KÜNYE
- Toplantı No: 2021/004
- Gündem No: 20
- Karar Tarihi: 27.01.2021
- Karar No: 2021/UY.IV-203
- Başvuru Sahibi: Özka İnşaat A.Ş. - Makintaş Makina İnş. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: T.C Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü
- İKN: 2019/422911
- İhale Adı: TCDD İzmir Limanı 22-23 Nolu Rıhtımlar Arası 127 Metrelik Rıhtım ve Geri Saha Dolgusunun Yapılması İşi
Özet
Başvuru sahibinin şikayetlerinin yetki ve süre yönünden reddi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, yasak fiil ve davranışlarda bulunan isteklinin ihalelere katılmaktan yasaklanmaması, teminat senedi ile ilgili usulsüzlüklerin değerlendirilmemesi ve iş deneyim belgesinin yanlış değerlendirilmesi nedeniyle şikayette bulunmuştur.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, yasaklama kararlarının ihale sürecinden bağımsız olarak ilgili bakanlıklarca verildiğini ve Kurumun bu kararların hukuka uygunluğunu inceleme yetkisinin bulunmadığını; ayrıca başvuru sahibinin idareye yaptığı şikayet başvurularının, idarenin karar bildirim tarihinden itibaren öngörülen on günlük itirazen şikayet süresini aşarak yapıldığını tespit etmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: İhale yasaklama kararlarına ilişkin itirazların hangi merciler tarafından inceleneceği konusunda uygulamada tereddüt yaşanabilir mi?
Cevap: Yasal düzenlemeler ve uygulama karaları, ihale yasaklama kararlarının doğrudan idari yargı veya ilgili bakanlıklar tarafından verilip inceleneceğini gösterir. İhale süreçlerini yöneten Kurumun ise bu yasaklama kararlarının hukuka uygunluğunu inceleme yetkisi bulunmamaktadır. Bu nedenle yasaklama kararlarına ilişkin itirazların idari ihalelerden sorumlu merciler yerine, doğrudan yasaklama kararını veren yetkili makama ya da idari yargıya yapılması gereklidir.
Soru: İdareye veya Kuruma yapılacak şikayet başvurularında sürelerin önemi neden uygulamada sıkça sorun olmaktadır?
Cevap: İdareye ve Kuruma yapılacak şikayet başvurularında yasal süreler genellikle kararın tebliğ tarihinden itibaren başlar ve bu sürelere uyulmaması durumunda şikayetlerin esastan incelenmesi mümkün olmaz. Uygulamada, hak sahipleri karar tebliğinde yaşanan gecikmeler veya sürelerin hesaplanmasında yanılgı nedeniyle süreci kaçırabilir. Bu nedenle şikayet başvurularının süresinde yapılmasına özel dikkat gösterilmesi, aksi halde başvurunun süresinde yapılmadığından dolayı reddedilebileceğinin bilinmesi gerekir.
Soru: Teminat senedi veya iş deneyim belgesi gibi belgelerle ilgili itirazlarda hangi kriterler doğrultusunda değerlendirme yapılır; bu belgeler otomatik olarak kabul edilir mi?
Cevap: Teminat senedi ve iş deneyim belgeleri, ihalede değerlendirme kriterleri çerçevesinde uygunluk açısından incelenir. Ancak başvuru sahiplerinin bu belgelerle ilgili itirazlarının öncelikle süreli olarak ve usulüne uygun yapılması gerekir. Ayrıca belgelerin gerçeği yansıtması, geçerli olması ve ihale şartnamesine uygun şekilde sunulması istenir. Değerlendirme sırasında bu belgelerde usulsüzlük iddiası varsa, bu iddianın süresi içerisinde ve yetkili makamlarca incelenmesi önem taşır; sadece iddia etmek itiraz hakkının doğması için yeterli olmayabilir.
Soru: İdari itirazen şikayet süresinin başlangıcı hangi olay ve belgelerle kesinleşir, bu konuda uygulamada sıkça hata yapılır mı?
Cevap: İdari itirazen şikayet süresi, ihale sürecinde ilgili idarenin kararını ispatlayan yazılı bildirim veya tebliğ tarihinden itibaren başlar. Uygulamada, kararın tebliği ile ilgili usuldeki aksaklıklar veya tarafların bilginin eline geçiş tarihine ilişkin farklı yorumlar nedeniyle süre hesaplamasında hata yapılabilir. Bu nedenle tebliğ evrakının veya kararın resmi olarak bildirilme tarihi esas alınmalı, tarafların süreci kaçırmaması için yazılı belgeler ve tebliğ kayıtları dikkatle muhafaza edilmelidir.
Soru: İdarenin kararlarına karşı yapılan şikayet başvurularının görev yönünden reddedilmesi hangi durumlarda söz konusu olur?
Cevap: Şikayet başvurusunun görev yönünden reddi, şikayetin esasını oluşturduğu konu hakkında başvurunun yapılacağı merci veya yetkilinin mevzuatta belirtilmemiş olması veya başka yetkili makamların kararlarını içermesi durumunda ortaya çıkar. Örneğin, yasaklama kararı gibi bizzat bakanlıklarca verilen kararlar Kurumun inceleme ve iptal yetkisi dışında kaldığı için bu kapsamdaki şikayetler görev yönünden reddedilir. Böylece hatalı yetki tespiti başvurunun inceleme dışı kalmasına yol açar.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Başvuru sahibinin yasaklama kararı ile ilgili itirazı neden Kurum tarafından incelenememiştir?
Cevap: Çünkü yasaklama kararları ihale sürecinden bağımsız olarak ilgili bakanlıklarca verilmektedir ve Kurumun bu kararların hukuka uygunluğunu inceleme yetkisi bulunmamaktadır. Bu nedenle, başvuru sahibinin yasaklama kararı konusundaki itirazı görev yönünden reddedilmiştir.
Soru: Başvuru sahibinin teminat senedi ve iş deneyim belgesinin değerlendirilmesine ilişkin şikayet başvuruları neden reddedilmiştir?
Cevap: Başvuru sahibinin teminat senedi usulsüzlüğü ve iş deneyim belgesi değerlendirmesine ilişkin şikayet başvuruları, idarenin karar bildirim tarihinden itibaren öngörülen on günlük itirazen şikayet süresinde yapılmadığı için süre yönünden reddedilmiştir.
Soru: Başvuru sahibinin yasaklama kararı ile ilgili iddiasının incelenmemesinin sebebi Kurul kararında nasıl gerekçelendirilmiştir?
Cevap: Kurul, yasaklama kararlarının yetkili bakanlıklarca verildiğini ve ihale sürecinden bağımsız olduğunu, dolayısıyla bu kararların hukuki uygunluğunu inceleme yetkisinin Kurumda olmadığını belirtmiştir. Bu nedenle, başvuru sahibinin yasaklama kararı iddiası görev yönünden reddedilmiştir.
Soru: İdareye yapılan şikayet başvurularının süresinde yapılmaması, başvuru sahibinin şikayetlerinin incelenmesini nasıl etkilemiştir?
Cevap: İdareye yapılan şikayet başvurularının on günlük itirazen şikayet süresinde yapılmaması, Kurum tarafından bu şikayetlerin süresinde yapılmadığının tespit edilmesine yol açmış ve bu nedenle başvurular süre yönünden reddedilmiştir.
Detaylı Analiz
Başvuru sahibinin şikayeti, bir ihalede yer alan isteklilerden birinin yasak fiil ve davranışlarda bulunduğu, buna rağmen ihalelere katılmaktan yasaklanmadığı, ayrıca teminat senedi ve iş deneyim belgesinin usule uygun şekilde değerlendirilmediği iddialarına dayanmaktadır. Ancak bu iddiaların değerlendirilmesine geçilmeden önce, başvurunun görev ve süre yönlerinden uygunluğu incelenmiş; yasaklama kararına yönelik itirazın ilgili mercilere yapılması gerektiği, diğer şikayetlerin ise kanuni sürede yapılmadığı gerekçesiyle reddine karar verilmiştir. Bu çerçevede uyuşmazlık, hem başvuruya konu edilen hususların hangi merci tarafından incelenebileceği hem de başvuru açısından getirilen süre kurallarının işleyişi yönünden şekillenmiştir.
Şikayet kapsamında yer alan iş deneyim belgesi hakkındaki değerlendirme, süresinde yapılmayan bir başvuruya dayandığı için içerik yönünden bir incelemeye konu edilmemiştir. Başvuru sahibinin, iş deneyimi yönünden değerlendirilmesine itiraz ettiği isteklinin sunduğu belgenin geçerlilik veya uygunluğuna dair somut bir inceleme veya tespit Kurul kararında yer almamaktadır. Bu nedenle belgede şekli veya maddi bir hata bulunup bulunmadığına ilişkin bir değerlendirmeye geçilmeden, başvurunun zamanaşımı nedeniyle esastan incelenemeyeceği sonucuna varılmıştır.
Şikayette belirtilen iddiaların esaslı unsurlar taşıyıp taşımadığı sorusu, başvurunun şekli sebeplerle reddedilmesi nedeniyle anlamını yitirmiştir. Öyle ki, esaslı unsur olup olmadığını tayin edebilecek içeriksel bir değerlendirme yapılmamış; yalnızca başvurunun süresi içerisinde yapılmadığı ve bu nedenle incelenemeyeceği belirtilmiştir. Dolayısıyla bu vakada, ihale sürecinin temel değer taşıyan unsurlarından biri olan iş deneyim belgesi iddiası şeklen dikkate alınmamış, esaslılık incelemesine geçilememiştir.
İddia edilen usulsüzlükle ilgili olarak pilot ortağa ait iş deneyimi incelenmek istenmişse de bunun mümkün hale gelmesi için öncelikle başvuru süresinin usulüne uygun şekilde yürütülmesi beklenmiştir. Pilot ortak niteliğindeki bir ortağa ait iş deneyim belgesinin uygun olup olmaması ihalenin kaderini etkileyebilecek nitelikte bir husus iken, bu iddiaya esas olabilecek başvurunun zamanında yapılmamış olması nedeniyle belgeler içeriksel denetime tabi tutulmamıştır. Böylelikle, şekli eksiklikler esasın önüne geçerek değerlendirmeyi engellemiştir.
Kamu İhale Kurulu’nun yaklaşımı, başvuru yollarının yalnızca gerekçeye değil, aynı zamanda şekil ve süre kurallarına uygunluk gösterdiği ölçüde sonuç doğurabileceği yönündedir. Kurul, yasaklama kararları bakımından kendisine tanınmış herhangi bir inceleme yetkisi bulunmadığını açıkça ifade etmiş, dolayısıyla bu tür iddiaları görev yönünden reddetmiştir. Teminat senedi ve iş deneyimi belgesi iddiaları ise süresinde yapılmış başvurular olmadığı için Kurul tarafından esasa girilmeden değerlendirilmeksizin sonuçlandırılmıştır. Sonuç olarak, iddiaların içerikleri ne kadar önemli olursa olsun, yetki ve süre kuralları ihlal edildiğinde bunların değerlendirme dışı kaldığı görülmektedir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.