KÜNYE
- Toplantı No: 2022/054
- Gündem No: 59
- Karar Tarihi: 23.11.2022
- Karar No: 2022/UY.I-1473
- Başvuru Sahibi: Temelkon Mühendislik İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi
- İhaleyi Yapan İdare: Sancaktepe Belediyesi Fen İşleri Müdürlüğü
- İKN: 2022/1007825
- İhale Adı: 2023-2024 Yılı Sancaktepe Belediyesi Muhtelif Cadde ve Sokaklarında Asfalt Kaplama Yapılması İşi
Özet
İhalenin 2022 yılı bütçesinde yeterli ödeneğin bulunmaması nedeniyle itirazen şikayetin reddi kararı
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihale dokümanında projeler ve mahal listesinin yer almaması, ödeneğin yetersizliği, mevzuata aykırı puanlama kriterleri ve yaklaşık maliyet hesaplamasındaki hatalar nedeniyle itirazen şikayet başvurusunda bulunmuştur.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, yaklaşık maliyetin 268.542.138,85 TL+KDV, kullanılabilir ödeneğin ise 320.000.000,00 TL (%60-2023, %40-2024) olarak belirlendiğini, ancak 2022 yılı için en az %10 ödeneğin bulunmadığını tespit etmiştir. İhale konusu işin 2023-2024 yıllarını kapsaması ve ödeneklerin yıllar itibariyle programlanması gerektiği, ancak ihaleye çıkılan 2022 yılı için ödeneğin yeterli olmadığı değerlendirilmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: İhalenin yapıldığı yıl için bütçede yeterli ödenek bulunmaması, yaklaşık maliyetin belirli bir oranına ulaşmaması ihale sürecinde nasıl bir risk oluşturur?
Cevap: İdarelerin, ihale konusu iş için o yıla ait en az belirli bir oran (örneğin %10) oranında ödeneği sağlaması gerektiği kabul edilmektedir. Eğer ihale yılı bütçesinde bu asgari ödenek bulunmazsa, bu durum yaklaşık maliyetle karşılaştırıldığında ödeneğin yetersizliği anlamına gelir ve itirazen şikayetlerde haklı gerekçe olarak değerlendirilebilir. Ancak, bu tespitin doğrudan ihalenin iptali için yeterli olabilmesi adına, ödeneğin miktarı ve programlaması açık şekilde belgelenmeli ve itirazlar zamanında yapılmalıdır.
Soru: Yaklaşık maliyetin ihale tarihinde açıklanması itiraz haklarının kullanımı açısından ne gibi sorunlar yaratabilir?
Cevap: Yaklaşık maliyetin, idarenin ilan veya dokümanında ihale tarihinden sonra açıklanması halinde, bu konuya ilişkin itirazların idareye önceden veya süresi içinde yapılması gereklidir. Aksi durumda, yaklaşık maliyetle ilgili eksiklik veya hatalar itirazen şikayet aşamasında değerlendirilmeyebilir. Uygulamada, bu hususun süresinde bildirilmemesi itiraz hakkının kaybına yol açmakta ve işlemin iptali için önemli bir engel teşkil etmektedir.
Soru: İhale dokümanında iş yapılacak yer (mahal) listesinin bulunmaması, tekliflerin değerlendirilmesinde ne tür sorunlara yol açar?
Cevap: Mahal listesinin ihale dokümanında yer almaması, işin niteliği ve fiyat teklifinin şekline bağlı olarak tereddüt yaratabilir. Ancak, birim fiyatlı ihalelerde işin mahali açıkça belirlenmemiş olsa bile, teklifler eşit koşullarda veriliyorsa ve bu durum tekliflerin karşılaştırılmasına engel olmuyorsa, bu eksiklik ihale sürecinin iptalini veya değerlendirme dışı kalmasını gerektirmeyebilir. Özetle, iş ve teklif türüne göre mahal bilgisinin bulunmaması farklı sonuçlar doğurabilir.
Soru: İdari şartnamede yer alan puanlama kriterlerinin mevzuata uygunluğu itirazlara konu olduğunda nasıl değerlendirilir?
Cevap: Puanlama kriterleri hakkında iddiaların incelenebilmesi için bu hususların öncelikle idareye süresi içinde bildirilmiş olması gerekir. Süresi içinde yapılmayan itirazlar, itirazen şikayet aşamasında değerlendirilmemekte, dolayısıyla bu tür iddialar için zamanında idareye başvurma önemli bir ön koşul olarak kabul edilmektedir. Puanlama sistemi ancak bu koşullar sağlandığında içerik ve şekil bakımından değerlendirilir.
Soru: İdareye şikayet başvurusunda bulunulmayan hususların itirazen şikayete taşınması mümkün müdür, sonuçları ne olur?
Cevap: Uygulamada, ihale sürecinde idareye süresi içinde bildirilmemiş hususlar itirazen şikayet aşamasında ileri sürüldüğünde değerlendirmeye alınmayabilir. Bu durum, itirazların öncelikle idare seviyesinde ve belirlenen süreler içinde yapılması gerekliliği kuralından kaynaklanmaktadır. Bu nedenle, itirazen şikayet dilekçesinde incelenmek istenen tüm hususların önceden idareye bildirildiğinin kanıtlanması önem taşır. Aksi halde, başvurular yapılan itirazlarla sınırlı kalabilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhalenin yapıldığı 2022 yılı için ödeneğin yaklaşık maliyetin %10 oranında olmaması itirazen şikayetin reddi kararında nasıl etkili olmuştur?
Cevap: Kurul, 2022 yılı için ödeneğin yaklaşık maliyetin %10’undan az olduğunu tespit etmiş ve bu nedenle ödeneğin yetersizliği iddiasını haklı bulmuştur. Ancak, itirazen şikayet başvurusunun süresinde yapılmaması nedeniyle başvuru reddedilmiştir; yani ödeneğin yetersizliği itirazı yerinde olsa da, zamanında başvurulmadığı için karara direkt olumlu etki etmemiştir.
Soru: İhale dokümanında projeler ve mahal listesinin yer almaması şikayeti başvurunun reddi kararında nasıl değerlendirilmiştir?
Cevap: Kurul, mahal listesinin olmayışını işin niteliği gereği tekliflerin birim fiyat üzerinden yapılabilmesine engel olmadığı ve eşit koşullarda değerlendirmeye mani bulunmadığı gerekçesiyle eksiklik olarak kabul etmemiştir.
Soru: Başvuru sahibi tarafından ileri sürülen diğer iddiaların (puanlama kriterleri ve yaklaşık maliyet hataları) kararda dikkate alınmama nedeni nedir?
Cevap: Diğer iddialar süresinde idareye şikayet edilmediği için itirazen şikayet başvurusuna konu edilememiş ve dolayısıyla kurul tarafından incelenmemiştir.
Soru: Yaklaşık maliyetin ihale tarihinde açıklanması, itirazen şikayet süreci bakımından ne gibi sonuçlar doğurmuştur?
Cevap: Yaklaşık maliyet ihale tarihinde açıklandığından, bu hususa ilişkin itirazların ihale öncesinde veya idareye süresi içinde yapılması gerekmiş, aksi takdirde bu itirazlar itirazen şikayet aşamasında değerlendirilmemiştir. Bu nedenle yaklaşık maliyetle ilgili iddialar süresinde yapılmadığı için dikkate alınmamıştır.
Detaylı Analiz
İhalenin yapıldığı yıl için bütçe kapsamında yeterli ödeneğin bulunup bulunmadığı, bu vakadaki uyuşmazlığın temelini oluşturmuştur. Başvuru sahibi, ödenek yetersizliğinin yanı sıra dokümandaki eksiklikler, puanlama kriterleri ve yaklaşık maliyet hesaplamasa yönelik hatalı uygulamalarla ilgili olarak itirazen şikayet yoluna başvurmuştur. Ancak esasen 2022 yılı bütçesinde işin yaklaşık maliyetinin asgari %10’una denk gelecek bir ödeneğin bulunmadığı yönündeki iddia, Kurul tarafından dikkate alınan ve değerlendirilen başlıca konu olmuştur.
İhale sürecinde özellikle işin yapılacağı yerlere ilişkin mahal listesinin idari şartnamede belirtilmemiş olması da eleştiri konusu yapılmıştır. Ancak Kurul, işin niteliği gereği tekliflerin birim fiyat üzerinden oluşturulabilir olduğunu vurgulamış; mahal listesinin eksikliğini, tekliflerin eşit koşullarda verilmesini engelleyecek ölçüde bir sorun olarak görmemiştir. Böylece, bu tür doküman eksikliklerinin tekliflerin rekabetçi yapısını somut biçimde etkilemediği sürece esaslı bir eksiklik olarak değerlendirilmeyeceği sonucu ortaya çıkmıştır.
İdareye şikayet süreci içinde bildirilmeyen hususların daha sonra itirazen şikayet yoluyla ileri sürülmesi, bu başvurunun kapsamını önemli ölçüde daraltmıştır. Başvuru sahibinin puanlama kriterlerine ve yaklaşık maliyet hesabındaki hatalara dair itirazları, belirtilen süre içinde idareye iletilmediği için Kurul tarafından incelenmemiştir. Buradan hareketle, “esasa etkili unsur”un yalnızca içerik değil, zamanlama bağlamında da bir değerlendirme ölçütü olduğu anlaşılmaktadır.
İhale konusunun 2023-2024 yıllarını kapsadığı belirtilmiş olmakla birlikte, ihale yılı olan 2022 için ayrılmış olan ödeneğin, yaklaşık maliyetin %10’una dahi ulaşmadığı tespit edilmiştir. Bu durum, ihalenin ödenek yönünden finansal dayanağının zayıf kaldığını ortaya koymuştur. Ancak başvuru, ödeneğin yetersizliği gibi esaslı sayılabilecek bir gerekçeye dayanmasına rağmen zamanında yapılmadığından sonuç doğurmamıştır. Pilot ortağa ya da iş deneyim belgesine dair özel bir tartışma bu vakada gündeme gelmemiştir.
Kurul, ödeneğin yetersizliğini hukuki olarak kabul etmiş, ancak başvuru süresinin kaçırılması nedeniyle şikayeti usulen reddetmiştir. Böylelikle, içerik bakımından yerinde görülen bir iddianın şekli eksiklik nedeniyle sonuca etkili olamadığı bir tablo ortaya çıkmıştır. Karar, usule dair kuralların ihale hukukundaki belirleyici rolünü ortaya koymakta ve zamanın, başvuruların incelenebilirliği konusunda ne denli kritik olduğunu somut biçimde göstermektedir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.