KÜNYE
- Toplantı No: 2023/003
- Gündem No: 76
- Karar Tarihi: 11.01.2023
- Karar No: 2023/UY.II-113
- Başvuru Sahibi: Seyfettin Sinan GÜLTEKİN
- İhaleyi Yapan İdare: Karayolları 13. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2022/1117543
- İhale Adı: 13. Bölge Müdürlüğü Genelinde (Kalkan-Fethiye-2Blhd Yolu, (Korkuteli-Çavdır)Ayr - (Fethiye-Kalkan)Ayr Yolu vs) Enerji Nakil Hatlarının Deplasesi
Özet
Yaklaşık maliyetin Yİ-ÜFE endeksi ile güncellenmesi mevzuata uygun bulunmuştur
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, yaklaşık maliyetin güncellenmesinde TÜİK İnşaat Maliyet Endeksinin esas alınması gerektiğini, Yİ-ÜFE endeksinin kullanılmasının yaklaşık maliyeti gereğinden fazla artırdığını ve yaklaşık maliyetin hatalı hesaplandığını iddia ederek ihalenin iptalini talep etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İdare, yaklaşık maliyet hesabında TEDAŞ tarafından yayımlanan 121 iş kalemi birim fiyatlarını kullanmış ve 17.10.2022 tarihinde Yİ-ÜFE endeksine göre güncelleme yapmıştır. TEDAŞ birim fiyat kitabında güncelleme yapılmasını engelleyen bir ifade bulunmamaktadır. Karayolları Genel Müdürlüğü’nün yazısında da Yİ-ÜFE endeksinin kullanılması gerektiği belirtilmiştir. Yaklaşık maliyetin güncellenmesinde Ocak ayı baz alınması mevzuata uygundur. Yaklaşık maliyetin güncellenmesi ihale ilan tarihinden önce yapılmış ve Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği hükümlerine uygundur.
Genel Soru–Cevap
Soru: Yaklaşık maliyet güncellemesinde hangi endeksin kullanılması gerektiğine ilişkin uygulamada nasıl belirleme yapılmalıdır?
Cevap: Yaklaşık maliyetin güncellenmesinde hangi endeksin kullanılacağı, öncelikle idarenin dayandığı birim fiyatların içerdiği düzenlemelere ve güncelleme esaslarına bağlıdır. Birim fiyat kitabında güncelleme için spesifik bir endeks öngörülmüşse, bu endeks esas alınmalıdır. Öte yandan, ilgili kurum görüşleri ve genel uygulama doğrultusunda farklı endekslerin de kullanılmasına imkân verilebilmektedir. Bu nedenle, idareler yaklaşık maliyet güncellemesi öncesi dayanak birim fiyatların güncelleme hükümlerini dikkatle incelemeli ve resmi yazışmalara uygun hareket etmelidir.
Soru: Yaklaşık maliyetin güncellenmesi ihale ilanından önce yapılmazsa ne gibi sonuçlar doğabilir?
Cevap: Yaklaşık maliyetin ihale ilanından sonra güncellenmesi, başvuru mercileri tarafından mevzuata aykırı bulunabilir ve bu durum itirazlara, iptal kararlarına veya işlemin durdurulmasına sebebiyet verebilir. Bu nedenle, yaklaşık maliyetin kesinleşmiş ve ilan tarihinden önce güncellenmiş olması uygulama açısından önemlidir. Ancak güncelleme tarihinin tam olarak ne zaman yapılacağına ilişkin bazı durumlarda yorum farklılıkları olabileceğinden, sürecin mevzuat hükümleri ve Kurum tarafından benimsenen yaklaşım doğrultusunda yürütülmesi gerekir.
Soru: Yİ-ÜFE veya İnşaat Maliyet Endeksi gibi farklı endeksler arasındaki tercihte fiyat farkı oluşabilir; bu itirazlara idareler nasıl yaklaşmalıdır?
Cevap: İdareler, yaklaşık maliyeti güncellerken kullandıkları endeksin uygunluğu konusunda oluşan itirazları, dayanak alınan fiyat ve endeks bilgileri çerçevesinde değerlendirmelidir. Endeks tercihinden dolayı maliyetin yüksek veya düşük olması tek başına yanlış hesaplama nedeni olarak görülmeyebilir. Kurum kararlarında genellikle dayanağı ve mevzuata uygunluğu olan endekslerin kullanılmasının kabul edildiği, yaklaşık maliyetin gerçekçi ve objektif hesaplanması esas tutulduğu görülmektedir.
Soru: Birim fiyat kitabında açıkça yasaklayıcı bir ifade yoksa, idarenin birim fiyatları endeksle güncellemesi nasıl yorumlanmalıdır?
Cevap: Birim fiyat kitabında güncellemeye ilişkin yasaklayıcı ya da kısıtlayıcı bir açıklama yer almıyorsa, idarenin bu fiyatları güncel endekslerle güncellemesi uygulamada uygun karşılanmaktadır. Güncelleme yapılmasının engellenmemesi, idarenin yaklaşık maliyetin piyasa koşullarına daha yakın olmasını sağlamaya yönelik yetkisinin göstergesi olarak kabul edilir. Ancak bu uygulamada kullanılan endeksin işin niteliğine ve ilgili mevzuatın özüne uygunluğunun gözetilmesi gerekir.
Soru: Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesinde en çok hangi uygulama hatalarına dikkat etmek gerekir?
Cevap: Uygulamada sıkça karşılaşılan hatalar şunlardır: güncellemenin ihale ilan tarihinden sonra yapılması, dayanak birim fiyatların güncellenip güncellenemeyeceğinin yanlış yorumlanması, mevzuata ve ilgili birim fiyat kitabı düzenlemelerine aykırı endeks seçiminin kullanılması, nihai yaklaşık maliyet tutarının objektif dayanaklardan kopuk şekilde hesaplanması. Bu tür hatalar tekliflerin elenmesine, idari işlemin iptaline veya itiraz süreçlerinde olumsuz kararlara neden olabilmektedir. Bu nedenle idarelerin güncelleme sürecinde mevzuat, yayınlar ve kurum görüşlerini titizlikle takip etmeleri önem taşır.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İdarenin yaklaşık maliyet hesabında TÜİK İnşaat Maliyet Endeksi yerine Yİ-ÜFE endeksini kullanması mevzuata uygun mudur?
Cevap: Bu vakada, TEDAŞ birim fiyat kitabında güncelleme için Yİ-ÜFE endeksinin esas alınmasında herhangi bir engel bulunmadığından ve Karayolları Genel Müdürlüğü’nün yazısı da Yİ-ÜFE kullanılması gerektiğini belirttiğinden, idarenin Yİ-ÜFE endeksini kullanarak yaklaşık maliyeti güncellemesi mevzuata uygundur.
Soru: Başvuru sahibinin yaklaşık maliyetin gereğinden fazla artırıldığına ilişkin iddiası Kurul tarafından nasıl değerlendirilmiştir?
Cevap: Kurul, yaklaşık maliyetin Yİ-ÜFE endeksi esas alınarak ve ihale ilan tarihinden önce güncellenmiş olmasını doğru bulduğundan, başvuru sahibinin maliyetin fazla artırıldığı yönündeki itirazlarını yerinde görmemiştir.
Soru: Yaklaşık maliyet güncellemesinde kullanılan birim fiyatların güncelleneceğine dair TEDAŞ birim fiyat kitabındaki durum ne şekildedir?
Cevap: TEDAŞ birim fiyat kitabında, güncellemenin yapılmasını engelleyen herhangi bir ifade yer almamaktadır. Bu nedenle, idarenin yaklaşık maliyeti birim fiyat kitabındaki fiyatlarla hesaplayıp ardından Yİ-ÜFE ile güncellemesi uygun kabul edilmiştir.
Soru: Yaklaşık maliyetin güncellenmesinde hangi tarih baz alınmıştır ve bu uygulamanın mevzuata uygunluğu nasıl değerlendirilmiştir?
Cevap: Yaklaşık maliyetin güncellenmesinde ocak ayı baz alınmıştır ve bu uygulama, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği hükümlerine uygun bulunduğu için mevzuata aykırı görülmemiştir.
Detaylı Analiz
İhaleye konu uyuşmazlık, idarenin yaklaşık maliyeti güncellerken hangi ekonomik endeksi esas almasının hukuken uygun olup olmadığına ilişkin bir tartışmadan doğmuştur. Başvuru sahibi, yaklaşık maliyetin Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yayımlanan İnşaat Maliyet Endeksi üzerinden hesaplanması gerektiğini, buna karşılık idarenin Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ-ÜFE) kullanmasının maliyeti gereksiz şekilde artırdığını ileri sürerek ihalenin iptalini talep etmiştir. Bu itiraz, yaklaşık maliyetin doğru ve objektif bir biçimde belirlenip belirlenmediği irdelenerek değerlendirilmiştir.
Uyuşmazlığın merkezinde, yaklaşık maliyeti oluşturan birim fiyatların ait olduğu kaynak ve bu fiyatların hangi esaslarla güncellenebileceği konusu yer almıştır. İncelenen olayda idare, TEDAŞ tarafından yayımlanan 121 iş kalemine ilişkin birim fiyatları esas almış ve bu fiyatları Yİ-ÜFE endeksine göre güncellemiştir. TEDAŞ birim fiyat kitabında, söz konusu fiyatlara ilişkin güncellemenin yapılamayacağına dair herhangi bir hüküm bulunmadığı görülmüştür. Bu durum, idarenin yaklaşık maliyeti güncel piyasa koşullarına göre yeniden hesaplama konusundaki takdir yetkisini kullanabileceğini göstermektedir.
Başvurucunun ifadelerinde temel alınan esaslı unsur, hangi endeksin kullanılmasının daha doğru olduğu değil, kullanılan endeksin yaklaşık maliyeti ne ölçüde etkilediğine ilişkindir. Burada esaslı unsur kavramı, yapılan güncellemenin ihale sürecindeki karar alma dengelerine etkisi üzerinden değerlendirilmiştir. Ancak kurul, yalnızca maliyet artışının varlığına dayanarak işlemin sakatlandığını söylemenin yeterli olamayacağını, önemli olanın kullanılan yöntemin mevzuata ve dayanak belgelerin içeriğine uygun olup olmadığı olduğunu vurgulamıştır. Bu bağlamda, güncellemenin endeks tercihinden kaynaklanan bir fark yaratsa dahi, tek başına bu hususun işlemi iptal ettirecek nitelikte bir esaslı aykırılık oluşturmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Olayda herhangi bir ortak girişim veya pilot ortak değerlendirmesi yer almadığından, iş deneyimi yönünden ihale yeterlik şartlarının irdelendiği bir konu başlığı bulunmamaktadır. Bu nedenle analiz kapsamında iş bitirme, iş deneyim belgesi ya da ortaklık yapılarına ilişkin bir değerlendirme söz konusu olmamıştır. Uyuşmazlık bütünüyle yaklaşık maliyetin endeks sistemi ile güncellenmesine odaklanmıştır.
Kamu İhale Kurulu’nun yaklaşımı, uygulama esaslarının bağlam içinde ve teknik dayanaklarla değerlendirilmesi yönünde olmuştur. TEDAŞ birim fiyatlarının kullanımında güncellemeye engel bir durum bulunmadığı ve Karayolları Genel Müdürlüğü’nün de Yİ-ÜFE endeksinin kullanılması gerektiğini belirttiği dikkate alınarak, idarenin yönteminin mevzuata uygun olduğu kanaatine varılmıştır. Yaklaşık maliyet güncellemesinin ihale ilanından önce yapılması ve ocak ayı esas alınarak gerçekleştirilmesi, işlemin usule uygunluğunu pekiştiren diğer etkenler olmuştur. Sonuç olarak, başvurucunun hesaplama yöntemi kaynaklı itirazı reddedilmiş ve ihalenin sağlıklı şekilde sürdürüldüğü kanaati benimsenmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.