KÜNYE
- Toplantı No: 2023/023
- Gündem No: 30
- Karar Tarihi: 05.04.2023
- Karar No: 2023/UY.II-598
- Başvuru Sahibi: Tezcan Asfalt Peyzaj İnş. Taah. Tem. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.
- İhaleyi Yapan İdare: Güzelbahçe Belediye Başkanlığı Fen İşleri Müdürlüğü
- İKN: 2023/60098
- İhale Adı: Asfalt Kaplama
Özet
Aşırı düşük teklif sorgulamasının mevzuata uygun yapılmaması nedeniyle işlemin iptali ve sorgulamanın yenilenmesi kararı
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, yaklaşık maliyetin eşik değerin yarısından az olması nedeniyle aşırı düşük teklif açıklaması istenmemesi gerektiğini, ayrıca idarenin aşırı düşük teklif açıklaması için gerekli analiz formatlarını sağlamadığını iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Yaklaşık maliyetin 10.876.666,67 TL olduğu, eşik değerin üçte birinin 48.938.656,33 TL olduğu, dolayısıyla yaklaşık maliyetin eşik değerin üçte birinden az olduğu tespit edilmiştir. Bu durumda idarenin aşırı düşük teklif açıklaması isteyip istememesi idarenin takdirindedir ve ihale dokümanında açıklama isteneceği belirtilmiştir. Ancak, idarenin aşırı düşük teklif sorgulamasını yaparken yaklaşık maliyetin %80’lik kısmına giren iş kalemlerinin belirlenmesi, açıklama istenilecek analiz girdilerinin tespiti ve açıklama istenilmeyecek analiz girdileri listesinin oluşturulması gibi Kamu İhale Genel Tebliği hükümlerine uygun hareket etmediği, bu nedenle aşırı düşük teklif sorgulamasının mevzuata uygun yapılmadığı, dolayısıyla yapılan açıklamanın sağlıklı değerlendirilemediği tespit edilmiştir.
İdare Görüşü
İdare, aşırı düşük teklif açıklaması talebinin ihale dokümanındaki düzenlemelere uygun olduğunu, analiz formatı olarak EK-Y.2 örnek analiz formatının verildiğini, ancak şikayet üzerine sadece bazı iş kalemlerinin açıklanmasının istendiğini belirtmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Yaklaşık maliyetin, eşik değerin üçte birinden veya yarısından daha az olması durumunda aşırı düşük teklif açıklaması istememek mümkün müdür?
Cevap: Yaklaşık maliyetin eşik değerin belirli bir oranının altında olması idarenin aşırı düşük teklif açıklaması talep edip etmeyeceği konusunda takdir hakkı tanıyabilir. Ancak bu durum ihale dokümanlarında açıkça belirtilmeli ve idare bu takdirini mevzuata uygun gerekçelendirerek kullanmalıdır. Yaklaşık maliyetin düşük olması, aşırı düşük teklif sorgulamasından tamamen muafiyet anlamına gelmeyebilir.
Soru: İdare aşırı düşük teklif sorgulamasında hangi iş kalemlerini seçmeli ve nasıl bir analiz yöntemi kullanmalıdır?
Cevap: İdare, aşırı düşük teklife yol açabilecek fiyat farklılıklarını sağlıklı tespit etmek için yaklaşık maliyetin en az %80’ini kapsayan iş kalemlerini belirlemeli, bu iş kalemlerine ilişkin maliyet analiz girdilerini usulüne uygun şekilde talep etmelidir. Ayrıca, açıklama istenecek ve istenmeyecek analiz girdileri net bir şekilde ayrılmalı ve şeffaf bir liste halinde sunulmalıdır. Bu şekilde yapılan sorgulama, teklifin gerçekçi olup olmadığının sağlıklı değerlendirilmesine olanak verir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklaması için idare tarafından sağlanması gereken analiz formatının yetersiz veya eksik olması ne gibi sonuçlar doğurabilir?
Cevap: İdarenin açıklama talebi için gereken detaylı ve uygun analiz formatlarını sağlamaması veya sadece sınırlı iş kalemi üzerinden açıklama istemesi, alınan açıklamaların güvenilirliğini ve değerlendirme netliğini olumsuz etkiler. Bu durum, sorgulamanın mevzuata uygun yapılmadığı şeklinde değerlendirilerek, işlemin iptaline, aşırı düşük teklif açıklamasının yenilenmesine ve sürecin tekrar yürütülmesine yol açabilir.
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulamasının mevzuata uygun yapılmaması durumunda hangi hukuki sonuçlarla karşılaşılır?
Cevap: Mevzuata uygun olmayan aşırı düşük teklif sorgulaması, yapılan açıklamaların gerçeği yansıtmadığı, değerlendirme sürecinin sağlıklı yürütülmediği kanaatini doğurur. Bu durumda idari işlemin iptali söz konusu olabilir ve idareden mevzuata uygun şekilde sorgulamayı yenilemesi beklenir. Yeniden yapılan sorgulamada tüm usul ve esaslara uygun hareket edilmesi gereklidir.
Soru: İhale dokümanlarında aşırı düşük teklif açıklaması isteneceğinin belirtilmemesi durumunda idarenin takdir yetkisi nasıl işleyecektir?
Cevap: İhale dokümanlarında aşırı düşük teklif açıklaması isteneceğine dair açık hüküm bulunmaması halinde idarenin açıklama talep etme kararı zorlaşabilir veya alınan açıklamalar hukuki dayanaktan yoksun kalabilir. Bu yüzden aşırı düşük teklif sorgulaması sürecinde şeffaflık ve öngörülebilirlik açısından dokümanlarda bu hususun açıkça düzenlenmesi önemlidir. Aksi takdirde, açıklama talebine itirazlar artabilir ve uygulamada problem yaşanabilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Yaklaşık maliyetin eşik değerin üçte birinden az olduğu durumda idarenin aşırı düşük teklif açıklaması istemesi zorunlu mudur?
Cevap: Bu vakada yaklaşık maliyetin eşik değerin üçte birinden az olması durumunda aşırı düşük teklif açıklaması isteyip istememenin idarenin takdirinde olduğu ve ihale dokümanlarında açıklama isteneceğinin belirtilmesi nedeniyle idarenin aşırı düşük teklif açıklaması istemesi mevzuata uygundur.
Soru: İdarenin aşırı düşük teklif sorgulamasını mevzuata uygun yapabilmesi için hangi şartların sağlanması gerekir?
Cevap: İdarenin yaklaşık maliyetin en az %80’ine denk gelen iş kalemlerini belirlemesi, açıklama istenecek analiz girdilerini tespit etmesi ve açıklama istenilmeyecek analiz girdilerinin ayrı bir liste halinde belirlenmesi gerekir. Bu unsurlar sağlanmadan yapılan aşırı düşük teklif sorgulaması mevzuatla uyumlu olmaz.
Soru: İdarenin aşırı düşük teklif sorgulaması için analiz formatı sağlamaması veya yetersiz sağlaması nasıl bir sonuca yol açar?
Cevap: Bu vakada idarenin aşırı düşük teklif açıklaması için yasal gerekliliklere uygun analiz formatı sağlamadığı ve sadece kısmi kalemler için açıklama istediği sonucunda, açıklamanın sağlıklı değerlendirilemediği tespit edilmiştir. Bu nedenle işlemin iptali ve sorgulamanın yenilenmesi kararı verilmiştir.
Soru: Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklaması istenmemesi gerektiği iddiasının hukuki sonucu nedir?
Cevap: Bu vakada başvuru sahibinin yaklaşık maliyetin eşik değerin yarısından az olması nedeniyle açıklama istenmemesi gerektiği iddiası işlem süresi yönünden reddedilmiştir, dolayısıyla bu iddia kabul edilmemiştir.
Detaylı Analiz
İhaleye ilişkin uyuşmazlık, üzerinde ihale bırakılan istekliden aşırı düşük teklif açıklaması istenmesinin uygun olup olmadığı ve bu açıklamanın mevzuata uygun şekilde gerçekleştirilip gerçekleştirilmediği soruları etrafında şekillenmiştir. Başvuru sahibi tarafından yapılan itirazda, yaklaşık maliyetin eşik değerin üçte birinden az olduğu gerekçesiyle aşırı düşük teklif açıklaması istenmemesi gerektiği, ayrıca idarenin açıklama için gerekli analiz formatlarını eksik sunduğu dile getirilmiştir. Kurul değerlendirmesinde, temel sorun açıklama istenip istenmemesinden çok, istenen açıklamanın yönteminin mevzuata uygunluğu noktasında toplanmıştır.
İdare, dokümanda açıklama isteneceğini açıkça belirtmiş ve bu doğrultuda aşırı düşük teklif sorgulamasını başlatmıştır. Ancak sorgulamanın kapsamı ve yapılış şekli itiraz konusu olmuştur. Özellikle idarenin yaklaşık maliyetin yüzde seksenine karşılık gelen iş kalemlerini belirlemesi, hangi analiz girdilerinin açıklanacağını ortaya koyması ve diğer analiz girdilerine ilişkin ayrı bir liste oluşturması gerekirken bu adımları gereği gibi yerine getirmediği anlaşılmıştır. Ayrıca, kullanılan analiz formatlarının sınırlı olması ve sadece bazı iş kalemlerinin açıklanmasının talep edilmesi, yapılan açıklamaların bütüncül ve istenen düzeyde ayrıntılı değerlendirilmesini olanaksız hâle getirmiştir.
Bu bağlamda, “esasında etkili açıklama yapılmasını sağlayacak girdilerin doğru ve eksiksiz belirlenmesi” anlamında esaslı unsur tespiti sağlanamamıştır. Aşırı düşük teklif sorgulamasının temel amacı, teklifin gerçekliğinin ve sürdürülebilirliğinin sorgulanmasıdır. Ancak açıklanması istenen analiz girdilerinin kapsamı ve bağlamı yetersiz kalmış, bu da açıklamaların anlamlı bir teknik değerlendirmeye konu edilmesini engellemiştir. Bu nedenle sorgulama süreci, temel dayanaklarından yoksun bir şekilde yürütülmüş ve sağlıklı bir kanaate ulaşılmamıştır.
Vakada pilot ortak iş deneyimi gibi unsurlar üzerinde belirgin bir değerlendirme yapılmamış, uyuşmazlığın ağırlık merkezi iş deneyimi yeterliğinden ziyade aşırı düşük teklif sorgulamasının usulüne dair işlemlerde toplanmıştır. Dolayısıyla pilot ortağın tecrübesi ya da bu tecrübeye dair sunulan belgelerin değerlendirmeye etkisi konu dışı kalmakta, yalnızca açıklamanın kapsamı ve teknik içerik yönünden eksikler ele alınmaktadır. Bu tür sorgulamalarda ortaklık yapısının etkisi ancak açıklanan gider kalemlerinin dayanağı olan teminatlar ya da kaynakların sahipliği gibi hallerde dikkate alınabilmektedir; bu vakada böyle bir durum ortaya konmamıştır.
Kamu İhale Kurulu, yaklaşık maliyetin eşik değerin üçte birinden az olması nedeniyle açıklama istenmeyebileceğini, ancak ihale dokümanlarında açıklama isteneceğinin belirtildiğini göz önüne alarak idarenin bu yöndeki tasarrufunu uygun bulmuştur. Bununla birlikte, açıklama sürecinin teknik olarak eksik ve mevzuata aykırı yürütüldüğünü tespit etmiş, bu nedenle yapılan işlemlerin iptaline ve aşırı düşük teklif sorgulamasının yeniden yapılmasına karar vermiştir. Kurulun yaklaşımı, takdir yetkisinin kullanılmasında değil, bu yetkinin nasıl uygulandığında denetim yaparak hukuki dengeyi sağlamaya yöneliktir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.