KÜNYE
- Toplantı No: 2023/026
- Gündem No: 7
- Karar Tarihi: 27.04.2023
- Karar No: 2023/UY.I-669
- Başvuru Sahibi: FTK İnşaat Taahhüt San. ve Tic. Ltd. Şti. - Korkmaz Kanal Su İnş. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü
- İKN: 2023/142664
- İhale Adı: 2023 Yılı Asya Abone İşleri Daire Başkanlığı Pendik, Kartal, Maltepe, Tuzla İlçeleri İçmesuyu ve Atıksu Hatları Yapım, Bakım ve Onarım İşi (3)
Özet
Yaklaşık maliyetin işçilik ücretlerine ilişkin sözleşme düzenlemelerine uygun hesaplanmaması nedeniyle ihalenin iptali gerektiği kararı
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, yaklaşık maliyetin işçilik ücretleri açısından sözleşme tasarısındaki asgari ücretin üzerindeki ücret düzenlemeleri dikkate alınmadan, Bakanlık rayiçleri esas alınarak eksik hesaplandığını, bunun ihale mevzuatına aykırı olduğunu ve ihalenin iptal edilmesi gerektiğini iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Yapılan incelemede, yaklaşık maliyetin hesaplanmasında işçilik giderleri için Bakanlık tarafından yayımlanan birim fiyatların kullanıldığı, ancak sözleşme tasarısındaki personel ücretlerinin brüt asgari ücretin %55 ile %160 arasında fazlası olarak düzenlendiği, örneğin atıksu borucu ustası için saatlik ücretin 88,96 TL olması gerekirken idarece 70,00 TL üzerinden hesaplama yapıldığı tespit edilmiştir. Bu fark, yaklaşık maliyete %25 oranında eklenen yüklenici kar ve genel giderden fazla olup, işçilik giderlerinin eksik hesaplandığını göstermektedir. Yaklaşık maliyetin ihale sürecinde sınır değer hesaplamasına etkisi bulunmakla birlikte diğer unsurlarda değişiklik yaratmayacağı, ancak sınır değerde değişiklik nedeniyle aşırı düşük teklif açıklaması istenip istenmeyeceği noktasında etkili olacağı belirtilmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: İhale dokümanında yer alan sözleşme tasarısı hükümleri ile Bakanlık tarafından yayımlanan birim fiyatlar arasında işçilik ücretlerinin farklı olması ihale sürecinde nasıl değerlendirilmelidir?
Cevap: İhale dokümanında yer alan sözleşme tasarısı işçilik ücretlerine ilişkin açık düzenlemeler varsa, yaklaşık maliyet hesaplamasında bu ücretlerin dikkate alınması gerekir. Bakanlık birim fiyatları referans olarak alınabilir ancak sözleşmedeki ücret artışları veya farklı koşullar fiyat hesabını doğrudan etkiliyorsa, yaklaşık maliyet hesaplamasında bu farklılık göz ardı edilmemelidir. Aksi halde, yaklaşık maliyet ile sınır değer yanlış belirlenebilir ve bu durum aşırı düşük teklif incelemesinde veya ihale güvenliğinde sorun yaratabilir.
Soru: Yaklaşık maliyetin işçilik ücretleri açısından eksik hesaplanması ihale usulüne ve tekliflerin değerlendirilmesine ne tür sorunlar doğurabilir?
Cevap: Eksik hesaplanan işçilik giderleri nedeniyle yaklaşık maliyet gerçekte daha düşük gösterilmiş olur. Bu durum, ihale sınır değerinin yanlış belirlenmesine yol açar; dolayısıyla aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde ya da açıklanmasını istemede hatalı sonuçlara varılabilir. Ayrıca, ihale ekonomisi ve risk analizlerinde de gerçekçi olmayan veriler kullanılabilir, bu da ihalenin iptali veya sözleşme bedelinin düzeltilmesi ihtiyacına sebep olabilir.
Soru: Yaklaşık maliyetin işçilik ücretlerine ilişkin sözleşme hükümlerine uygun olarak düzeltilmesi durumunda, ihale sürecinde hangi işlemlerin yapılması gerekir?
Cevap: İşçilik ücretleri sözleşmedeki düzenlemelere göre yeniden hesaplanmalı, buna göre yaklaşık maliyet güncellenmelidir. Güncellenmiş yaklaşık maliyet üzerinden sınır değer yeniden tespit edilmeli ve eğer sınır değerde önemli değişiklik varsa aşırı düşük teklif değerlendirmesi tekrarlanmalıdır. Bu işlemler tamamlanmadan ihale kararı verilmemeli, gerekiyorsa tekliflerin geçerliliği ve uygunluğu yeniden değerlendirilmelidir.
Soru: İdarenin yaklaşık maliyeti belirlerken sözleşme tasarısındaki özel ücret düzenlemelerini dikkate almaması halinde nasıl bir idari işlem yapılabilir?
Cevap: İdarenin eksik veya mevzuata uygun olmayan yaklaşık maliyet hesaplaması, ihale prosedürlerinin ve şeffaflığın zedelenmesine yol açarsa, genellikle ihalenin iptali yerine yaklaşık maliyetin ve sınır değerin yeniden doğru hesaplanması için düzeltici işlem yapılması tercih edilir. Ancak eksiklik veya hata ciddi nitelikte ise ve düzeltme yeterli olmazsa, ihalenin iptali gündeme gelebilir.
Soru: Yaklaşık maliyetin işçilik ücretlerine ilişkin sözleşme hükümlerine uygun hazırlanması ihale güvenliği bakımından neden önemlidir?
Cevap: Yaklaşık maliyet, ihale sürecinin temel referans noktalarından biridir ve tekliflerin değerlendirilmesinde kritik rol oynar. İşçilik ücretlerine ilişkin sözleşme hükümleri dikkate alınmadan yaklaşık maliyet hesaplanması, tekliflerin gerçeği yansıtmayan tutarlarda verilmesine yol açabilir. Bu durum, aşırı düşük tekliflerin ortaya çıkması, ihale sonucunun güvenilirliğinin sorgulanması ve olası uyuşmazlıkların çoğalması riskini artırır. Bu nedenle işçilik ücretlerinin sözleşme esaslarına uygun şekilde hesaplanması, ihale güvenliğinin ve rekabetin sağlanması bakımından önem taşır.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İdarenin yaklaşık maliyeti işçilik ücretleri açısından neden eksik hesapladığı tespit edilmiştir?
Cevap: İdare, işçilik ücretlerini Bakanlık rayiçleri üzerinden hesaplamış, ancak ihale dokümanındaki sözleşme tasarısında personel ücretleri asgari ücretin %55 ile %160 arasında artırılarak düzenlenmiş olması dikkate alınmamıştır. Örneğin, önemli bir personel için saatlik ücret 88,96 TL olması gerekirken yaklaşık maliyet 70,00 TL üzerinden hesaplanmıştır.
Soru: İşçilik ücretlerinin eksik hesaplanmasının ihale sürecine etkisi nedir?
Cevap: Eksik işçilik gideri hesaplaması yaklaşık maliyeti düşürmüş, bu da ihale sınır değerinin doğru belirlenmesini engellemiştir. Bu durum, özellikle aşırı düşük teklif açıklaması isteme zorunluluğu açısından sınır değerde değişikliğe yol açmıştır, ancak diğer ihale unsurlarını etkilememiştir.
Soru: Yaklaşık maliyet işçilik ücretlerine ilişkin sözleşme hükümlerine uygun olarak yeniden hesaplandığında ihale süreci nasıl sonuçlanmalıdır?
Cevap: İşçilik giderleri sözleşme tasarısındaki ücret düzenlemelerine uygun şekilde yeniden hesaplanmalı ve bu güncellenen tutar kullanılarak sınır değer ve ihale işlemleri tekrar değerlendirilmelidir. Bu nedenle ihale iptal edilmemeli, eksikliğin düzeltilmesi amacıyla işlemler revize edilmelidir.
Soru: Karşı oyda ifade edilen görüşün temel dayanağı nedir?
Cevap: Karşı oy görüşüne göre, yaklaşık maliyetin işçilik ücretlerine ilişkin sözleşme hükümlerine uygun hesaplanmaması, ihale mevzuatına aykırı ciddi bir hata teşkil ettiğinden, ihalenin iptal edilmesi gerekmektedir. Bu görüş, eksik hesaplamanın ihale güvenliği ve şeffaflığını zedelediği gerekçesiyle iptal talebini desteklemektedir.
Detaylı Analiz
İhaleye ilişkin uyuşmazlık, yaklaşık maliyetin belirlenmesinde işçilik giderlerinin ihale dokümanında yer alan sözleşme düzenlemelerine uygun hesaplanıp hesaplanmadığı noktasında yoğunlaşmaktadır. Başvuru sahibi, idarenin yalnızca Bakanlık tarafından yayımlanan rayiç birim fiyatları dikkate alarak hesaplama yaptığını, oysa sözleşme tasarısında işçilik ücretlerinin asgari ücretin oldukça üzerinde belirlendiğini ileri sürmüştür. Bu hesaplama hatasının, yaklaşık maliyeti önemli ölçüde eksik gösterdiğini ve bunun da ihale sürecinde çeşitli sonuçlar doğurduğunu iddia etmiştir.
Uyuşmazlığın çözümünde işçilik giderlerinin hesaplanma yöntemine özel dikkat gösterilmiştir. Yapılan incelemede idarenin, Bakanlık rayiçlerini esas alarak saatlik işçilik ücretini örneğin 70,00 TL olarak hesaba kattığı, oysa sözleşme tasarısında aynı personelin ücretinin 88,96 TL olarak öngörüldüğü tespit edilmiştir. Bu fark nedeniyle sadece işçilik kaleminde önemli bir tutarsal eksiklik oluşmuş, dolayısıyla ihale dokümanı ile yaklaşık maliyet arasında çelişki doğmuştur. Bu eksiklik, tekliflerin değerlendirilmesinde esas alınan mali aralığın hatalı belirlenmesine sebep olabilecektir.
Bu vakada esaslı unsur niteliğinde olan konu, işçilik giderlerinin dokümanla uyumsuz şekilde düşük hesaplanmasıdır. Yaklaşık maliyet; sınır değer, aşırı düşük teklif eşiği gibi pek çok unsuru etkileyen kritik bir referans noktasıdır. Bu nedenle brüt asgari ücretin üzerine çıkacak şekilde belirlenmiş sözleşme ücretlerinin göz ardı edilerek maliyetin belirlenmesi, teknik bir hata olmanın ötesinde, ihale güvenliğini ve eşit rekabeti tehdit eden yapısal bir sorun doğurmaktadır. Kurul değerlendirmesinde de bu yön vurgulanmış, yapılan hatanın etkisinin yalnızca hesaplama farklılığıyla sınırlı kalmayabileceği ifade edilmiştir.
İhale ortaklık yapısına ilişkin değerlendirme içermese de, pilot ortağın teknik yeterliliği ile doğrudan bağlantılı bir eksiklik bulunmamaktadır. Tartışma, tamamen idarenin yaklaşık maliyeti belirleme yöntemine odaklandığından, iş deneyimine veya ortaklar arası görev dağılımına ilişkin bir değerlendirmeye gerek duyulmamıştır. Dolayısıyla, bu tür belgelerin geçerli olup olmadığına ilişkin bir tartışma vakaya konu edilmemiştir.
Sonuç olarak, Kamu İhale Kurulu, ihale dokümanındaki ücret düzenlemeleri dikkate alınmadan yapılan eksik maliyet hesabının, ihale sürecinde sınır değeri dolayısıyla etkilediği tespitini yapmıştır. Ancak bu durumun ihalenin tümünü sakatlayıcı nitelikte olmadığı kanaatini taşıyarak, iptal kararı yerine işçilik giderlerinin sözleşme düzenlemelerine uygun şekilde yeniden hesaplanması talimatını içeren düzeltici işlem kararı vermiştir. Karşı oyda ise, bu tür bir eksikliğin ihalenin iptalini gerektirecek düzeyde ciddi bir hukuki sakatlık yarattığı ileri sürülmüş, ancak çoğunluk bu görüşe katılmamıştır.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.