KÜNYE
- Toplantı No: 2022/048
- Gündem No: 24
- Karar Tarihi: 19.10.2022
- Karar No: 2022/UY.II-1277
- Başvuru Sahibi: Yüksel İnşaat A.Ş.- Makimsan Asfalt Taah. İnş. San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü İçmesuyu Dairesi Başkanlığı
- İKN: 2020/754233
- İhale Adı: Antalya-Karacaören 2 Barajı İçmesuyu Tesisleri
Özet
İhaleye katılımda sahte apostil tasdik şerhi kullanılması nedeniyle iş ortaklığının teklifinin değerlendirme dışı bırakılması
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihale üzerinde bırakılan iş ortaklığının sunduğu iş deneyim belgelerinin düzenlenme koşullarına aykırı olduğunu, sahte apostil tasdik şerhi içerdiğini ve bu nedenle tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiğini iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, iş ortaklığının pilot ortağı tarafından sunulan yurt dışı iş deneyim belgelerinin apostil tasdik şerhlerinin Azerbaycan Dışişleri Bakanlığı tarafından incelendiğini ve 17 adet apostilden 9’unun sahte olduğunun tespit edildiğini, bu belgelerin Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin ilgili maddelerine uygun olarak usulüne uygun tasdik edilmediğini belirlemiştir. Bu durum, iş deneyiminin tevsikinde kullanılamayacak nitelikte olup, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 17. maddesinin (c) fıkrası kapsamında sahte belge kullanımı olarak değerlendirilmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Yurt dışından alınan iş deneyim belgelerinin apostil tasdik şerhlerinde sahtecilik tespit edilirse, bu durum teklifin değerlendirilmesinde nasıl sonuç doğurur?
Cevap: Yurt dışından alınan iş deneyim belgelerinin apostil tasdik şerhlerinde sahtecilik tespit edilirse, ilgili belgeler mevzuat kapsamında iş deneyimini ispat için geçerli sayılmaz. Bu durumda, söz konusu belgeler dayanak gösterilerek verilen teklifte yer alan iş deneyimi dikkate alınmaz ve teklif, bu eksiklik nedeni ile değerlendirme dışı bırakılabilir.
Soru: Sahte apostil veya onay şerhi kullanımı, Kamu İhale Kanunu kapsamında nasıl değerlendirilir ve bunun sonuçları nelerdir?
Cevap: Sahte apostil veya onay şerhi kullanımı, Kanun kapsamında sahte belge kullanımı ve yasak fiil olarak kabul edilir. Böyle bir durumda, ilgili teklifin değerlendirme dışı bırakılması zorunlu olup, ayrıca ilgili kişi veya kuruma yönelik olarak Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunulması yönünde işlem yapılır.
Soru: İş deneyim belgelerinin doğruluğunu ve geçerliliğini teyit etmek için yurt dışı makamlarının incelemesi neden önem taşır?
Cevap: Yurt dışı iş deneyim belgelerinin doğruluğu ve usulüne uygunluğu çoğunlukla o ülkenin yetkili makamlarınca verilen apostil ya da tasdik şerhleri ile belgelemektedir. Bu makamların yaptığı inceleme, belgenin gerçekliği ve hukuki geçerliliği açısından somut delil sağlar. Böylece ihale makamları, usulsüz ya da sahte belgeleri tespit ederek tekliflerin sağlıklı değerlendirilmesini temin eder.
Soru: İş ortaklığının teklifindeki bir ortağın yasak fiil işlemesi durumunda bütün iş ortaklığının teklifi ne yönde etkilenir?
Cevap: İş ortaklığının bir ortağının yasa dışı belge kullanımı veya sahtecilik gibi yasak fiil işlemesi durumunda, bu durum tüm iş ortaklığı adına değerlendirilerek iş ortaklığının teklifi ihale mevzuatı uyarınca değerlendirme dışı bırakılabilir. Yasak fiilin iş ortaklığı üzerindeki etkisi nedeniyle ayrıştırılması genellikle mümkün olmaz.
Soru: Sahte belge kullanımı nedeniyle teklifin değerlendirme dışı bırakılması halinde, ihale sürecinde aynı iş için nasıl bir işlem yapılır?
Cevap: Teklifin sahte belge kullanımı nedeniyle değerlendirme dışı bırakılması halinde, ihale makamı mevcut süreci mevzuata uygun şekilde iptal ya da sonlandırarak ihale işlemlerini yeniden başlatabilir veya düzeltici işlem kararı verebilir. Bu, güvenilir ve mevzuata uygun teklifler arasında hakkaniyetli rekabetin sağlanması için zorunludur.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İş ortaklığının sunduğu yurt dışı iş deneyim belgelerinin apostil tasdik şerhlerinin bir kısmının sahte olduğu tespit edildiğinde, bu belgeler teklifin değerlendirilmesinde nasıl dikkate alınır?
Cevap: Apostil tasdik şerhlerinin sahte olduğunun tespiti halinde, bu belgeler mevzuata uygun usulde tasdik edilmediği için iş deneyimini tevsik amacıyla kullanılamaz ve iş ortaklığının teklifi değerlendirme dışı bırakılır.
Soru: Sahte apostil tasdik şerhi kullanılması durumu, ihale mevzuatı açısından hangi yaptırımları doğurur?
Cevap: Sahte apostil tasdik şerhi kullanımı ihale mevzuatı kapsamında sahte belge kullanımı sayılır ve bu nedenle teklif, Kamu İhale Kanunu’nun ilgili maddesine dayanılarak değerlendirme dışı bırakılır; ayrıca iş ortaklığı hakkında Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunulması kararlaştırılır.
Soru: Apostil tasdik şerhlerinin Azerbaycan Dışişleri Bakanlığı tarafından incelenmesi ihale sürecinde hangi tür bir hukuki gerekliliği sağlamaktadır?
Cevap: Apostil tasdik şerhlerinin ilgili ülkedeki yetkili makam tarafından incelenip sahteciliğinin tespit edilmesi, belgenin usulüne uygun olmadığı ve iş deneyimini kanıtlayacak nitelikte bulunmadığının somut delilidir; böylece teklifin değerlendirme dışı bırakılması için yeterli hukuki dayanak oluşturur.
Soru: İhale işlemlerinin yeniden gerçekleştirilmesi kararı hangi gerekçeyle alınmıştır?
Cevap: Teklif sahibinin yasak fiil olarak sahte apostil tasdik şerhi kullanması nedeniyle değerlendirme dışı bırakılması ve bu sürecin mevzuata uygun şekilde tamamlanması amacıyla, ihale işlemlerinin usulüne uygun şekilde yeniden yapılmasına dair düzeltici işlem kararı verilmiştir.
Detaylı Analiz
İhaleye yönelik şikâyet başvurusu, teklif vermeye yetkili bir iş ortaklığının sunduğu yurt dışı iş deneyim belgelerindeki apostil tasdik şerhlerinin sahte olduğu iddiasına dayanmaktadır. Başvuru sahibi, bu belgelerin usulüne uygun olarak düzenlenmediğini ve geçerli iş deneyimini kanıtlamadığını ileri sürerek iş ortaklığının teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiğini savunmuştur. Bu çerçevede, ihale sürecinde belgelerin geçerliliği kadar, sahteciliğe konu olup olmadıkları da temel tartışma alanını oluşturmuştur.
İhale kapsamında sunulan iş deneyim belgelerinin, yabancı bir ülkedeki bir projeye dayandığı anlaşılmaktadır. Ancak bu belgelerin geçerli kabul edilmesi, ilgili ülke yetkili makamının düzenlediği ve belge üzerindeki yetki zincirini gösteren apostil tasdik şerhlerine bağlıdır. İlgili ülkedeki Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan inceleme sonucunda, belgelerdeki 17 apostilden 9’unun sahte olduğu tespit edilmiştir. Bu bulgu, belgelerin usulüne uygun düzenlenmediğini ve mevzuatta aranan şekil koşullarını karşılamadığını açıkça ortaya koymuştur. Dolayısıyla söz konusu belgelerin iş deneyimini tevsik eden belge olarak kabul edilmesi hukuken mümkün görülmemiştir.
Bu değerlendirmede, belgelerdeki eksikliğin şekli bir hata mı, yoksa teklifin esasını etkileyen bir unsur mu olduğu sorusu önem kazanmıştır. Kurul tarafından yapılan incelemede, sahte apostil şerhi kullanılan belgelerin iş deneyimini ispat aracı olarak sunulması, belgenin tamamının geçersizliğini doğuran esaslı bir nitelik bozukluğu olarak değerlendirilmiştir. Diğer bir ifadeyle, yalnızca belgedeki usul hatası değil; bu hatanın belgeyi tümden geçersiz hâle getirmesi ve böylece teklifin dayanağının ortadan kalkması dikkate alınmıştır. Belgelerin sahtecilik içerdiği yönündeki tespit, bir şekil eksikliğinden ziyade, yasak fiil kapsamında ele alınmıştır.
İş ortaklığının pilot ortağı tarafından sunulan bu belgeler, ihale yeterlik kriterleri bakımından en belirleyici rolü üstlenmiştir. Pilot ortak, iş deneyimi puanlamasında doğrudan etkisi olan firma konumundadır ve sunduğu belgelerin güvenilirliği tüm iş ortaklığı açısından belirleyici olmuştur. Pilot ortağın belgelerinde sahtecilik tespiti yapılması, bu şahsın değil, komple iş ortaklığının teklifini sakatlar hâle getirmiştir. Mevzuat anlamında, iş ortaklıklarında ortaklardan biri adına geçerli olmayan bir belge tespiti, ortaklık bütünü üzerinde olumsuz etki doğurmaktadır.
Kamu İhale Kurulu, ortaya konulan deliller doğrultusunda belgelerde sahteciliğin mevcut olduğunu kabul etmiş ve bu durumu sahte belge kullanımı kapsamında yasa dışı fiil olarak değerlendirmiştir. Bu nedenle iş ortaklığının teklifi değerlendirme dışı bırakılmış ve ayrıca savcılığa suç duyurusunda bulunulmasına hükmedilmiştir. Kurul, ihale sürecindeki bu ağır usulsüzlüğün yalnızca teklifin elenmesiyle sınırlı kalmaması gerektiği görüşüyle, ihale işlemlerinin neden-sonuç ilişkisi gözetilerek çekirdekten tekrar ele alınmasına karar vermiştir. Son olarak, ihalenin doğruluk ve eşitlik esaslarına uygun şekilde yürütülmesini temin amacıyla düzeltici işlem yapılması yönünde süreç yeniden yapılandırılmıştır.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.