KÜNYE
- Toplantı No: 2022/056
- Gündem No: 47
- Karar Tarihi: 30.11.2022
- Karar No: 2022/UY.II-1509
- Başvuru Sahibi: Adayol İnş. Pet. Nak. San. ve Tic. A.Ş.-Adnan Gökalp İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Devlet Su İşleri 17. Bölge Müdürlüğü –Van
- İKN: 2022/736733
- İhale Adı: Van-İpekyolu Ağzıkara Göleti ve Sulaması
Özet
Aşırı düşük teklif sınır değerinin güncel olmayan yaklaşık maliyete göre hatalı belirlenmesi nedeniyle başvurunun süre yönünden reddi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, yaklaşık maliyetin güncel işçilik ve birim fiyatlarına göre güncellenmediğini, bu nedenle aşırı düşük teklif sınır değerinin hatalı belirlendiğini ve bazı isteklilerin sorgulamaya tabi tutulmadığını iddia ederek ihalenin iptalini talep etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, ihale sürecinde yaklaşık maliyetin 154.923.474,93 TL olarak ihale tarihinde (05.09.2022) açıklandığını, bu tarihin şikayete yol açan durumun farkına varıldığı tarih olduğunu tespit etmiştir. Yaklaşık maliyetin güncellenmemesi nedeniyle aşırı düşük teklif sınır değeri hatalı belirlenmiş olsa da, başvuru sahibinin ihale tarihini izleyen on gün içinde şikayette bulunmadığı için başvurunun süresinde yapılmadığını değerlendirmiştir.
İdare Görüşü
İdare, yaklaşık maliyetin güncel olmayan işçilik birim fiyatları kullanılarak hesaplandığını ve bu durumun aşırı düşük teklif sınır değerinin hatalı belirlenmesine yol açtığını kabul etmiş, ancak şikayetin süresinde yapılmadığını belirtmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif sınır değerinin belirlenmesinde yaklaşık maliyetin güncel olmaması nasıl bir sorun yaratabilir?
Cevap: Yaklaşık maliyetin güncel piyasa koşulları, özellikle işçilik ve malzeme birim fiyatları dikkate alınmadan belirlenmesi, aşırı düşük sınır değerinin gerçekçi olmayan, düşük veya yüksek çıkmasına yol açabilir. Bu durum, tekliflerin doğru değerlendirilmesini engeller ve sorgulama sürecinde hatalı tespitlere neden olabilir.
Soru: Şikayet süresi, yaklaşık maliyetin güncellenmemesi gibi teknik eksiklikler nedeniyle nasıl işlemeye başlar?
Cevap: Şikayet süresi, idarece yaklaşık maliyetin ilan edildiği veya ihalenin resmi olarak duyurulduğu tarih itibarıyla işlemeye başlar. Dolayısıyla, hata veya eksiklik bu tarihte mevcut ve bilinebilir durumdaysa başvuru sahipleri, itirazlarını o tarihten sonraki mevzuatta belirtilen süre içinde yapmak zorundadırlar.
Soru: Yaklaşık maliyetin eksik veya güncel olmaması gerekçesiyle yapılan itirazlarda sürenin aşılması durumunda başvurunun durumu nedir?
Cevap: Yaklaşık maliyetteki hata veya eksikliği tespit etmek ve itiraz etmek için öngörülen süre geçtikten sonra yapılan başvurular, süresinde yapılmadıkları gerekçesiyle genellikle reddedilir. İtiraz hakkının kullanılabileceği dönemin iyi takip edilmesi önemlidir.
Soru: İdare tarafından açıklanan yaklaşık maliyette hata tespit edilirse, bu durum aşırı düşük teklif değerlendirmesinde otomatik olarak ihalenin iptaline yol açar mı?
Cevap: Yaklaşık maliyetin hatalı belirlenmesi aşırı düşük teklif sınırının yanlış saptanmasına yol açsa da, ihalenin iptali için bu durumun süresinde ve mevzuata uygun şekilde idareye veya ilgili kurula bildirilmesi gerekir. Süre ve prosedürlere uyulmazsa, ihale işlemi geçerli sayılabilir.
Soru: Yaklaşık maliyetin güncellenmesi gerektiği halde güncellenmemesi hangi aşamalarda kontrolden geçirilmelidir?
Cevap: Yaklaşık maliyet ihale hazırlık aşamasında güncel veri ve fiyatlarla oluşturulmalı, ihale ilanında da bu değer açıkça belirtilmelidir. Aşırı düşük teklif sorgulama sürecinde ise bu maliyet güncelliği kontrol edilerek tekliflerin gerçekçiliği değerlendirilmelidir. Eksiklik tespit edildiğinde, şikayet süresi içerisinde işlem başlatılmalıdır.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Başvuru sahibinin iddiasına göre yaklaşık maliyetin güncellenmemesi aşırı düşük teklif sınır değerinin hatalı belirlenmesine nasıl yol açmıştır?
Cevap: İdarenin yaklaşık maliyeti güncel olmayan işçilik ve birim fiyatlarıyla hesaplaması, aşırı düşük teklif sorgulamasında dikkate alınan sınır değerin gerçek piyasa koşullarını yansıtmamasına neden olmuştur. Bu durum, aşırı düşük teklif sorgulamasını etkilediği için hatalı belirleme oluşturmuştur.
Soru: Kurul, yaklaşık maliyetin güncellenmemesi nedeniyle hatalı belirlenen aşırı düşük teklif sınır değerine rağmen başvurunun neden süresinde yapılmadığını kabul etmiştir?
Cevap: Kurul, yaklaşık maliyetin ihale tarihinde açıklandığını ve bu tarihin başvuru sahibinin hatalı belirleme iddiasından haberdar olduğu tarih olduğunu tespit etmiştir. Başvuru sahibi, ihale tarihini izleyen on günlük şikayet süresini aşarak başvuruda bulunduğu için başvurunun süresinde yapılmadığını kabul etmiştir.
Soru: Bu vaka açısından şikayet süresinin başlangıcı ne zamandır?
Cevap: Şikayet süresinin başlangıcı, yaklaşık maliyetin idarece ilan edildiği ve dolayısıyla başvuru sahibinin hatalı belirlemeyi fark ettiği ihale tarihidir.
Soru: Yaklaşık maliyetin güncellenmemesi iddiası, başvurunun kabul edilmesi için yeterli olmuş mudur?
Cevap: Hayır, yaklaşık maliyetin güncel olmaması nedeniyle aşırı düşük teklif sınır değerinin hatalı belirlenmesi doğru bulunmasına rağmen, başvuru sahibi bu durumu bildiği tarihten sonra öngörülen süre içinde başvuruda bulunmadığı için başvuru reddedilmiştir.
Detaylı Analiz
İhale sürecinde yaşanan uyuşmazlık, yaklaşık maliyetin güncellenmemesi nedeniyle aşırı düşük teklif sınır değerinin hatalı şekilde belirlenip belirlenmediği noktasında toplanmaktadır. Başvuru sahibi, ihale kapsamında belirlenen yaklaşık maliyetin güncel işçilik ve birim fiyatlara dayalı olarak hazırlanmadığını ileri sürerek, bu durumun aşırı düşük tekliflerin tespitinde esas alınan sınır değer hesaplamasını olumsuz etkilediğini; dolayısıyla düşük teklif sunan bazı isteklilerin hatalı biçimde sorgulamaya tabi tutulmadığını ileri sürmüştür. İhale makamı da yaklaşık maliyet tespitinde güncel olmayan verilerin esas alındığını doğrulamış; ancak buna rağmen yapılan şikâyetin öngörülen sürede gerçekleştirilmediğini vurgulamıştır.
Tartışmanın temelinde, yaklaşık maliyet hesaplamasında kullanılan verilerin güncelliği ve bunun nihai değerlendirme sürecine etkisi yer almaktadır. Aşırı düşük teklif sınır değerinin belirlenebilmesi için doğru bir yaklaşık maliyet verisi elzem olduğundan, işçilik gibi fiyat yapısı hızla değişen girdilerin güncel olmaması, tekliflerin sorguya tabi tutulup tutulmayacağı üzerinde belirleyici etki yaratmaktadır. Bu bağlamda, yaklaşık maliyetin olması gerekenden düşük belirlenmesi sınır değeri de gerçek piyasa koşullarının altında göstereceğinden, tekliflerin gerçekçiliği konusunda yanıltıcı sonuçlar doğurabilmektedir.
Somut olayda esaslı unsur, yaklaşık maliyetin güncellenip güncellenmediği değil, bu eksikliğin öğrenildiği tarih itibarıyla başvuru sürecinin işletilip işletilmediğidir. Kurul, değerlendirmesinde bu farkı özellikle vurgulamıştır. Yaklaşık maliyetin ve dolayısıyla aşırı düşük teklif sınır değerinin hatalı hesaplandığı kabul edilmiş; ancak bu teknik kusurun, zamanında ileri sürülmediği gerekçesiyle incelenebilir bir başvuruya konu olamayacağı sonucuna varılmıştır. Başvuru sahibinin bu bilgiye ihale tarihinde vakıf olduğu, dolayısıyla şikâyet süresinin de bu tarihte başladığı yönünde tespit yapılmıştır.
Uyuşmazlıkta pilot ortağın iş deneyimine ilişkin özel bir inceleme yer almamakla birlikte, başvuru sahibinin şikâyeti teknik bir hesaplama hatasına dayandığından, konunun değerlendirme ağırlığı bu noktada toplanmamıştır. Bu itibarla ihale sürecinde tekliflerin değerlendirilmesi bağlamında pilot ortağın iş deneyimine dair herhangi bir ihtilaf bu kararda ön plana çıkmamaktadır.
Kamu İhale Kurulu, önüne gelen şikâyeti değerlendirirken yaklaşık maliyetin hatalı belirlenmiş olduğunu kabul etmekle birlikte, bu durumun şikâyet süresi içerisinde gündeme getirilmemiş olmasının belirleyici olduğunu ortaya koymuştur. Süre yönünden yapılan değerlendirme neticesinde, başvurunun esas yönünden değil, yalnızca şekli bir unsur olan “zamanında yapılmamış olma” gerekçesiyle reddine karar verilmiştir. Bu yaklaşım, esasa ilişkin haklılık bulunsa dahi usule ilişkin sınırlamaların başvurunun değerlendirme dışı bırakılmasına yol açabileceğini göstermektedir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.