KÜNYE
- Toplantı No: 2023/025
- Gündem No: 26
- Karar Tarihi: 13.04.2023
- Karar No: 2023/UY.II-622
- Başvuru Sahibi: Adayol İnşaat Petr. Nak. San. ve Tic. A.Ş.-Adnan Gökalp İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Devlet Su İşleri 17. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2022/736733
- İhale Adı: Van-İpekyolu Ağzıkara Göleti ve Sulaması
Özet
Yaklaşık maliyetin güncel olmayan birim fiyatlarla hesaplanması nedeniyle aşırı düşük teklif sınır değerinin hatalı belirlenmesi ve ihalenin mevzuata uygun olarak yeniden değerlendirilmesi gerektiği kararı
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, yaklaşık maliyetin güncel olmayan işçilik ve birim fiyatlarıyla hesaplandığını, bu nedenle aşırı düşük teklif sınır değerinin hatalı belirlendiğini, güncel yaklaşık maliyet esas alınarak sınır değerin yeniden hesaplanması ve aşırı düşük teklif sahiplerinin doğru tespit edilmesini talep etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İdarenin yaklaşık maliyet hesabında 1 Temmuz 2022 tarihinden itibaren geçerli olan güncel birim fiyat ve rayiçler yerine önceki döneme ait daha düşük fiyatlar kullanılmıştır. Örneğin, bazı iş kalemlerinde 01.07.2022 tarihinden sonra yayımlanan birim fiyatlar ile idarenin kullandığı birim fiyatlar arasında önemli farklar bulunmaktadır. Ayrıca, ihale tarihinde yürürlükte olan asgari ücretin altında işçilik fiyatları kullanılmıştır. Yaklaşık maliyetin güncellenmemesi nedeniyle aşırı düşük teklif sınır değeri hatalı hesaplanmış, bu da sınır değerin altında kalan isteklilerin tespitinde ve ihale sonucunda hataya yol açmıştır.
Genel Soru–Cevap
Soru: Yaklaşık maliyetin belirlenmesinde kullanılması gereken birim fiyat ve işçilik ücretlerinin güncelliği neden önemlidir?
Cevap: Yaklaşık maliyetin tespiti, ihale sürecinin temel dayanaklarından biridir ve bu maliyet, ihale tarihindeki güncel birim fiyat ve işçilik ücretlerine dayanmalıdır. Güncel olmayan fiyatların kullanılması, maliyetin gerçekçi ve piyasa koşullarına uygun olmamasına yol açar; bu da aşırı düşük teklif sınırının hatalı belirlenmesine neden olur. Böylece, tekliflerin değerlendirilmesinde adil ve doğru kıyaslama yapılamaz ve ihalenin sonucunu etkiler.
Soru: İdari işlem aşamasında aşırı düşük teklif tespiti yapılırken yaklaşık maliyetin revize edilmesi mümkün müdür?
Cevap: Yaklaşık maliyet, ihale ilan tarihindeki güncel veriler temel alınarak hazırlanmalı ve ihale sürecinde bu maliyet esas alınmalıdır. İhale ilanından sonra fiyatlarda önem arz eden değişiklikler varsa, ancak mevzuat hükümleri ve işlem güvenliği çerçevesinde mümkünse revize edilebilir. Ancak, yaklaşık maliyet ilan tarihinden önce yürürlükte olan fiyatlardan hesaplanmalı, geçmişe yönelik düzeltmeler çoğunlukla yapılmaz. Güncel olmayan fiyatlarla hesaplama ihale işleminde hataya neden olur ve bu durum ihalenin iptaline veya yeniden değerlendirilmesine yol açabilir.
Soru: Asgari ücretin altında tespit edilen işçilik birim fiyatları ihale sürecinde sorun teşkil eder mi?
Cevap: Evet, ihale mevzuatında ve işçi hakları açısından asgari ücretin altında işçilik bedeli belirlenmesi kabul edilmez. Yaklaşık maliyet ve dolayısıyla aşırı düşük teklif sınırı belirlenirken işçilik fiyatlarının asgari ücretin altında olmaması gerekir. Aksi halde, tekliflerin değerlendirilmesinde haksız rekabet ve mevzuata aykırılık ortaya çıkar, idari işlem iptal edilebilir veya yeniden yapılması gerekebilir.
Soru: Asgari ücret ve birim fiyatlardaki güncellemeler ihale işlemlerinde nereden takip edilmelidir?
Cevap: Kamu idareleri, yaklaşık maliyet ve birim fiyatların güncellenmesinde ilgili döneme ait resmi fiyat listeleri, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı veya diğer yetkili kurumlarca yayımlanan rayiçler ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından ilan edilen asgari ücret tutarlarını dikkate almalıdır. İhale tarihi itibarıyla geçerli olan bu resmi veriler kullanılmalıdır. Güncel olmayan kayıtlar veya yayımlanmamış rakamlar esas alınmamalıdır.
Soru: Yaklaşık maliyetin eksik ya da hatalı hesaplandığının tespiti durumunda idarenin yükümlülüğü nedir?
Cevap: İdare, yaklaşık maliyetin doğruluğunu sağlamakla yükümlüdür. Hesaplamada güncel ve geçerli fiyatlar kullanılmamışsa, bu durum tespit edildiğinde idarenin ihale işlemlerini iptal etmesi veya ihale sürecini mevzuata uygun hale getirmek için yaklaşık maliyeti güncelleyerek sınır değerleri yeniden tespit etmesi gerekir. Usulüne uygun olarak yapılan bu düzeltmeler, şeffaflık ve eşitlik ilkesinin korunması açısından önemlidir. Aksi halde, ihalenin geçerliliği ve hukuki güvenliği tehlikeye girebilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İdarenin yaklaşık maliyet hesabında güncel olmayan birim fiyat ve işçilik ücretlerini kullanması aşırı düşük teklif sınır değerinin tespitini nasıl etkiler?
Cevap: Bu vakada idarenin güncel olmayan, daha düşük birim fiyat ve asgari ücretin altında işçilik fiyatları kullanması aşırı düşük teklif sınır değerinin hatalı, olduğundan düşük hesaplanmasına yol açmış ve böylece bazı istisnai düşük teklifler hatalı şekilde sınırın altında kalmamış gibi değerlendirilmiştir.
Soru: Aşırı düşük teklif sınırının hatalı belirlenmesi ihalenin sonucunu hangi şekilde etkilemiştir?
Cevap: Hatalı belirlenen sınır değere dayanılarak aşırı düşük teklif sahiplerinin doğru tespiti yapılamamış, bu nedenle ihale sonucunda gerçek durumu yansıtmayan yanlış değerlendirme yapılmış ve ihale mevzuatına uygunluk bozulmuştur.
Soru: Kamu İhale Kurulu bu durumda nasıl bir karar vermiştir?
Cevap: Kurul, yaklaşık maliyetin ihale ilan tarihi itibarıyla geçerli güncel birim fiyatlar ve işçilik ücretleri esas alınarak yeniden hesaplanması, aşırı düşük teklif sınırının doğru şekilde belirlenmesi ve ihale işlemlerinin bu düzeltme doğrultusunda mevzuata uygun olarak yeniden yapılması gerektiğine karar vermiştir.
Soru: Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru bedeli ile ilgili Kurul kararına göre ne sonuç ortaya çıkmıştır?
Cevap: Kurul, ihale işleminde mevzuata aykırılık bulunduğu gerekçesiyle, itirazen şikayet başvuru bedelinin başvuru sahibine iade edilmesine hükmetmiştir.
Detaylı Analiz
İhale sürecine ilişkin uyuşmazlık, idarenin yaklaşık maliyeti oluştururken kullandığı birim fiyat ve işçilik ücretlerinin, ihale ilanı tarihi itibarıyla yürürlükte olan güncel tutarlar yerine, daha önceki döneme ait ve bu nedenle daha düşük düzeydeki fiyatlara dayanması nedeniyle ortaya çıkmıştır. Bu durumun doğrudan etkisi ise, yaklaşık maliyetin olması gerekenden daha düşük hesaplanması ve beraberinde aşırı düşük teklif sınır değerinin yanlış belirlenmesidir. Başvuru sahibi, bu hatalı hesaplama nedeniyle aşırı düşük teklif sahibi olarak belirlenmesi gereken firmaların dışarda bırakıldığını, böylece ihale sonucunun gerçeği yansıtmadığını ileri sürerek düzeltme talebinde bulunmuştur.
Uyuşmazlığın kalbinde, yaklaşık maliyetin tespitine esas olan birim fiyatların doğruluğu yer almaktadır. Mevcut başvuruda özellikle bazı iş kalemlerinde 1 Temmuz sonrasında geçerli hale gelen fiyat listelerine rağmen eski verilerin kullanıldığı görülmüş, buna ek olarak işçilik girdilerinde güncel asgari ücretin altında tutarların baz alındığı tespit edilmiştir. Yaklaşık maliyetin gerçek piyasa koşullarını yansıtmaması nedeniyle, bu hatalı veriler, aşırı düşük teklifin sınır değerini de olduğundan daha aşağıya çekmiş ve bazı tekliflerin bu hatalı sınır nedeniyle değerlendirme dışı kalmasına neden olmuştur.
İhale işlemlerinde “esaslı unsur” kavramı, ihalenin sonucunu etkileyebilecek nitelikteki mevzuata aykırılıkları belirli kılmak açısından önem taşır. Bu vakada da yaklaşık maliyetin güncel olmayan verilerle oluşturulması ve buna bağlı sınır değerin yanlış belirlenmesi, ihalenin ana değerlendirme ölçütünü doğrudan etkileyen bir uygunsuzluk yaratmış, bu nedenle esaslı unsur kapsamında değerlendirilmiştir. Yaklaşık maliyetin hatalı belirlenmesi salt maliyet hesabına ilişkin bir noksanlık değil, tekliflerin rekabet ortamında eşit koşullarda değerlendirilmesini zedeleyen yapısal bir problem olarak ele alınmıştır.
Pilot ortağın iş deneyimine ilişkin herhangi bir ihtilafa yer verilmemiş olup, uyuşmazlık yalnızca mali değerlendirme ekseninde şekillenmiştir. Bu nedenle, iş deneyim belgelerinin yeterliliği ya da ortaklık yapısı üzerinden bir tartışma yürütülmemiştir. Değerlendirme, tamamen ihale işlemindeki mali zemine ve aşırı düşük teklif mekanizmasına ilişkin olup, teknik veya niteliksel yeterlik unsurlarına dair bir uyuşmazlık bulunmamaktadır.
Kamu İhale Kurulu, yaklaşık maliyetin esas aldığı fiyatların ihale tarihi itibarıyla yürürlükte olan güncel rayiç ve ücretlerle uyumlu olmadığını kabul etmiş ve bu nedenle yapılan hesaplamaların ihale hukuku bakımından geçerli sayılmayacağı sonucuna varmıştır. Kurul, ihale sürecinin bu haliyle devam ettirilmesinde mevzuata aykırılık bulunduğu kanaatiyle, yaklaşık maliyetin güncellenmesini, doğru sınır değerlerin belirlenmesini ve tekliflerin buna göre yeniden değerlendirilmesini içeren düzeltici işlem tesisine karar vermiştir. Kurul ayrıca, bu tespitin başvuru sahibinin haklılığını ortaya koyduğu gerekçesiyle itirazen şikayet bedelinin iadesine de hükmetmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.