KÜNYE
- Toplantı No: 2022/056
- Gündem No: 47
- Karar Tarihi: 30.11.2022
- Karar No: 2022/UY.II-1509
- Başvuru Sahibi: Adayol İnş. Pet. Nak. San. ve Tic. A.Ş.-Adnan Gökalp İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Devlet Su İşleri 17. Bölge Müdürlüğü –Van
- İKN: 2022/736733
- İhale Adı: Van-İpekyolu Ağzıkara Göleti ve Sulaması
Özet
Aşırı düşük teklif sınır değerinin güncel olmayan yaklaşık maliyetle hatalı belirlenmesi nedeniyle başvurunun süre yönünden reddi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, yaklaşık maliyetin güncel olmayan işçilik birim fiyatları kullanılarak hesaplandığını, bu nedenle aşırı düşük teklif sınır değerinin hatalı belirlendiğini ve iki isteklinin daha aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması gerektiğini, ihalenin bu nedenle iptal edilmesi gerektiğini iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İdare yaklaşık maliyet hesabında 1 Temmuz 2022 tarihinden itibaren geçerli olan işçilik birim fiyatları ve rayiçler yerine 1 Ocak-30 Haziran 2022 tarihleri arasında geçerli olan birim fiyatları kullanmıştır. Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 11.3 maddesi gereğince yaklaşık maliyet, ilan tarihine kadar güncellenmelidir. Güncel olmayan yaklaşık maliyetle belirlenen aşırı düşük teklif sınır değeri 106.768.723,11 TL iken, güncel yaklaşık maliyet 168.048.228,28 TL ve buna göre hesaplanan sınır değer 109.400.971,22 TL’dir. Bu durum, sınır değerin hatalı belirlenmesine ve aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulacak isteklilerin yanlış belirlenmesine yol açmıştır.
Genel Soru–Cevap
Soru: İhale yaklaşık maliyeti ilan tarihindeki güncel birim fiyatlarla güncellenmezse, hangi risklerle karşılaşılabilir?
Cevap: İlan tarihinden önceki fiyatlarla güncellenmeyen yaklaşık maliyet, işin gerçek maliyetini yansıtmaz, bu da aşırı düşük teklif sınır değerinin hatalı ve düşük belirlenmesine yol açabilir. Sonuç olarak aşırı düşük sorgulaması gereken firmalar eksik tespit edilir, tekliflerin uygunluğu doğru değerlendirilemez ve ihalenin hukuki güvenilirliği zarar görür.
Soru: Yaklaşık maliyet ve aşırı düşük teklif sınır değeri hesaplanırken kullanılan birim fiyatların güncelliği nasıl kanıtlanmalı?
Cevap: İdarenin kullandığı birim fiyat ve rayiçlerin ilanın yapıldığı tarihe kadar geçerli olduğunu gösteren resmi kaynaklardan alınan belgelerle desteklenmesi gerekir. Güncelliğin tespiti, şikayet başvurularında itiraz konusu olduğunda kurullarca öncelikle incelenen ve karara etki eden unsurdur.
Soru: Yaklaşık maliyetin güncel olmaması nedeniyle aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin itirazların süresi ne zamandır ve bu sürenin önemi nedir?
Cevap: İhalede yaklaşık maliyetin güncel olmaması gibi hususlar, ilgililerce ihale tarihinden itibaren en geç 10 iş günü içinde şikayet başvurusu yoluyla dava konusu yapılmalıdır. Bu süre geçtikten sonra yapılan itirazlar, süre yönünden reddedilir, yani esasa bakılmadan işlem sona erdirilir. Dolayısıyla yasal sürelere uyulması idari denetimin etkinliği açısından kritik önemdedir.
Soru: Aşırı düşük teklif sınır değeri ile yaklaşık maliyet arasında nasıl bir ilişki vardır ve bu ilişkinin yanlış belirlenmesi ihalede ne tür sonuçlar doğurur?
Cevap: Aşırı düşük teklif sınır değeri, yaklaşık maliyetin belirli bir oranı olarak hesaplanır; yaklaşık maliyet yükseldikçe sınır değeri de değişir. Yanlış, özellikle düşük hesaplanması durumunda, teklifleri gerçekçi olmayan ancak sınırın altında kabul edilen teklifler tespit edilemeyebilir. Bu da rekabetin etkinliğini zedeler, piyasa koşulları ile uyumsuz sonuçlara ve hukuki itirazlara neden olabilir.
Soru: Yaklaşık maliyetin güncellenmesi konusunda mevzuatta açık hüküm yoksa uygulamada ne şekilde hareket edilmelidir?
Cevap: Yaklaşık maliyetin ilan tarihine kadar geçerli resmi birim fiyat ve rayiçlerle güncellenmesi, yönetmelik ve uygulama kararları doğrultusunda iyi uygulama olarak kabul edilir. Bu hususun yasal açık olması halinde bile, ihalenin şeffaflığı, adil rekabet ve doğruluk ilkeleri gereğince güncel veri kullanılmasına özen gösterilmelidir. Ancak kesin uygulama sınırları, ilgili mevzuat ve Yüksek Kurul kararları dikkate alınarak değerlendirilmelidir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Yaklaşık maliyet hesaplanırken güncel olmayan işçilik birim fiyatlarının kullanılması, aşırı düşük teklif sınır değerinin nasıl etkilenmiştir?
Cevap: Güncel olmayan işçilik birim fiyatları kullanıldığı için yaklaşık maliyet düşük hesaplanmış ve buna bağlı olarak aşırı düşük teklif sınır değeri de düşük belirlenmiştir. Bu hatalı sınır değeri, sorgulama yapılması gereken isteklilerin eksik tespit edilmesine yol açmıştır.
Soru: Başvuru sahibinin iddialarına ilişkin başvurunun süre yönünden reddedilmesine hangi gerekçe dayandırılmıştır?
Cevap: Yaklaşık maliyetin hatalı hesaplandığının ihale tarihinde başvuru sahibi tarafından fark edildiği, ancak başvurunun bu tarihten itibaren on gün içinde yapılmadığı için şikayet başvurusunun süresinde olmadığı tespit edilmiştir. Bu nedenle başvuru süre yönünden reddedilmiştir.
Soru: İlgili mevzuat uyarınca yaklaşık maliyetin hangi tarihe kadar güncellenmesi gerekmektedir ve idarenin bu konuda yaptığı hata nedir?
Cevap: Yaklaşık maliyet, ihale ilan tarihinde geçerli birim fiyat ve rayiçlerle güncellenmelidir. İdare ise yaklaşık maliyeti ilan tarihinden önceki döneme ait birim fiyatlarla hesaplamış, bu nedenle güncel olmayan bir yaklaşık maliyet üzerinden işlem yapmıştır.
Soru: Hatalı belirlenen aşırı düşük teklif sınır değeri, ihale sonucunu ve aşırı düşük teklif sorgulamasını nasıl etkilemiştir?
Cevap: Hatalı düşük sınır değeri nedeniyle, gerçek sınır değerin altında teklif veren diğer istekliler aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulmamış ve bu durum ihale sonucunun sağlıklı değerlendirilmesini engellemiştir.
Detaylı Analiz
İncelenen uyuşmazlıkta, yaklaşık maliyetin güncel olmayan işçilik birim fiyatlarıyla hesaplanmasının yarattığı etki ve bu durumun aşırı düşük teklif sınır değerini nasıl etkilediği tartışılmıştır. Başvuru sahibi, bu yanlış hesaplama neticesinde sınır değerin hatalı belirlendiğini, aslında sınırın altında teklif veren iki isteklinin daha aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması gerektiğini ileri sürmüş ve ihalenin iptalini talep etmiştir. Bu çerçevede, uyuşmazlığın temelini oluşturansa, yaklaşık maliyeti esas alan bir hesap hatasının teklif değerlendirmesi sürecine yansıdığı iddiasıdır.
İdarenin, yaklaşık maliyet belirlemesinde 1 Temmuz 2022 itibarıyla yürürlükte olan işçilik birim fiyatlarını değil, önceki döneme ait (1 Ocak–30 Haziran 2022) verileri esas aldığı tespit edilmiştir. Bu durum, yaklaşık maliyetin olduğundan daha düşük hesaplanmasına, dolayısıyla bu değere bağlı olarak oluşturulan aşırı düşük teklif sınır değerinin de piyasa gerçeklerini yansıtmamasına yol açmıştır. Hatalı belirlenen sınır değer sonucunda, teklifleri bu hatalı sınırın altına düşmeyen bazı isteklilerin sorgulama dışında bırakıldığı, böylece rekabetin tam olarak değerlendirilmediği anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlığın esasında, yaklaşık maliyeti oluşturan birim fiyatların güncelliğiyle ilgili hata, ihalenin sağlıklı yürütülmesine doğrudan etki eden bir unsur oluşturmuştur. Bu tür unsurlar, ihale uygulama mevzuatında “esaslı unsurlar” kapsamında değerlendirilmekte ve ihale sonuçlarını etkileyebilecek niteliktedir. Bu vakada da, sınır değerin yanlış belirlenmesine yol açan söz konusu hata, yalnızca küçük bir teknik eksiklikten ziyade, ihaleye katılan isteklilerin değerlendirilme şeklini doğrudan etkilediği için ağır sonuçlar doğurabilecek türdendir.
Ancak Kamu İhale Kurulu’nun incelemesinde değerlendirme, bu esaslı hatanın varlığına değil, başvurunun süresinde yapılmamasına odaklanmıştır. Kurul, başvuru sahibinin iddialarının dayanağını ihale tarihinde öğrenebileceği nitelikte olduğunu, bu tarihten itibaren yasal başvuru süresi olan on gün içinde şikâyet başvurusunda bulunmadığını tespit etmiştir. Dolayısıyla içerik açısından yerinde bulunabilecek bir iddia olsa dahi, idari çözüm yollarının süresinde işletilmemesi nedeniyle başvuru süre yönünden reddedilmiştir.
Sonuç olarak Kurul, yaklaşık maliyetin güncel olmayan verilerle hesaplandığını açık biçimde tespit etmiş, bu durumun sınır değeri dolayısıyla sorgulama listesini hatalı etkilediğini ortaya koymuştur. Ancak dilekçenin şekli ve zamanlaması ön plana alınarak, esasa dair değerlendirme yapılmadan başvuru sonuçlandırılmıştır. Bu karar, ihale sürecinde teknik hataların tespiti kadar, bunların şikâyet yoluyla değerlendirmeye açılması için öngörülen süreler ve başvuru disiplininin de ne ölçüde belirleyici olduğunu göstermektedir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.