KÜNYE
- Toplantı No: 2022/057
- Gündem No: 8
- Karar Tarihi: 07.12.2022
- Karar No: 2022/UY.IV-1520
- Başvuru Sahibi: Derman Hafriyat İnşaat Taahhüt Nakliyat ve Temizlik Hizmetleri Tic. Ltd. Şti.
- İhaleyi Yapan İdare: Maçka Belediye Başkanlığı Fen İşleri Müdürlüğü
- İKN: 2022/1128757
- İhale Adı: İlçemiz Hamsiköy, Dikkaya, Çıralı, Güzelyayla Mahalleleri ve Güzelyayla Mahallesi - Turnagöl Yayla Yolu Hazır Beton Kaplanması İhalesi
Özet
İhalenin iptali kararı öncesinde idareye şikayet başvurusu yapılmaması nedeniyle başvurunun görev yönünden reddi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, yaklaşık maliyetin eksik ve hatalı hesaplanmasına dayalı ihalenin iptal kararının hukuka aykırı olduğunu ve iptal kararının kamu yararına aykırı olduğunu iddia ederek iptal kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhalenin iptali kararından önce idareye herhangi bir şikayet başvurusu yapılmadığı ve iptal kararının itirazen şikayet üzerine alınmadığı idarece bildirildiğinden, Kurumun görev alanına girmediği tespit edilmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: İhalenin iptaline ilişkin karar verilmeden önce idareye yazılı şikayet başvurusunda bulunulmaması itirazen şikayetlerin Kurumca incelenmesini engeller mi?
Cevap: Evet, kamu ihalelerinde idare kararları iptal edilmeden önce idareye öncelikle şikayet yoluyla başvuru yapılmamışsa, itirazen şikayetlerin Kurumca incelenmeyeceği değerlendirilir. Bu durum, Kurumun görev alanını sınırlar ve başvurular görev yönünden reddedilir.
Soru: Yaklaşık maliyet hesaplamasındaki hata veya eksiklikler nedeniyle verilen iptal kararlarına karşı doğrudan itirazen şikayet yapılabilir mi?
Cevap: Yaklaşık maliyetle ilgili hususlarda doğrudan itirazen şikayet yoluna gidilmeden önce idareye şikayet başvurusu yapılması gereklidir. Aksi halde, Kurum bu tür iddiaları görev yönünden incelemeyi reddedebilir.
Soru: İhalenin iptal kararının hukuka aykırılığı iddiası ile Kuruma başvuru öncesi idareye itiraz zorunluluğu neden önemlidir?
Cevap: İptal kararına karşı idari yargıya öncelik tanımak, idari çözüm yollarının etkin kullanılması amacıyla, itirazen şikayet öncesinde idareye doğrudan başvuru zorunlu tutulur. Bu zorunluluğun yerine getirilmemesi, başvurunun şekli eksikliği sebebiyle reddine yol açabilir.
Soru: İhalenin iptali kararına ilişkin kamu yararına aykırılık iddiası, önceden idareye bildirilmediyse Kurum tarafından nasıl karşılanır?
Cevap: Kamu yararına aykırılık gibi iddialar da dâhil olmak üzere, iptal kararının hukuka uygunluğu hakkındaki itirazların ilk mercii idare olduğundan, bu tür iddialar doğrudan Kuruma yöneltilmeden önce idareye yazılı olarak bildirilmezse Kurumun inceleme yapması mümkün olmayabilir.
Soru: Şikayet başvurusunun idareye yapılmaması, itirazen şikayetlerin görev yönünden reddi bakımından nasıl bir tereddüt oluşturur?
Cevap: Uygulamada idareye şikayet yapılmadan doğrudan Kuruma yapılan itirazen şikayet başvurularında, Kurum çoğunlukla görev yönünden inceleme yapmaz. Ancak bazen idarece iptal işleminin dayanağı incelenebilir; bu nedenle başvurucuların öncelikle idare yoluna başvurması önerilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhalenin iptal kararından önce idareye şikayet başvurusu yapılmamasının itirazen şikayet başvurusunun Kurumun görev alanına etkisi nedir?
Cevap: İhalenin iptali kararından önce idareye herhangi bir şikayet başvurusu yapılmadığı için, iptal kararı itirazen şikayet üzerine alınmamış sayılmış ve bu nedenle başvuru Kurumun görev alanına girmemiştir.
Soru: Başvuru sahibi yaklaşık maliyetin eksik ve hatalı hesaplanmasına dayanarak iptal kararının kaldırılmasını talep etmiş, bu talep Kurum tarafından nasıl değerlendirilmiştir?
Cevap: Yaklaşık maliyetin eksik ve hatalı hesaplanması nedeniyle iptal kararının hukuka aykırı olduğu iddiasına karşılık, iptal kararından önce idareye şikayet başvurusunun yapılmamış olması nedeniyle Kurum bu iddiayı incelememiş ve başvuruyu görev yönünden reddetmiştir.
Soru: İhalenin iptal kararı itirazen şikayet üzerine alınmadığında ve şikayet öncesi idareye başvuru yapılmadığında Kurum’un görev durumu nasıl belirlenmiştir?
Cevap: Her iki durumda da Kurumun görev alanına girmediği tespit edilmiş ve başvuru bu gerekçeyle reddedilmiştir.
Soru: İdarenin iptal kararını kamu yararına aykırı olduğu yönündeki iddialar, idareye şikayet yapılmadan Kuruma iletilebilir mi?
Cevap: İptal kararının kamu yararına aykırı olduğu iddiası, iptal kararından önce idareye şikayet yapılmadığı sürece doğrudan Kuruma itirazen şikayet yoluyla iletilemez; bu nedenle Kurum iddiayı incelememiştir.
Detaylı Analiz
Başvuru konusu olayda, bir ihalenin iptal edilmesine gerekçe olarak yaklaşık maliyetin eksik ve hatalı hesaplandığı gösterilmiş, bu gerekçenin hukuka ve kamu yararına aykırı olduğunu düşünen başvuru sahibi, iptal kararının kaldırılması talebiyle Kamu İhale Kurumuna itirazen şikayette bulunmuştur. Ancak uyuşmazlığın temelinde bu başvurunun uygun usulde yapılmaması yatmaktadır. Özellikle, ihalenin iptal kararından önce başvuru sahibinin hiçbir şekilde idareye şikayet başvurusunda bulunmaması, Kurumun bu başvuruyu görev yönünden inceleyip incelemeyeceği meselesini gündeme getirmiştir.
Uyuşmazlıkta öne çıkan diğer bir husus, yaklaşık maliyetin belirlenmesindeki hataların ihalenin iptaline yol açmasıdır. Başvuru sahibi, bu hesabın eksik yapılmasının başlı başına ihalenin iptali için yeterli ve hukuka uygun bir sebep teşkil etmediği kanaatindedir. Ancak Kurum, işin esasına girmemiş ve yaklaşık maliyetle ilgili değerlendirme yapmamıştır. Bunun nedeni, itirazen şikayet sürecinin usulüne uygun başlatılmamış olmasıdır. İptal işlemine ilişkin herhangi bir yazılı başvurunun idareye zamanında sunulmamış olması, tüm esasa ilişkin değerlendirmelerin önünü kesmiştir.
Bu tür durumda esaslı unsur kavramı, başvurunun şekli şartlarından ayrılmaz şekilde ele alınır. İhalenin iptali gibi temel bir idari işlemin şikayet konusu yapılabilmesi için, öncelikle idare nezdinde yazılı itiraz sürecinin işletilmesi gerekmektedir. Bu süreç işletilmediği takdirde, Kurum nezdinde yapılacak başvuru, ne kadar ciddi ve kamu yararına yönelik iddialar içerirse içersin, esaslı unsur incelemesiyle değil, başvurunun görev yönünden değerlendirilmesiyle sınırlı kalmaktadır. Dolayısıyla burada tartışmalı olan unsurun yani yaklaşık maliyetin doğruluğu, usul eksikliği nedeniyle tartışmaya bile açılmamıştır.
Somut olayda pilot ortak ya da herhangi bir ortağın iş deneyim belgelerine ilişkin bir değerlendirme yapılmamıştır. Başvurunun içeriği yalnızca ihalenin iptaline yönelik olduğundan, teklif sahibi ortakların yeterlik kriterleri veya belgeleri bu süreçte inceleme konusu olmamıştır. Bu yönüyle olay, iş deneyimi üzerinden yürütülen ihtilaflardan ayrışmakta ve sadece idarenin iptal işlemiyle sınırlı işlem süreci bağlamında değerlendirilmiştir.
Sonuç olarak, Kamu İhale Kurulu başvuruyu şekli açıdan incelemiş, işin esasına dair herhangi bir tespitte bulunmaksızın, başvuru sahibinin idareye zamanında şikayet başvurusu yapmamış olmasını gerekçe göstererek Kurumun görev alanına girmediğine hükmetmiştir. Bu nedenle de başvuru görev yönünden reddedilmiştir. Bu yaklaşım, kamu ihale süreçlerinde öncelikli idari başvuru yollarının tüketilmesi gerektiği ilkesinin altını bir kez daha çizmektedir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.