dikkate alınmalıdır.
Soru: İhale dışı bırakma kararı sonrası başvuru sahibinin teminatının gelir kaydedilmemesi mümkün müdür?
Cevap: Terör örgütü bağlantısı nedeniyle yapılan ihale dışı bırakmalarda, mevzuat ve uygulama kararları uyarınca söz konusu isteklinin yatırdığı teminatın gelir kaydedilmeden iade edilmesi öngörülmektedir. Bu, ihale dışı bırakmanın hukuki dayanağı ve gerekçesinin özel niteliğiyle ilişkilidir. Teminat işlemlerinde bu hususun dikkate alınması, gereksiz uyuşmazlıkları önler.
Soru: İhale komisyonu kararının şekil şartlarına aykırılıkları ihale sürecinde hangi şartlarda değerlendirilir?
Cevap: İhale süreçlerine ilişkin şekil şartları ve kararların usulden geçerliliği, başvuru aşamasında doğrudan idareye yapılmış şikâyette belirtilmişse ve süreci etkilemişse değerlendirmeye alınır. Ancak itirazen şikâyet veya tasdik başvurularında, idareye yapılan şikâyet başvurusunda yer almayan şekil eksikliklerine dayalı itirazlar, inceleme konusu yapılamayabilir. Bu nedenle şekil aykırılığı iddiası en üst itiraz mercii aşamasında değil, ilk idari müracaatta ortaya konmalıdır.
Soru: Terör örgütü bağlantısı nedeniyle ihale dışı bırakılan isteklinin yargı kararı olmaması, hukuki durumunu nasıl etkiler?
Cevap: Terör örgütü bağlantısına ilişkin iddiaların ispatı görev ve yetkisi öncelikle idari mercilerdedir. İdare, Valilik gibi yetkili birimlerin bildirimine dayanarak ihale dışı bırakma kararı verebilir; bu karar yargı kararı gerektirmez. Yargı kararı bulunmaması, doğrudan ihale dışı bırakmanın hukuka aykırı olduğuna işaret etmez. Ancak, istekliler ilgili idari işlemi yargı yoluyla denetletebilirler ve kararın hukuka uygunluğu yargı merciince değerlendirilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Başvuru sahibinin ihale dışı bırakılması için Valilikten alınan terör örgütü bağlantısı bildirimine dayanılması hukuken geçerli midir?
Cevap: Evet, idarenin Valilik’ten 4734 sayılı Kanun’un 11/g maddesi kapsamında alınan terör örgütü bağlantısı bildirimi esas alınarak, başvuru sahibini ihale dışı bırakması mevzuata uygundur. Mevzuat gereği, terör örgütü bağlantısı bildirilenler ihaleye kabul edilmez.
Soru: Başvuru sahibinin iddia ettiği ihale komisyonu kararının imzasız olması, itirazen şikâyet başvurusunda değerlendirilmiş midir?
Cevap: Hayır, ihale komisyonu kararının imzasız olması iddiası, başvuru sahibinin idareye yaptığı şikâyet başvurusunda yer almadığı için itirazen şikâyet incelemesine konu edilmemiş ve bu yüzden Kurul tarafından usul yönünden reddedilmiştir.
Soru: Başvuru sahibinin hakkında henüz mahkeme kararı olmaması ihale dışı bırakılma kararını etkiler mi?
Cevap: Hayır, henüz mahkeme kararı olmaması ihale dışı bırakılma kararının hukuka aykırı olduğunu göstermez. İdare, Valilikten gelen resmi bildirimle hareket etmiş ve terör örgütü bağlantısı nedeniyle başvuru sahibini ihale dışı bırakmakta mevzuata uygundur.
Soru: İhale konusu işin onarım işi ve ihaleye katılan 16 isteklinin olması, başvuru sahibinin ihale dışı bırakılması kararı açısından nasıl bir önem taşımıştır?
Cevap: İhale konusu işin onarım olması ve çok sayıda isteklinin ihaleye katılması, başvuru sahibinin ihale dışı bırakılması kararının uygulanmasında kamu yararını ve rekabet ortamını etkileyen bir husus olarak değerlendirilmemiş; bu nedenle ihale dışı bırakma kararının geçerliliğine engel oluşturmamıştır.
Detaylı Analiz
İhaleye katılan isteklilerden birinin 4734 sayılı Kanun’un 11/g maddesi kapsamında ihale dışı bırakılması, somut olayın temel tartışma konusunu oluşturmaktadır. Uyuşmazlık, idarenin Valilikten elde ettiği resmi bildirim doğrultusunda hareket ederek başvuru sahibini terör örgütü bağlantısı gerekçesiyle ihaleye kabul etmemesine ilişkindir. Başvuru sahibi, bu işlemin hukuki dayanaktan yoksun olduğunu ileri sürmüş; bildirim içeriğinin kendisine tebliğ edilmediğini, ihale komisyonu kararının imzasız olduğunu ve haklarında yargı kararı bulunmadığını ifade etmiştir. Bu itirazlar, idarenin eldeki verileri dayanak alarak ihale dışı bırakma işlemi tesis etme yetkisine sahip olup olmadığı noktasında hukuki değerlendirme yapılmasını gerektirmiştir.
Mevcut olayda ihale, bir onarım işine ilişkindir ve toplamda 16 istekli teklif vermiştir. Bu bağlamda, başvuru sahibinin değerlendirme dışı bırakılması işleminin ihale sürecinin genel seyrine ve rekabet ortamına etkisi sınırlı olmuştur. Ön plana çıkan husus ise başvuru sahibinin teklifinin içerdiği belgeler ya da teklifin maddi içeriği değil, doğrudan kişisel durumu dolayısıyla ihale dışı bırakılmasıdır. Dolayısıyla ihale sürecinde iş deneyimi ya da mali yeterlik gibi klasik yeterlik kriterleri değil, teklifin sunucusu olan isteklinin 4734 sayılı Kanun kapsamındaki durumu esas tartışma konusunu oluşturmuştur.
Esaslı unsur açısından yapılan değerlendirmede, Kamu İhale Kurulu tarafından terör örgütü bağlantısı bildiriminin ihale sürecinde yeterlik kriterlerinden bağımsız şekilde, başlı başına ihale dışı bırakılmayı gerektiren bir durum olduğu kabul edilmiştir. Bu bağlamda bildirimin, teklifin diğer koşullarının değerlendirilmesine gerek kalmaksızın işlem tesisine olanak tanıdığı anlaşılmaktadır. Bildirimin isteklinin kendisine tebliğ edilmemiş olması talep edilen teminatın gelir kaydına da neden olmamış; bu da işlemin, ceza değil, tespit niteliğinde idarî bir işlem olarak uygulandığını göstermektedir.
İdarece gerçekleştirilen işlemde pilot ortak veya iş deneyimi belgeleri gibi teknik değerlendirme başlıklarına girilmemiştir. Çünkü ihale dışı bırakma kararının gerekçesi isteklinin teknik veya ekonomik yetersizliği değil, kişisel ehliyete ilişkin bir durumdur. Dolayısıyla, konsorsiyum yapısı, ortaklık payları ya da iş deneyimi belgelerinin ağırlığı gibi unsurlar bu olayda belirleyici veya tartışmaya açık bir yön taşımamaktadır. İhale dışı bırakma işlemi tamamen 11/g maddesi uyarınca kişisel yeterlik durumuna dayalı olarak tesis edilmiştir.
Kamu İhale Kurulu’nun yaklaşımı, idarelerin yetkili kurumlardan alınmış resmi bildirimlere dayanarak ihale dışı bırakma işlemi gerçekleştirebileceklerini kabul etmektedir. Kurul, Valilikten alınan bildirimin idareye bu yönde hareket etme yetkisini tanıdığını açıkça ortaya koymuştur. Ayrıca başvuru sahibinin ihale komisyon kararının imzasız olduğu yönündeki iddiası, ilk şikâyet başvurusunda yer almadığı için usulden değerlendirilmeye alınmamıştır. Sonuç olarak, başvuru sahibinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması işlemi hukuka uygun kabul edilmiş ve itirazen şikâyet başvurusu reddedilmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.