KÜNYE
- Toplantı No: 2022/021
- Gündem No: 50
- Karar Tarihi: 06.04.2022
- Karar No: 2022/UY.II-470
- Başvuru Sahibi: Cmn Tem. Oto. İnş. Hay. A.Ş.
- İhaleyi Yapan İdare: Karayolları 18. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2022/50719
- İhale Adı: Karayolları 18 Bölge Müdürlüğüne Bağlı Devlet ve İl Yollarında Yatay İşaretleme Yapılması ve Her Türlü Trafik Güvenliği İşlerinin Yapılması Yapım İşi
Özet
Yapım ve hizmet işleri arasında doğal bağlantı bulunmadığından ihalenin iptali
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, yapım işi ile hizmet alımı işlerinin birlikte ihale edilmesinin mevzuata aykırı olduğunu, bu durumun rekabeti engellediğini ve saydamlık ilkesini zedelediğini iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale dokümanı incelendiğinde, yapım işi olan 900.000 m2 soğuk yol çizgi boyası ile yol çizgilerinin çizilmesi ile hizmet alımı olan sinyalizasyon bakım, onarım ve arızalarına müdahale gibi trafik güvenliği işlerinin birlikte ihale edildiği tespit edilmiştir. Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ve 4734 sayılı Kanun’un 5’inci maddesi uyarınca, aralarında kabul edilebilir doğal bağlantı olmayan yapım ve hizmet işlerinin birlikte ihale edilmesi mevzuata aykırıdır. İki iş kalemi farklı nitelikte ve usullerle gerçekleştirilen işler olup, birbirini tamamlayıcı özellik taşımamaktadır. Bu durum, ihaleye katılımı ve rekabeti engellemiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Yapım işi ile hizmet alımı türündeki işlerin birlikte ihaleye çıkarılması halinde rekabetin zarar görüp görmeyeceği nasıl değerlendirilir?
Cevap: Yapım işi ile hizmet alımı birbirinden farklı usul ve koşullarda yürütülen işler olduğundan, bunların birlikte ihaleye çıkarılması katılımı sınırlandırabilir ve rekabet ortamını olumsuz etkileyebilir. İdareler, işlerin doğal ve kabul edilebilir bir bağlantısı olup olmadığını dikkatle incelemeli; bu tür işleri ayrı ihalelerde ilan etmek tercih edilmelidir.
Soru: İşlerin doğal bağlantısının bulunup bulunmadığı ihale sürecinde hangi kriterlere göre tespit edilir?
Cevap: Birden fazla iş kaleminin doğal bağlantısı, işlerin teknik ve sözleşme süreçleri açısından birbirini tamamlayıcı veya zorunlu ilişkide olup olmamasıyla değerlendirilir. Farklı nitelikte ve uygulama usulü olan yapım ve hizmet işleri arasında doğrudan ve zorunlu bir bağlantı yoksa, ayrı ihalelerde teklif alınması gerekir.
Soru: Farklı nitelikteki yapım ve hizmet işleri tek bir ihale kapsamında birleştirildiğinde ortaya çıkabilecek mevzuat riskleri nelerdir?
Cevap: Böyle bir birleştirme, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ve ilgili yönetmeliklerde aranan birlikte ihale edilebilirlik ölçütlerini karşılamadığı için ihalenin iptal edilmesine, iptal sonrasında hak kayıplarına ve yargı süreçlerine yol açabilir. Ayrıca şeffaflık ve rekabet ilkeleri zedelenebilir.
Soru: İhale dokümanında farklı nitelikte iş kalemlerinin bulunması durumunda idarenin dikkat etmesi gereken hususlar nelerdir?
Cevap: İhale dokümanında yer alan iş kalemlerinin teknik kapsamı ve sözleşme rejimi açısından birbirine doğal ve tamamlayıcı şekilde bağlı olup olmadığı açıkça tespit edilmelidir. Doğal bağlantı yoksa işlerin ayrı ihalelerde yapılması daha uygun olur; aksi takdirde rekabet engellenir ve mevzuata uygunluk sorunu ortaya çıkar.
Soru: İhale konusu işlerin doğal bağlantısının olmadığı durumlarda başvurulabilecek çözüm yolları nelerdir?
Cevap: İdareler her iş türü için ayrı ihaleye çıkabilir veya işler arasında doğal bir ilişki kurulabilmesi için iş tanımları ve kapsamları yeniden düzenlenebilir. Ayrıca, işlerin niteliğine uygun şartnameler hazırlanarak her iş kolunun kendi usulüyle şeffaf ve rekabetçi şekilde ihale edilmesi sağlanabilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Yapım işi ile hizmet alımı işlerinin birlikte ihale edilmesinin rekabeti nasıl etkilediği bu vakada nasıl değerlendirilmiştir?
Cevap: Kurul, yapım işi ve hizmet alımı işlerinin farklı nitelikte ve usullerle yürütülen işler olması nedeniyle bir arada ihaleye çıkarılmasının katılım engeline yol açtığını ve bunun da rekabet ortamını zedelediğini tespit etmiştir.
Soru: Yol çizgi çalışması ile trafik güvenliği hizmetlerinin birlikte ihaleye çıkarılmasının mevzuata aykırılığı hangi gerekçeyle belirlenmiştir?
Cevap: Kurul, bu iki iş arasında kabul edilebilir bir doğal bağlantı olmadığı için birlikte ihale edilmesinin doğrudan mevzuata aykırı olduğunu, çünkü yapım ve hizmet alımı işlerinin birbirini tamamlayıcı nitelikte olmadığını belirtmiştir.
Soru: Bu vakada ihalenin iptaline karar verilmesinin hukuki dayanağı nedir?
Cevap: İhale konusu işlerde aralarında doğal bağlantı bulunmaması nedeniyle, farklı nitelikteki yapım ve hizmet işleri bir arada ihalenin mevzuata aykırı olduğu anlaşıldığından, bu durumun rekabeti engellemesi sebepleriyle ihalenin iptaline karar verilmiştir.
Soru: İhale dokümanında yer alan işlerin doğal bağlantı taşımasının önemi bu vakada nasıl ortaya çıkmıştır?
Cevap: Yapım işi ile hizmet alımı işlerinin, ihale dokümanında farklı nitelikte ve usullere tabi işler olarak açıkça yer alması ve bunların birbirini tamamlayıcı nitelikte olmaması, doğal bağlantının bulunmadığını göstererek birlikte ihale edilemeyeceği sonucunu doğurmuştur.
Detaylı Analiz
İhale sürecinde ortaya çıkan uyuşmazlık, yapım işi kapsamında yer alan yol çizgi boyama çalışmalarının, hizmet alımı niteliğindeki trafik güvenliği iş kalemleriyle birlikte ihaleye çıkarılmasının hukuka uygun olup olmadığına ilişkindir. Başvuru sahibi, bu farklı nitelikteki işlerin aynı ihale kapsamında değerlendirilmesinin hem rekabeti olumsuz etkilediğini hem de mevzuat hükümlerini ihlal ettiğini ileri sürmüştür. Temel sorun, işlerin teknik ve uygulama özellikleri bakımından bir araya getirilip getirilemeyeceği ile bu birleşmenin ihaleye katılımı nasıl etkilediği etrafında şekillenmiştir.
İhale dokümanlarında yer verilen işler detaylı şekilde incelendiğinde, esas itibarıyla iki ayrı tür faaliyet tespit edilmiştir. Bir tarafta, soğuk yol çizgi boyama gibi açıkça yapım işi sayılan kalemler; diğer tarafta ise sinyalizasyon sistemlerinin bakım ve arıza giderimi gibi hizmet alımı kapsamında değerlendirilen işler bulunmaktadır. Bu ayrım, işlerin yürütülme biçimi, gerekli uzmanlık ve uygulama süreçleri bakımından birbirinden önemli ölçüde farklı olduğunu ortaya koymaktadır. Başvuru sahibinin iddiası da bu temel ayrıma dayanmakta, bu farklı içeriğe sahip işlerin birlikte ihale edilmesinin katılım engeli yarattığı belirtilmektedir.
İşlerin birlikte ihale edilip edilemeyeceği değerlendirilirken esas alınan kavramlardan biri “doğal bağlantıdır”. Bu vakada Kurul, yapım ve hizmet işi kalemleri arasında tamamlayıcılık ya da teknik ilişki yönünden geçerli bir bütünlük kurulamamış olduğunu tespit etmiştir. Yani işleri bir arada yürütmek, birbirlerini teknik açıdan gerektiren bir ilişkiye dayanmamaktadır. Bu durum, doğal bağlantı kriterinin karşılanmadığını gösterdiği gibi, mevzuatta belirlenen iş türlerine göre ihale usulü ayrımının göz ardı edildiğini de ortaya koymaktadır.
Vaka çerçevesinde pilot ortağın iş deneyimi yönünden yapılan özel bir değerlendirme yer almasa da, işlerin niteliğinin birbirinden bu kadar farklı olması, iş deneyim belgelerinin de ihale açısından karmaşık hale gelmesi riskini barındırmaktadır. Yapım işi için yeterliği ispatlayabilen bir isteklinin, aynı zamanda trafik güvenliği alanında hizmet işlerine ilişkin deneyimi bulunmayabilir. Bu durum, katılımı zorlaştırabileceği gibi, potansiyel isteklileri ihaleye teklif vermekten caydırıcı etki yaratabilir.
Kurul değerlendirmesinde, yalnızca bu işlerin farklı türde olmaları değil, aynı zamanda birbirine bağlanabilir teknik ve işlevsel bir ilişki taşımamaları da vurgulanmıştır. Sonuç olarak, işlerin birlikte ihale edilmesinin rekabeti sınırladığı, şeffaflığı zedelediği ve dolayısıyla kamu ihale mevzuatına aykırılık oluşturduğu kanaatine varılmıştır. Bu çerçevede, iş kalemleri arasında doğal bağlantı kurulamadığından, ihalenin iptali yönünde karar verilmiş ve sürecin mevzuat ile uyumlu hale getirilmesi gerektiği gerekçelendirilmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.