KÜNYE
- Toplantı No: 2023/055
- Gündem No: 32
- Karar Tarihi: 08.11.2023
- Karar No: 2023/UY.II-1410
- Başvuru Sahibi: Seyfettin Sinan GÜLTEKİN
- İhaleyi Yapan İdare: Karayolları 18. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2023/240085
- İhale Adı: Karayolları 18. Bölge Müdürlüğü Devlet ve İl Yollarında Sinyalizasyon Yapım İşi ve Mevcut Sinyalizasyon Sistemlerinin Bakım-Onarımı, Ulaşım Etüdleri İşlerinin Yapılması Yapım İşi
Özet
Yaklaşık maliyetin piyasa araştırması ve yayımlanmış rayiçlere uygun hesaplanması nedeniyle itirazen şikâyet reddedildi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, iş kapsamında istenen araç ve personel sayısının yaklaşık maliyete yakın maliyet oluşturduğunu, bu nedenle yaklaşık maliyetin yanlış hesaplandığını ve ihalenin yeniden değerlendirilmesi gerektiğini iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İdare, yaklaşık maliyeti belirlerken ihale konusu işin personel ve araç ihtiyaçlarını, piyasa fiyat araştırmasını ve kamu kurumlarınca yayımlanan birim fiyat ve rayiçleri esas almıştır. Yaklaşık maliyete %25 oranında yüklenici karı ve genel giderler eklenmiştir. Birim fiyat teklif cetvelinde işçilik, malzeme, araç ve gereç giderleri ile kar ve genel masrafların dahil olduğu tespit edilmiştir. Yaklaşık maliyetin hesaplanmasında mevzuata uygun piyasa araştırması yapılmış ve güncelliğini kaybettiği sonucuna ulaşılamamıştır.
Genel Soru–Cevap
Soru: Yaklaşık maliyetin hesaplanmasında piyasa araştırmasının kapsamı ve dayanaklarının yetersiz veya eski olması, itiraza konu edilebilir mi?
Cevap: Yaklaşık maliyetin piyasa araştırması temelinde ve güncel verilere dayanarak yapılması gerekir. Eğer piyasa araştırması yeterince kapsamlı değilse ya da kullanılan yayınlar ve rayiçler güncelliğini yitirmişse, bu durum yaklaşık maliyetin gerçek dışı belirlenmesine yol açabilir ve itiraz konusu olabilir. Ancak idare mevcut piyasa koşullarını, güncel yayımlanmış rayiçleri ve ilgili gider kalemlerini uygun şekilde dikkate aldıysa, piyasa araştırmasının yetersizliğine dair iddialar kabul edilmeyebilir.
Soru: Birim fiyat teklif cetvelinde işçilik, araç ve genel gider kalemlerinin ayrı ayrı gösterilmemesi nedeniyle yaklaşık maliyet hesaplamasına itiraz yapılabilir mi?
Cevap: Birim fiyat teklif cetvelinde işçilik, araç, malzeme ve genel giderlerin toplam tutar olarak yer alması, bu kalemlerin yaklaşık maliyet hesaplamasına dahil edilmediği anlamına gelmeyebilir. Yaklaşık maliyetin dayandığı piyasa araştırması ve rayiçler kapsamlı ise ve kalemler toplam bedel içinde makul şekilde karşılığı varsa, bu durum itirazı haklı kılmayabilir. Ancak kalemlerin tamamen dışlandığı veya hesaplamanın belgelendirilmediği durumlarda itiraz gerekçesi oluşabilir.
Soru: İdarece yaklaşık maliyete eklenen yüklenici kârı ve genel gider oranlarının belirlenme şekli hangi şartlarda itiraza konu olabilir?
Cevap: Yaklaşık maliyete eklenen yüklenici kârı ve genel gider oranları piyasa koşullarına, işin niteliğine ve sektördeki uygulamalara paralel olmalı, aşırı ya da gerçekçi olmayan oranlar kullanılmamalıdır. Belirlenen oran dayanağına göre çok yüksek ya da düşükse, bu husus itiraz konusu olabilir. Ancak mevzuata uygun ve makul seviyede belgelendirilen oranlar kullanıldıysa, itirazlar genellikle reddedilir.
Soru: Personel ve araç ihtiyacının yaklaşık maliyetle uyumsuz olduğu iddiaları nasıl değerlendirilir?
Cevap: Personel ve araç ihtiyacının yaklaşık maliyetle karşılaştırılması tek başına maliyet hesaplamasının yanlış olduğunu göstermez. Önemli olan bu ihtiyaçların piyasa rayiçleri ve işin gerektirdiği asgari unsurlar dikkate alınarak maliyetin belirlenmesidir. Eğer idare bu unsurları mevzuata uygun olarak araştırmış ve belgelerle desteklemişse, personel ve araç sayısındaki farklılık iddialarının maliyetin yanlış hesaplandığı anlamına gelip gelmediği titizlikle incelenir ve mutlak uyumsuzluk kabul edilmez.
Soru: Yaklaşık maliyetin hesabında kullanılan kamu kurumlarınca yayımlanan rayiçlerin içeriği ve kullanımı ne ölçüde bağlayıcıdır?
Cevap: Kamu kurumlarınca yayımlanan rayiçler, yaklaşık maliyetin belirlenmesinde önemli ve güvenilir bir referans olarak kabul edilir. İdareler bu rayiçlerden yararlanarak piyasa araştırması yapabilir. Ancak yayımlanan rayiçlerin işin özelliğine uygun olması, güncel ve geçerli olması gerekir. Rayiçlerin uygun şekilde seçilip uygulandığı durumlarda, bunların dışında farklı maliyet dayanakları sunulmadıkça yaklaşık maliyete itiraz zorlaşır.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Yaklaşık maliyetin hesaplanmasında işçilik ve araç giderlerinin ayrı ayrı dikkate alınmaması başvuru sahibinin itirazını haklı kılar mı?
Cevap: Hayır, bu vakada yaklaşık maliyetin hesaplanmasında işçilik, malzeme, araç ve gereç giderlerinin ile genel gider ve kârın birim fiyat teklif cetveline dahil olduğu tespit edilmiştir. Bu kapsamda, ayrı ayrı dikkate alınmaması mevzuata uygun piyasa araştırması ve rayiçler çerçevesinde kabul görmüş olup, itirazı haklı kılmamıştır.
Soru: İdarenin yaklaşık maliyeti piyasa araştırması ve yayımlanmış rayiçlere dayanarak belirlemesi, yaklaşık maliyetin yanlış hesaplandığı iddiasını nasıl etkiler?
Cevap: İdarenin yaklaşık maliyeti piyasa araştırması yapması ve kamu kurumlarınca yayımlanmış güncel rayiçleri esas alması, yaklaşık maliyetin mevzuata uygun olarak belirlendiğini gösterir. Bu durum başvuru sahibinin yaklaşık maliyetin yanlış hesaplandığı iddiasını geçersiz kılmıştır.
Soru: Personel ve araç giderlerinin yaklaşık maliyete yakın olduğu iddiası, yaklaşık maliyetin yanlış hesaplandığı sonucunu doğurur mu?
Cevap: Bu vakada, personel ve araç giderlerinin yaklaşık maliyete yakın olması iddiası, idarenin yaptğı piyasa araştırması ve rayiç esaslı hesaplama ile çelişmemiştir. Bu nedenle böyle bir iddia yaklaşık maliyetin yanlış hesaplandığının göstergesi olmamış, dolayısıyla da kabul edilmemiştir.
Soru: Yaklaşık maliyet hesaplamasında yüklenici kârı ve genel giderlerin %25 oranında eklenmesi başvuru sahibinin itirazını geçersiz kılar mı?
Cevap: Evet, yaklaşık maliyetin belirlenmesinde mevzuata uygun şekilde %25 oranında yüklenici kârı ve genel giderlerin eklenmesi, toplam maliyet hesaplamasının gerçekçi ve uygun olduğunu ortaya koymuştur. Bu nedenle, başvuru sahibinin itirazı bu hususta da reddedilmiştir.
Detaylı Analiz
İhale sürecine ilişkin uyuşmazlık, özellikle yaklaşık maliyetin belirlenmesine yöneltilen eleştiriler çevresinde şekillenmiştir. Başvuru sahibi, personel ve araç sayısı esas alındığında ortaya çıkan maliyetin, idare tarafından hesaplanan yaklaşık maliyete çok yakın olduğunu ileri sürerek maliyet hesabının hatalı yapıldığını iddia etmiştir. Bu nedenle ihalenin yeniden değerlendirilmesini talep etmiştir. Uyuşmazlık esasen, yaklaşık maliyetin dayanaklarının ve içeriğinin mevzuata uygunluğu yönünden denetlenmesine yöneliktir.
İddiaların odağında, yaklaşık maliyeti oluşturan kalemlerin ne ölçüde ayrıntılı ve gerçekçi tespit edildiği bulunmaktadır. Başvuru sahibi, özellikle işçilik ve araç giderlerinin yaklaşık maliyet içerisinde gerçeğe aykırı biçimde değerlendirilmiş olduğunu ileri sürmüştür. Ancak yapılan ayrıntılı incelemede, birim fiyat teklif cetvelinde bu giderlerin toplam bedel kapsamında yer aldığı ve malzeme, araç, işçilik ile kar ve genel giderlerin bütün halinde teklif kalemlerine yansıtıldığı anlaşılmıştır. Bu yönüyle, ayrı ayrı gösterilmemiş olmaları tek başına maliyetin hatalı olduğu sonucunu doğurmamıştır.
Vakanın çözümünde belirleyici olan yön, yaklaşık maliyetin oluşturulmasında kullanılan usulün işin esaslı unsurlarını ne ölçüde kapsadığı noktasında ortaya çıkmıştır. Kurul, personel ve araç dahil olmak üzere işin yerine getirilmesi için zorunlu olan maliyet kalemlerinin belirlenmesinde piyasadan edinilen fiyat araştırmalarının ve kamu kurumlarınca yayımlanmış rayiçlerin esas alındığını dikkate almıştır. Bu çerçevede, ihale konusu işin özelliğini yansıtan ana unsurların tamamının maliyet hesabına dahil edildiği ve ufak farklılıkların ya da oran yakınlıklarının bu esaslı yapıyı tartışmalı hale getirmediği değerlendirilmiştir.
Pilot ortağın deneyimi ya da teknik yeterliliği vakada herhangi bir tartışma konusu olmamış, değerlendirme tamamen idarenin hazırladığı yaklaşık maliyet hesaplamasına yoğunlaşmıştır. Bu nedenle, ihale sürecinde teklif sahiplerinin yeterliklerine ilişkin bir irdeleme ya da ortaklık yapısına bağlı iş deneyimi analizi yapılmamıştır.
Sonuç olarak Kurul, idarenin yaklaşık maliyeti oluştururken hem piyasa araştırmalarını hem de kamu kurumlarınca yayımlanmış rayiçleri dikkate aldığını, ayrıca yüklenici karı ve genel giderler için de mevzuata uygun bir oranı esas aldığını tespit etmiş ve bu yönleriyle başvuru sahibi tarafından ileri sürülen iddiaların yerinde olmadığını değerlendirmiştir. Yaklaşık maliyete dair itirazlara gerekçe oluşturabilecek herhangi bir hesaplama hatası ya da dayanak eksikliği bulunmadığından, başvuru yerinde görülmemiş ve reddedilmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.