KÜNYE
- Toplantı No: 2024/017
- Gündem No: 22
- Karar Tarihi: 18.04.2024
- Karar No: 2024/UY.I-589
- Başvuru Sahibi: Akr Sosyal Hizmetler Elektronik Elektrik Özel Sağlık ve İnş. Tic. Ltd. Şti.-Royal Sosyal Hizmetler İnşaat Otomasyon Özel Sağlık Taah. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Karayolları 13. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2024/198870
- İhale Adı: 13. Bölge Müdürlüğü Genelinde (Kalkan-Fethiye-2Blhd Yolu, (Korkuteli-Çavdır) Ayr - (Fethiye-Kalkan) Ayr Yolu, (Manavgat-Alanya) Ayr-Akseki-3Blhd Yolu, Burdur-Tefenni-Çavdır Yolu ve Muhtelif Kesimlerde) Enerji Nakil Hatlarının Deplasesi İşi
Özet
Yaklaşık maliyetin mevzuata aykırı güncellenmesi nedeniyle ihalenin iptaline karar verildi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, yaklaşık maliyetin hatalı belirlendiğini, mevzuata uygun olarak TEDAŞ kırmızı kitap birim fiyatlarının Yİ-ÜFE endeksine göre güncellenmesi gerektiğini, mevcut hesaplamanın gerçek maliyeti yansıtmadığını ve tekliflerinin sınır değerin üzerinde kalacağını iddia ederek ihalenin iptalini talep etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, yaklaşık maliyetin hesaplanmasında TEDAŞ kırmızı kitap birim fiyatlarının TÜİK Yİ-ÜFE endeksine göre güncellenmesi gerektiği yönündeki Yüksek Fen Kurulu kararı ve Karayolları Genel Müdürlüğü yazısını dikkate almıştır. İdarenin inşaat maliyet endeksine göre güncelleme yapmasının mevzuata aykırı olduğu, bu nedenle yaklaşık maliyetin hatalı belirlendiği, sınır değerin yanlış hesaplandığı ve tekliflerin değerlendirilmesinin sağlıklı olmadığı tespit edilmiştir.
İdare Görüşü
İdare, yaklaşık maliyetin 2023 yılı tüm yıl geçerli birim fiyat kitabı esas alınarak ve inşaat maliyet endeksine göre güncellendiğini, Yüksek Fen Kurulu kararına uygun hareket edildiğini savunmuştur.
Genel Soru–Cevap
Soru: Yaklaşık maliyetin hangi esaslara göre güncellenmesi gereklidir ve bu konuda uygulamada tereddüt yaşanan noktalar nelerdir?
Cevap: Yaklaşık maliyet, ihale edilen iş veya malın birim fiyatlarının temel alındığı yayınlarda belirtilen güncelleme endeksleri esas alınarak hesaplanmalıdır. Uygulamada özellikle TEDAŞ veya benzeri kurumların birim fiyat kitapları kullanıldığında, bu kitaplarda güncellemenin hangi endeksiyle yapılacağının net şekilde takip edilmemesi sıkça sorun çıkarmaktadır. Örneğin, yaklaşık maliyetin yalnızca inşaat maliyet endeksine göre güncellenmesi, Yİ-ÜFE veya o birim fiyat kitabında öngörülen endeksler dikkate alınmadığında mevzuata aykırılık doğurabilir. Bu nedenle, güncelleme yapılırken ilgili mevzuat ve yüksek fen kurullarının kararları doğrultusunda, temel alınan birim fiyat kitabının güncelleme esasları açık ve doğru şekilde uygulanmalıdır.
Soru: Hatalı yaklaşık maliyet güncellemesi, tekliflerin değerlendirilmesi aşamasını nasıl etkiler?
Cevap: Yaklaşık maliyetin yanlış güncellenmesi, öncelikle sınır değerin (tekliflerin değerlendirme kıstası olarak kullanılan alt veya üst değerlerin) hatalı belirlenmesine yol açar. Bu durumda, gerçek maliyetin altında veya üstünde kalan teklifler yanlış biçimde elenebilir ya da değerlendirme dışı bırakılabilir. Böyle bir durumda, objektif ve adil bir teklif karşılaştırması yapılamadığı için ihale sonuçları hukuken sorunlu hale gelir. Bu durumun tespiti halinde ihalenin iptali söz konusu olabilir.
Soru: İhale sürecinde yaklaşık maliyetin güncellenmesi konusunda Yüksek Fen Kurulu kararları ve genel uygulama nasıl etkileşim içindedir?
Cevap: Yaklaşık maliyetin belirlenmesine ilişkin Yüksek Fen Kurulu kararları, devlet kurumları ve idarelerce bağlayıcı nitelikte olup, güncelleme esaslarının hangi endeks veya yöntemlerle yapılacağını açıkça gösterir. İdarelerin bu kararlara uygun davranması beklenir. Ancak uygulamada bazen maliyet endeksi veya başka endeksler tercih edilmekte, bu da kurulların belirttiği esasların dışına çıkılmasına ve ihale işlemlerinin iptaline neden olmaktadır. Bu nedenle, güncellemelerde Yüksek Fen Kurulu kararları ve ilgili mevzuat uyumu kritik bir rol oynar.
Soru: Yaklaşık maliyetin mevzuata uygun belirlenmemesi durumunda idarenin ve teklif sahiplerinin karşılaşabileceği riskler nelerdir?
Cevap: Mevzuata aykırı yaklaşık maliyet hesaplaması, ihalenin temel dayanaklarından biri olan sınır değerin yanlış saptanmasına sebep olur. Bu ise tekliflerin haksız şekilde elenmesine veya yanlış değerlendirilmesine yol açabilir. İdare bu nedenle hukuki itirazlarla karşılaşabilir, ihalenin iptal edilmesi veya yeniden yapılması gerekebilir. Teklif sahipleri ise tekliflerinin gereksiz yere elenmesi veya değerlendirme dışı kalması riskiyle karşılaşabilir ve bu durum hak kaybına neden olabilir.
Soru: İtirazen şikâyet başvurularında yaklaşık maliyetin güncellenme usulü nasıl bir rol oynar?
Cevap: İtirazen şikâyet başvurularında, yaklaşık maliyetin mevzuata uygun şekilde hesaplanıp hesaplanmadığı sıklıkla tartışılan hususlardan biridir. Güncelleme usulünde mevzuata aykırılık tespit edilirse, şikayeti yapan tarafın haklı bulunması ve ihalenin iptali veya yeniden düzenlenmesi yönünde karar verilebilir. Ayrıca, böyle durumlarda başvuru bedelinin geri ödenmesi de mümkün hale gelir. Bu nedenle yaklaşık maliyetin hesaplanması itiraz süreçleri açısından kritik bir unsurdur.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İdarenin yaklaşık maliyeti inşaat maliyet endeksine göre güncellemesi neden mevzuata aykırı bulundu?
Cevap: İdare, yaklaşık maliyeti TEDAŞ birim fiyat kitapları esas alınarak güncellemek zorundaydı ve bu güncellemenin TÜİK’in Yİ-ÜFE endeksine göre yapılması gerekiyordu. Ancak inşaat maliyet endeksine göre güncelleme yapılması mevzuata, Yüksek Fen Kurulu kararına ve Karayolları Genel Müdürlüğü açıklamasına aykırı olduğu için yaklaşık maliyet hatalı belirlendi.
Soru: Yaklaşık maliyetin mevzuata aykırı güncellenmesinin ihalenin değerlendirilmesine etkisi ne oldu?
Cevap: Hatalı yaklaşık maliyet nedeniyle sınır değer yanlış hesaplandı ve bu da bazı tekliflerin haksız şekilde sınır değerin altında kalmasına yol açtı. Dolayısıyla tekliflerin değerlendirilmesi sağlıklı şekilde yapılamadı.
Soru: İhalenin iptal edilmesine karar verilmesinin gerekçesi neydi?
Cevap: Yaklaşık maliyet mevzuata uygun şekilde belirlenmediği için ihalenin doğru ve sağlıklı bir şekilde sonuçlandırılamayacağı tespit edildi. Bu nedenle Kurul ihalenin iptaline karar verdi.
Soru: Başvuru sahibinin itirazen şikâyet başvurusunda haklı bulunmasının sonucu ne oldu?
Cevap: İtirazen şikâyet başvurusunun haklı bulunması nedeniyle başvuru sahibinin yapmış olduğu başvuru bedelinin kendisine iade edilmesine karar verildi.
Detaylı Analiz
İhale sürecinde gündeme gelen uyuşmazlık, yaklaşık maliyet hesaplamasında kullanılan güncelleme yöntemine dair olup, esas sorun idarenin TEDAŞ birim fiyatlarının Yİ-ÜFE esas alınarak güncellenmesi gerekirken bunun yerine inşaat maliyet endeksini tercih etmesinden kaynaklanmıştır. Başvuru sahibi, bu tercihin yaklaşık maliyetin gerçek piyasa koşullarını yansıtmamasına neden olduğunu ve tekliflerinin sınır değerin altında kalmasının bu hatalı hesaplamadan kaynaklandığını öne sürmüştür. Kurul da değerlendirmesinde, yapılan güncellemenin mevzuata aykırı olduğu sonucuna ulaşarak ihalenin iptaline karar vermiştir.
Uyuşmazlığın merkezinde, yaklaşık maliyetin doğru belirlenip belirlenmediği ve bu belirlemenin tekliflerin değerlendirilmesine olan etkisi yer aldı. Yaklaşık maliyet, tekliflerin sınır değerle karşılaştırılmasında temel ölçütlerden biridir; dolayısıyla bu değerin hatalı olması tekliflerin değerlendirme dışı bırakılmasına yol açabilmektedir. İdarenin inşaat maliyet endeksini kullanarak yaptığı güncelleme, işin niteliğine ve kullanılan birim fiyat kitabının güncelleme esaslarına aykırılık taşıdığı için, ihale sürecinin sağlıklı şekilde yürütülmesini engelleyici bir etki oluşturmuştur.
Esaslı unsur kavramı açısından bakıldığında, yaklaşık maliyetin belirleniş şekli doğrudan tekliflerin değerlendirilmesine etki ettiği için ihalenin esasını oluşturan unsurlardan biri olarak değerlendirilmiştir. Kurul kararında da bu husus açık biçimde vurgulanmış, güncellemenin dayandığı yöntemin değişmesiyle birlikte sınır değerin de farklılaşacağı, dolayısıyla mevcut değerlendirme sonuçlarının hukuken geçerli kabul edilemeyeceği ortaya koyulmuştur. Bu bağlamda hatalı güncellemenin yalnızca teknik bir hesaplama hatası değil, aynı zamanda ihalenin rekabet ve eşitlik ilkesini zedeleyen bir temel hata olduğu belirtilmiştir.
Pilot ortağın ya da diğer ortakların iş deneyimi konusu bu dosyada tartışma konusu yapılmamış, ihtilaf doğrudan yaklaşık maliyete odaklanmıştır. Bu nedenle iş deneyimi belgeleriyle ilgili bir teknik veya yeterlik yönünden değerlendirme yapılmamış, uyuşmazlığın odak noktası güncelleme yöntemi ve bunun sonucu olarak tekliflerin sınır değerin altında kalması üzerine kurulmuştur.
Kamu İhale Kurulu, yaklaşık maliyetin inşaat maliyet endeksiyle değil, TEDAŞ birim fiyat kitaplarında öngörüldüğü üzere Yİ-ÜFE endeksine göre güncellenmesi gerektiğine kanaat getirerek, güncelleme yöntemindeki sapmanın hukuka aykırılık oluşturduğunu tespit etmiştir. Bu tespit, güncel fiyatlar üzerinden teklif vermiş olan firmaların rekabette dezavantajlı duruma düşmesine ve değerlendirme sürecinin adil olmamasına neden olduğu gerekçesiyle ihalenin iptalini beraberinde getirmiştir. Sonuç olarak, yaklaşık maliyet hesaplama yönteminin işin niteliğine uygun ve ilgili kaynaklarda belirtilen esaslara göre gerçekleştirilmesinin ihalenin sağlığı açısından ne denli kritik olduğu bu vakayla bir kez daha ortaya konulmuştur.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.