KÜNYE
- Toplantı No: 2023/027
- Gündem No: 44
- Karar Tarihi: 04.05.2023
- Karar No: 2023/UY.I-721
- Başvuru Sahibi: Uğur Paksoy - Toba Yapı İnş. San. Tic. A.Ş. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Kızıltepe Belediye Başkanlığı Fen İşleri Müdürlüğü
- İKN: 2023/201633
- İhale Adı: 1 Adet Yarı Olimpik Yüzme Havuzu Yapım İşi
Özet
İhalenin iptalinde yaklaşık maliyetin güncelliği ve tekliflerin piyasa rayiçlerine uygunluğu esas alınarak idarenin takdir yetkisi kullanılmıştır
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, yaklaşık maliyetin güncel maliyetleri temsil etmediğini, idarenin yaklaşık maliyet hesabında güncel piyasa fiyatlarını göz ardı ettiğini, tekliflerinin yaklaşık maliyetin üzerinde olmasına rağmen uygun görülmemesinin haksız olduğunu ve ihalenin iptal kararının kaldırılarak sözleşmeye davet edilmesini talep etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, yaklaşık maliyetin 16.598.071,13 TL olarak belirlendiğini, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 16.3 maddesi uyarınca ihale komisyonunun tekliflerin yaklaşık maliyete göre uygunluğunu piyasa rayiç fiyatları, yaklaşık maliyetin güncellenip güncellenmediği ve yaklaşık maliyet hesaplamasında dikkate alınmayan hususların varlığı açısından değerlendirme yetkisine sahip olduğunu; başvuru sahibinin teklifinin yaklaşık maliyetin üzerinde olması nedeniyle iptal kararında mevzuata aykırılık bulunmadığını; ayrıca başvuru sahibinin yaklaşık maliyetin güncelliğine ilişkin iddiasının ise idareye süresinde şikayet başvurusunda bulunmaması nedeniyle süre yönünden reddedilmesi gerektiğini tespit etmiştir.
İdare Görüşü
İdare, tekliflerin yaklaşık maliyetin üzerinde olduğu gerekçesiyle uygun bulunmadığını ve ihalenin iptal edildiğini belirtmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: İdare, yaklaşık maliyetin piyasa koşullarını yeterince yansıtmadığı kanaatine varırsa hangi hukuki yollarla hareket edebilir?
Cevap: İdare, yaklaşık maliyetin güncel piyasa rayiçlerini yansıtmadığını değerlendirirse yaklaşık maliyeti güncellemek, teklifleri bu güncellenmiş maliyetlere göre değerlendirmek veya ihaleyi iptal etmek gibi takdir yetkisini kullanabilir. Ancak bu işlemler kamunun yarışma ve rekabet esasına uygunluğunu sağlamak amacıyla ve gerekçeleri açık şekilde yapılmalıdır. Yaklaşık maliyetin güncellenmesi veya iptal kararı, tekliflerin piyasa rayicine uygunluğu ve yaklaşık maliyetin doğruluğu açısından objektif göstergelere dayanmalıdır.
Soru: Tekliflerin yaklaşık maliyetin üstünde olması durumunda ihale komisyonunun hangi değerlendirmeleri yapması beklenir?
Cevap: İhale komisyonu, tekliflerin yaklaşık maliyetin üstünde olması halinde, tekliflerin piyasa koşullarıyla uyumunu, piyasa rayiç fiyatlarını, yaklaşık maliyet hesaplamasında dikkate alınmayan güncel gelişmeleri ve ekonomik koşulları değerlendirmelidir. Bu çerçevede; tekliflerin uygun olup olmadığına, yaklaşık maliyetin güncellenip güncellenmeyeceğine karar verebilir; uygun görmediğinde ise iptal kararı verebilir. Bu değerlendirme takdir yetkisi olmakla beraber, keyfi veya dayanağı olmayan kararlar hukuken geçersiz sayılır.
Soru: Yaklaşık maliyetin güncelliğine yönelik itirazların zamanında yapılması neden önemlidir?
Cevap: Yaklaşık maliyetin güncelliğine ilişkin itirazların yasal süresi içinde yapılmaması idari işlemle ilgili itiraz hakkının kullanılamaması sonucunu doğurabilir. Yaklaşık maliyet öğrenildikten sonra mevzuatta öngörülen sürede şikayet veya itiraz yapılmazsa bu husus işlem açısından kesinleşmiş sayılır ve hukuki denetim açısından dikkate alınmayabilir. Dolayısıyla, kamu ihale süreçlerinde itiraz haklarının süresinde ve usulüne uygun kullanılmasına özel önem verilmelidir.
Soru: Yaklaşık maliyetin güncelliği ya da tekliflerin uygunluğu hususunda ihaleyi iptal eden idare kararına karşı hangi mercilerde hangi kapsamda itiraz edilebilir?
Cevap: İhale kararlarından ve yaklaşık maliyetle ilgili hususlardan kaynaklanan uyuşmazlıklarda, ilgili idarenin ön inceleme merciine başvuru yapılabilir. Bu merciler, idarenin takdir yetkisi kapsamındaki gerekçelendirilmiş iptal kararlarının dayanağını ve süreci denetler; özellikle yaklaşık maliyetin piyasa şartlarına uygun olup olmadığını ölçüt alır. Ancak yapılan değerlendirmelerin takdir yetkisi çerçevesinde bulunduğu dikkate alınarak, hukuka aykırılık ve orantısızlık unsurları aranır.
Soru: Kamu ihale başvuru bedeli mükerrer yatırıldığında nasıl bir uygulama yapılır?
Cevap: Başvuru bedelinin mükerrer yatırıldığı durumlarda fazla yatırılan kısmın talep edilmesi halinde iadesi gerekmektedir. Ancak başvuru sahibinin itiraz gerekçeleri reddedilmiş ve başvuru bedeli haklı bulunmamışsa, bu bedelin iadesi genellikle mümkün olmaz. Mükerrer fikir ve uygulamalarda, işlem kusuru bulunmadığı sürece idarenin fazla tahsil ettiği kısmı geri vermesi sağlanır.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Başvuru sahibinin yaklaşık maliyetin güncelliğine ilişkin iddiasının süresinde yapılmaması ne gibi bir hukuki sonuç doğurmuştur?
Cevap: Başvuru sahibinin yaklaşık maliyetin güncelliğine ilişkin itirazı, yaklaşık maliyet tutarının öğrenildiği tarihten itibaren yasal sürede idareye bildirilmediği için zaman aşımına uğramış ve bu nedenle Kurul tarafından süresinde yapılmadığı gerekçesiyle reddedilmiştir.
Soru: Tekliflerin yaklaşık maliyetin üzerinde olması, ihale iptal kararının iptal edilmesi için geçerli bir hukuki neden oluşturmuş mudur?
Cevap: Hayır, tekliflerin yaklaşık maliyetin üzerinde olması idarece uygun bulunmayarak ihalenin iptali yönünde değerlendirilmiş ve Kurul bu kararın mevzuata aykırı olmadığını tespit etmiştir; dolayısıyla bu durum iptal kararını hukuken geçersiz kılmamıştır.
Soru: Yaklaşık maliyetin güncellenip güncellenmediğinin değerlendirilmesi hangi mercinin takdirindedir ve bu takdir nasıl şekillenmiştir?
Cevap: İhale komisyonu, tekliflerin yaklaşık maliyete göre uygunluğunu değerlendirirken piyasa rayiç fiyatlarını ve yaklaşık maliyetin güncellenip güncellenmediği hususlarını incelemekle yetki sahibidir; bu yetki kullanılarak tekliflerin uygun bulunmaması ve iptal kararı verilmesi hukuka uygun bulunmuştur.
Soru: Başvuru bedeli ile ilgili somut vakada hangi uygulama yapılmıştır?
Cevap: Başvuru sahibi tarafından mükerrer yatırılan başvuru bedelinin fazla kısmı talep edilmesi halinde iade edilmesi kararlaştırılmış, ancak başvuru sahibinin itirazı haklı bulunmadığı için normal başvuru bedelinin iadesi reddedilmiştir.
Detaylı Analiz
İhale sürecinde başvuru sahibi, idarenin ihaleyi iptal etme kararını eleştirerek, yaklaşık maliyetin güncel piyasa gerçeklerini yansıtmadığını ve bu nedenle tekliflerin yaklaşık maliyetin üzerinde kalmasının ihalenin iptaline gerekçe olamayacağını ileri sürmüştür. Bu çerçevede, ihalenin iptalinin keyfi olduğu ve kamu yararına aykırılık taşıdığı iddiası ile sözleşmeye davet edilme talebinde bulunulmuştur. Uyuşmazlık ise, idarenin takdir yetkisi çerçevesinde gerçekleştirdiği iptal kararının hukuka uygunluğu ile başvuru sahibinin yaklaşık maliyetin belirlenişine yönelik itiraz hakkını süresinde kullanıp kullanmadığı noktalarında yoğunlaşmıştır.
İhaleye ilişkin teknik ve mali değerlendirmelerde ön plana çıkan husus, yaklaşık maliyete göre tekliflerin değerlendirilmesi sürecidir. Özellikle, başvuru sahibi teklifinin piyasadaki rayiçleri yansıttığını ve idarenin belirlediği yaklaşık maliyetin gerçeği yansıtması yönünden eksik kaldığını iddia etmiştir. Ancak bu iddianın kamu ihale sürecindeki belirlenen süreler içinde gündeme getirilmemesi, bu savunmanın Kurul nezdinde esasen incelenmesini engellemiştir. Ayrıca, başvuru sahibinin teklifi, yaklaşık maliyetin üstünde kalmış olup idare bu durumu göz önüne alarak tekliflerin uygun bulunmadığı gerekçesiyle ihaleyi iptal etmiştir.
Uyuşmazlığın merkezinde yer alan esaslı unsur değerlendirmesi, yaklaşık maliyetin güncelliğine ilişkin iddianın süresinde ileri sürülmemiş olması nedeniyle esasen Kurul tarafından incelenmemiştir. Bu durum, yaklaşık maliyetin tespit usulü başvuru konusu bakımından değerlendirilemediğinden, iptal kararının dayanağını oluşturan mali eşik değerlerin esaslı unsur teşkil edip etmediği yönünde bir içerik incelemesinin yapılamamasına yol açmıştır. Böylece, başvuru sahibinin bu noktaya ilişkin savunması şekli nedenlerle karşılık bulamamış, esaslı unsur yönünden yalnızca takdir yetkisi kapsamında idari işlemin yerindeliği yorumlanmıştır.
İhalenin ortaklık yapısı ya da iş deneyimi gibi teknik kalifikasyon unsurlarına ilişkin herhangi bir uyuşmazlık ya da değerlendirme unsuruna başvuru kapsamında rastlanmamıştır. Pilot ortağa özgü iş deneyimi ya da benzeri belgelerin yeterliliği ile ilgili herhangi bir başvuru ya da Kurul tespiti bulunmadığından, bu vakada tekliflerin içerik nitelikleri yönünden değil, mali uygunluk bakımından yapılan değerlendirmelerin belirleyici olduğu görülmektedir.
Kamu İhale Kurulu, idarenin teklifleri yaklaşık maliyetle karşılaştırarak yaptığı değerlendirme sonucunda ihaleyi iptal etmesini, takdir yetkisi sınırları içinde meşru bulmuştur. Yaklaşık maliyetin güncelliğine yönelik iddia ise, ilgili bilginin öğrenildiği tarihten itibaren yasal süresi içinde başvuru yapılmadığı gerekçesiyle değerlendirilmeye alınmamış ve bu yönüyle süreç şekli açıdan sona erdirilmiştir. Ayrıca başvurunun reddedilmesi nedeniyle başvuru bedelinin geri iadesi söz konusu olmamış, yalnızca fazladan yatırılan tutarın talep hâlinde iade edilmesi kararlaştırılmıştır. Sonuç olarak, tekliflerin yaklaşık maliyetin üzerinde olmasının ihalenin iptalinde belirleyici olduğu ve bu kararın hukuka uygun görüldüğü anlaşılmaktadır.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.