KÜNYE
- Toplantı No: 2024/026
- Gündem No: 40
- Karar Tarihi: 03.07.2024
- Karar No: 2024/UY.I-858
- Başvuru Sahibi: Şerefoğlu İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. - Maktaş Tar. Ür. Elek. Üretim Pazar. İnş. Gıda Petrol San. Tic. A.Ş. - Bsk - Yol İnş. Nakliyat Maden. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. - Bahadır Grup İnş. San. İç ve Dış Tic. A.Ş. - Teknomina İnş. San. Tic. A.Ş. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Karayolları Genel Müdürlüğü Program ve İzleme Dairesi Başkanlığı
- İKN: 2024/149585
- İhale Adı: Adıyaman - Çelikhan İl Yolu Km:0+000 - 39+444 Arası Yapım
Özet
İhalenin iptali, Cumhurbaşkanlığı Tasarruf Tedbirleri Genelgesi kapsamında kontrollük araçlarının yüklenici tarafından temin edilmesinin yasaklanması nedeniyle uygun bulunmuştur
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihalenin iptal edilmesinin haksız olduğunu, zeyilname yapılmadan iptal kararı verildiğini ve işin doğal afet kapsamında olduğu için Genelge kapsamı dışında değerlendirilmesi gerektiğini iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale konusu işin yapım işi olduğu, sözleşme tasarısında kontrollük hizmetlerinde kullanılmak üzere yüklenici tarafından araç tahsis edilmesinin istendiği, bu düzenlemenin 2024/7 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi’nin ihale şartname ve sözleşmelerine idare tarafından kullanılmak üzere araç temini gibi alım ya da yapım konusuyla ilgili olmayan unsurların dahil edilmemesi gerektiği hükmüne aykırı olduğu, zeyilname yapılmasının ihale tarihinden sonra mümkün olmadığı ve Genelge kapsamında iptal kararının mevzuata uygun olduğu tespit edilmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Kamu ihalelerinde yükleniciden kontrollük hizmetleri için araç temini istenebilir mi?
Cevap: Kontrollük hizmetlerinde kullanılmak üzere yükleniciden araç temini istenmesi, araçların yapım işinin veya diğer alım konusu işin bir parçası olmadığı durumlarda Cumhurbaşkanlığı Tasarruf Tedbirleri Genelgesi kapsamında yasaklanmıştır. Bu tür talepler, genelge kapsamında ihale dokümanına konulmamalıdır. Ancak, yüklenicinin kendi iş organizasyonu kapsamında kullanacağı araçlar ve ekipmanlar sözleşmede açıkça belirtilen teknik şartlar ve mevzuat çerçevesinde farklılık gösterebilir; bu nedenle somut düzenlemenin içeriği önemlidir.
Soru: İhale dokümanında doğrudan yasaklanan usulsüz bir talep fark edildiğinde, zeyilname yapılmadan ihalenin iptal edilmesi mümkün müdür?
Cevap: Yasaklayıcı düzenlemelerle ilgili kesin hükümler ihale tarihinden sonra dikkate alınmak ve zeyilname ile değiştirilemez. Bu tür mutlak yasağa aykırı hususların sonradan düzeltilmesi mümkün olmadığından, zeyilname yapılmadan ihalenin iptal edilmesi hukuken mümkün olabilir. Fakat, zeyilname yoluyla düzeltmenin mümkün olduğu teknik veya idari hususlarda bu yola başvurulması gerekir.
Soru: Cumhurbaşkanlığı Tasarruf Tedbirleri Genelgesi kapsamındaki yasakların kapsamı, doğal afetler gibi özel durumlarda esnetilebilir mi?
Cevap: Genelgenin yasak hükümleri temel tasarruf politikalarına dayanmakta olup, özel durumlar için istisna getirilmediği sürece uygulanmaya devam eder. Doğal afet veya olağanüstü haller gibi durumların, genelgenin yasaklarını otomatik olarak kaldırdığına dair açık bir mevzuat veya yetkili merci kararı bulunmadıkça, yasak hükümleri aynen geçerlidir.
Soru: İhalenin iptal edilmesi halinde itirazen şikayet başvuru bedelinin iade edilip edilmeyeceğine nasıl karar verilir?
Cevap: İhalenin iptal kararının mevzuata uygun ve isabetli bulunması halinde, başvuru sahibinin itirazlarının yerinde olmadığı kabul edilir ve itirazen şikayet başvuru bedelinin iadesine gerek görülmez. Başvuru sahibi iptal kararına itiraz etse bile, kararın hukuki dayanakları sağlam ise ön ödemeyi geri alma hakkı genellikle doğmaz.
Soru: İhale şartnamesinde yasak veya mevzuata aykırı hükümler tespit edildiğinde idarenin sorumluluğu nedir?
Cevap: İdare, ihale öncesinde şartnamenin mevzuata uygunluğunu sağlamakla yükümlüdür. Yasak veya mevzuata aykırı düzenlemeler tespit edildiğinde zeyilname ile düzeltme yapılması gerekir. Eğer bu mümkün değilse veya düzenleme mutlak olarak yasaksa, ihalenin iptal edilmesi uygun olur. Aksi halde, şartnameyle mevzuata aykırı talepler yüklenicilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması ve itiraz süreçlerinde hak kaybına yol açabilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhale dokümanında kontrollük hizmetlerinde kullanılmak üzere yükleniciden araç temini istenmesinin Cumhurbaşkanlığı Tasarruf Tedbirleri Genelgesi’ne aykırı olduğu nasıl tespit edilmiştir?
Cevap: İhale konusu yapım işi olup, sözleşme tasarısında kontrollük hizmetlerinde kullanılmak üzere yükleniciden araç tahsis edilmesinin istenmesi, 2024/7 sayılı Cumhurbaşkanlığı Tasarruf Tedbirleri Genelgesi’nin ihale şartname ve sözleşmelerine idare tarafından kullanılmak üzere araç temini gibi, alım veya yapım kapsamına girmeyen unsurların dahil edilmemesi gerektiği hükmüne aykırılık teşkil etmiştir. Bu nedenle, araç temini isteği mevzuata uygun bulunmamıştır.
Soru: Başvuru sahibinin zeyilname yapılmadan ihalenin iptal edilmesine itirazı neden yerinde bulunmamıştır?
Cevap: İnceleme sonucunda zeyilname yapılmasının ihale tarihinden sonra mümkün olmadığı tespit edilmiştir. İhale konusu hususun Cumhurbaşkanlığı Tasarruf Tedbirleri Genelgesi kapsamındaki mutlak yasaklara ilişkin olması nedeniyle, bu hususun ihale tarihinden sonra değiştirilmesi veya zeyilname ile düzeltilmesi mümkün olmadığı için iptal işlemi mevzuata uygundur.
Soru: Başvuru sahibinin ihale konusu işin doğal afet kapsamında yer alması nedeniyle Genelge hükümlerinden muaf tutulması talebi neden reddedilmiştir?
Cevap: İhale konusu işin doğal afet kapsamında olması başvuru sahibi tarafından ileri sürülmekle birlikte, incelemede Genelge kapsamından muafiyet için başvuru sahibinin iddiasını destekleyen mevzuat veya prosedür mevcut olmadığı saptanmıştır. Bu nedenle, Genelge hükümleri işin doğal afet kapsamı dışında değerlendirilmemiş ve iptal kararı uygun bulunmuştur.
Soru: İtirazen şikayet başvuru bedelinin iade edilmemesi kararının gerekçesi nedir?
Cevap: İhalenin iptal edilmesi mevzuata uygun olduğundan ve başvuru sahibinin tüm itirazları yerinde bulunmadığından, itirazen şikayet başvuru bedelinin iadesine yer olmadığı kararına varılmıştır. Bu karar, başvuru sahibinin haklı olmadığını gösterdiğinden bedel iadesi yapılmamıştır.
Detaylı Analiz
İhaleye ilişkin uyuşmazlık, kontrollük hizmetlerinde kullanılmak üzere yükleniciden araç temini talebinin, yürürlükteki Cumhurbaşkanlığı Tasarruf Tedbirleri Genelgesi hükümleriyle çelişip çelişmediği noktasında toplanmaktadır. Başvuru sahibi, bu gerekçeyle yapılan ihale iptali kararının hukuka aykırı olduğunu, doküman değişikliği (zeyilname) yapılmadan iptale gidildiğini ve işin doğal afet kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini ileri sürmüştür. Ancak Kamu İhale Kurulu, bu iddiaların yerinde olmadığını belirlemiş ve ihalenin iptali işlemini hukuka uygun bulmuştur.
Uyuşmazlık kapsamında dikkat çeken temel unsur, ihaleye konu yapım işinde, yükleniciden kontrollük faaliyetleri için araç temin edilmesinin öngörülmesidir. Bu araçların idare kullanımına sunulacağı düzenlenmiş, dolayısıyla işin teknik kapsamının dışında, idarenin donanım ihtiyacını dolaylı yoldan yükleniciye yükleyen bir hüküm ihale dokümanına dahil edilmiştir. Buna karşın 2024/7 sayılı Tasarruf Tedbirleri Genelgesi, bu tür hizmet alımı ya da yapım işi niteliği taşımayan yan unsurların ihale belgelerine konulmasını açık şekilde yasaklamaktadır. Bu nedenle, söz konusu düzenleme ihale dokümanında yer alması mümkün olmayan bir unsur olarak değerlendirilmiştir.
Kurul değerlendirmesinde, işin esasına etki etmeyen veya teknik tanımlar içeren küçük hatalardan farklı olarak bu düzenlemenin “esaslı bir unsur” olduğu sonucu çıkmaktadır. Araç temini talebi, sadece belge ya da detay eksikliğiyle ilgili bir durum olmayıp, Genelge ile getirilen doğrudan bir yasağa aykırıdır. Bu yönüyle, doküman değişikliği ile sonradan telafi edilebilir nitelikte görülmemiş ve bu sebeple, zeyilname yapılmadan doğrudan iptal kararı verilmesi usul açısından yerinde bulunmuştur.
Başvuru sahibinin, işin doğal afetlerle ilişkili olduğu ve bu nedenle Tasarruf Tedbirleri kapsamı dışında değerlendirilebilir olduğu yönündeki savunması ise belgeyle veya mevzuatla desteklenmediğinden Kurul nezdinde itibar görmemiştir. Kurul, herhangi bir idari veya hukuki düzenlemede bu tür işler için açık bir muafiyet öngörülmediğini vurgulayarak, Genelge hükümlerinin bu ihalede aynen uygulanması gerektiğini kabul etmiştir. Bu bağlamda, hem Genelge’nin bağlayıcılığı hem de ihale sürecine ilişkin usul kuralları çerçevesinde pilot ortağa ya da diğer ihale katılımcılarına yönelik özel bir değerlendirmeye gerek duyulmamıştır.
Sonuç olarak, Kurul ihalenin iptalinin hem içerik hem de usul yönüyle uygun olduğunu değerlendirmiştir. Yükleniciden araç tahsisini öngören hükmün açıkça mevzuata aykırı olduğu, bunun teklif aşamasından sonra düzeltilmesinin mümkün olmadığı ve ihale iptalinin tek geçerli çözüm yolu olduğu kabul edilmiştir. Böylelikle, başvurucunun tüm iddiaları reddedilmiş ve itirazen şikayet başvuru bedelinin iadesine gerek olmadığına karar verilmiştir. Kurulun bu yaklaşımı, benzer durumlarda kamu maliyesini korumaya ve mevzuatın kamu idareleri tarafından özenle uygulanmasının sağlanmasına yönelik tutarlı bir örnek teşkil etmektedir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.