KÜNYE
- Toplantı No: 2023/027
- Gündem No: 38
- Karar Tarihi: 04.05.2023
- Karar No: 2023/UY.I-716
- Başvuru Sahibi: Hasan Vardar İnşaat San. ve Tic. A.Ş.
- İhaleyi Yapan İdare: İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü
- İKN: 2023/114262
- İhale Adı: Avrupa Yakası 8, Kısım Müteferrik Atıksu, Yağmursuyu Dere Temizlik Bakım Onarım İnşaatı
Özet
Yaklaşık maliyetteki nakliye gideri hatası ihale iptalini gerektirir
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, yaklaşık maliyete esas analizlerde bazı iş kalemlerinde ocak taşı ve nakliye giderlerinin hatalı hesaplandığını, bu nedenle yaklaşık maliyetin yanlış olduğunu, bunun ihale sürecini ve sonucunu etkilediğini, ihalenin iptal edilmesi gerektiğini talep etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, yaklaşık maliyetin hesaplanmasında kullanılan iş kalemlerinin teknik analizleri, birim fiyat tarifleri ve nakliye formülleri incelenmiştir. TF.407 ve TF.609 iş kalemlerinde iddiaların yerinde olmadığı, analiz formatlarının ve nakliye giderlerinin uygun olduğu tespit edilmiştir. Ancak TF.901 ve TF.903 iş kalemlerinde kullanılan nakliye gideri formülünün 10.000 metreden daha düşük mesafeler için uygun olmayan formül olduğu, doğru formül kullanıldığında yaklaşık maliyetin 3.878.000 TL daha düşük hesaplanacağı, bu tutarın sınır değeri de etkilediği belirlenmiştir. Yaklaşık maliyetin ihale sürecinde önemli bir değişken olması ve hatanın sınır değer hesaplamasında değişikliğe yol açması nedeniyle, yaklaşık maliyetin düzeltilmesi gerektiği değerlendirilmiştir.
İdare Görüşü
İdare, aşırı düşük teklif sorgulamasında kullanılan analiz formatlarının ve nakliye formüllerinin uygun olduğunu, yaklaşık maliyetin genel olarak doğru hesaplandığını savunmuştur.
Genel Soru–Cevap
Soru: Yaklaşık maliyetin hesaplanmasında kullanılan nakliye gideri formüllerinde mesafe dikkate alınırken ne tür hatalar yapılabiliyor ve bunun ihale sürecine olası etkileri nelerdir?
Cevap: Yaklaşık maliyette nakliye giderlerinin hesaplanmasında, özellikle mesafe parametresi için yanlış formül veya standartların kullanılması sıkça sorun olur. Örneğin, 10.000 metreden kısa mesafeler için uygun olmayan formül tercih edilirse, nakliye gideri gereğinden fazla veya az hesaplanabilir. Bu durum, yaklaşık maliyetin tutarını değiştirebilir, sınır değerlerin belirlenmesinde hataya yol açabilir ve sonuçta aşırı düşük teklif sorgulaması veya teklif elenmesi aşamasında tereddüte neden olabilir. Ancak ihale sürecinin tamamının iptali gerekip gerekmediği, hatanın ihale sonucunu ve diğer unsurları ne ölçüde etkilediğiyle bağlantılıdır.
Soru: İdarelerin yaklaşık maliyet analizlerinde iş kalemi bazında kullanılan teknik analizler ve birim fiyat tariflerinin uygunluğu nasıl değerlendirilmeli?
Cevap: Teknik analizler ve birim fiyat tarifleri, ihalenin objektif ve doğru yapılabilmesi için her iş kalemi özelinde titizlikle incelenmelidir. Uygun olmayan teknik analizler veya yanlış tarifler yaklaşık maliyeti yanıltıcı şekilde artırabilir veya azaltabilir. Bu tür hatalar, tekliflerin değerlendirilmesinde, özellikle aşırı düşük teklif tespitinde büyük önemi olan sınır değer hesaplamalarında sorun yaratabilir. Bu nedenle, iş kalemi teknik analizleri ve tarifleri ikincil belgelere, standartlara ve güncel piyasa koşullarına uygunluğu açısından ayrıntılı kontrol edilmelidir.
Soru: Yaklaşık maliyette tespit edilen hata nedeniyle sınır değerin değişmesi, ihalenin iptalini zorunlu kılar mı?
Cevap: Yaklaşık maliyetteki hata sınır değerin hesaplanmasını etkileyebilir ve bu durum aşırı düşük teklif ihbar ve değerlendirmelerinde tereddüt yaratabilir. Ancak, idari ve mevzuat uygulamalarında sınır değer hatası tek başına doğrudan ihale iptalini gerektirmeyebilir. İhalenin iptali için, bu hatanın ihalenin temel unsurlarını, ihale sürecinin genel usul ve amacını önemli ölçüde etkilediğinin de gösterilmesi gerekir. Kimi durumlarda hata sadece düzeltme veya yeniden hesaplama ile giderilebilir.
Soru: Yaklaşık maliyette yer alan nakliye giderleri, aşırı düşük teklif sorgulaması açısından neden kritik bir unsur olarak görülür?
Cevap: Nakliye giderleri yaklaşık maliyet içinde önemli bir paya sahip olabilir ve bu giderlerin doğru hesaplanması aşırı düşük teklif belirlemede kritik önem taşır. Yanlış hesaplanan nakliye gideri, yaklaşık maliyeti olduğundan yüksek ya da düşük göstererek, tekliflerin gerçekçi değerlendirilmesini engelleyebilir. Böylece yanlış aşırı düşük teklif tespiti yapılabilir veya bazı tekliflerin haksız avantaj sağlamasının önüne geçilemez. Bu sebeple nakliye gideri hesaplama formüllerinin ve mesafelerin doğru kullanılması gerekir.
Soru: Yaklaşık maliyette iş kalemlerine ait analiz hataları tespit edildiğinde idarelerin ve karar mercilerinin izlemeleri gereken yol politika olarak nedir?
Cevap: Yaklaşık maliyette belirlenen analiz hatalarının kapsamı ve etki derecesi öncelikle objektif şekilde tespit edilmelidir. Eğer hata ihale sürecinin temel unsurlarını (örneğin sınır değer, teklif değerlendirme kriterleri) etkiliyorsa, hatanın düzeltilmesi için yeniden hesaplama yapılmalı ya da gerekirse ihale iptali düşünülmelidir. Karar mercileri, hatanın ihalenin sonucunu veya usulünü önemli ölçüde etkileyip etkilemediğine bakarak, düzeltme mi yoksa iptal mi uygulanacağına karar verir. Bu süreçte, yaklaşık maliyetin tüm unsurları teknik olarak incelenmeli ve sadece hatalı olduğu belgelenen kalemlerde düzeltme yapılmalıdır.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: TF.901 ve TF.903 iş kalemlerinde kullanılan nakliye gideri formülünün yanlışlığı yaklaşık maliyetin sınır değerini nasıl etkiledi?
Cevap: Kurul, bu iş kalemlerinde yanlış formül nedeniyle yaklaşık maliyetin 3.878.000 TL daha yüksek hesaplandığını tespit etti. Bu tutar sınır değer hesaplamasını doğrudan değiştirdi, yani ihale için belirlenen sınır değeri gerçek duruma göre hatalı belirlendi.
Soru: Yaklaşık maliyette bulunan 3.878.000 TL’lik hata, ihalenin iptaline neden olacak düzeyde midir?
Cevap: Kurul çoğunluğu, bu hata sınır değer hesaplamasını etkilediği halde ihalenin diğer unsurlarını değiştirmediği için iptal gerekmediği sonucuna vardı. Ancak karşı oy yazısında bu hatanın düzeltilemeyeceği ve bu nedenle ihalenin iptal edilmesi gerektiği görüşü yer aldı.
Soru: İdare tarafından kullanılan nakliye formülleri açısından hangi iş kalemlerinde analiz hatası yoktur?
Cevap: TF.407 ve TF.609 iş kalemlerinde iddialar yerinde görülmedi, kullanılan nakliye gideri formülleri ve analiz formatları uygun bulundu.
Soru: Yaklaşık maliyetteki nakliye gideri hesaplama hatası, aşırı düşük teklif sorgulamasını nasıl etkiler?
Cevap: Kurul değerlendirmesine göre, söz konusu hata yaklaşık maliyetin tutarını ve sınır değer hesabını değiştirdiğinden, yanlış hesaplanan maliyet eksik veya hatalı aşırı düşük teklif tespiti yapılmasına yol açabilir. Ancak iptal kararı için diğer ihale unsurlarına etkisi yeterli görülmedi.
Detaylı Analiz
İhaleye yönelik yapılan başvuruda, yaklaşık maliyet hesaplamasında yer alan bazı iş kalemlerine ait analizlerde nakliye giderlerinin hatalı hesaplandığı ileri sürülmüş ve bu durumun ihale sonucunu etkilediği iddia edilmiştir. Başvuruya konu uyuşmazlığın odak noktasını, TF.901 ve TF.903 kodlu iş kalemlerine ilişkin nakliye hesaplamalarında kullanılan formülün, taşıma mesafesinin yanlış değerlendirilmesine neden olduğu ve bunun yaklaşık maliyeti dolaylı yoldan yükselttiği yönündeki iddia oluşturmaktadır. Başvuran taraf, hatalı yaklaşık maliyetin tekliflerin değerlendirilmesinde belirleyici olan sınır değeri etkilediğini belirtmiş ve bu nedenle ihalenin iptalini talep etmiştir.
İhaleyi gerçekleştiren idare, analizlerde kullanılan formatların ve nakliye formüllerinin geçerli olduğunu savunmuş, yapılan hesaplamaların bütüncül olarak doğru bir sonuca ulaştığını öne sürmüştür. Ancak Kurulun teknik incelemesinde, TF.901 ve TF.903 iş kalemlerinde kullanılan nakliye formülünün özellikle kısa mesafe (10.000 metrenin altı) hesaplamaları için uygun olmadığı ve bu sebeple yaklaşık maliyetin 3.878.000 TL’lik bir sapmayla hatalı oluştuğu belirlenmiştir. Buna karşın TF.407 ve TF.609 iş kalemlerinde kullanılan analizlerde bir hata bulunmadığı, bu iş kalemlerinde nakliye gider hesaplamalarının doğru olduğu tespit edilmiştir.
Vaka, yalnızca birim fiyat analizindeki hata nedeniyle değil, bu hatanın ihale sürecine yansıması üzerinden değerlendirilmiştir. Tahmini maliyetin yanlış hesaplanması, ihale açısından temel parametrelerden biri olan sınır değeri doğrudan değiştirmiştir. Sınır değerin değişmesi ise aşırı düşük teklif sorgulamalarında farklı sonuçlar doğurabilecek niteliktedir. Bu yönüyle, hata sadece teknik bir unsur değil, tekliflerin sağlıklı değerlendirilmesini etkileyen esaslı bir unsura dönüşmüştür. Kurul çoğunluğu her ne kadar hatanın varlığını kabul etse de, söz konusu hatanın ihalenin sonucuna doğrudan etkisi olmadığını, diğer unsurlarda bir bozulma yaratmadığını değerlendirerek başvurunun reddine karar vermiştir.
Karar kapsamında, yaklaşık maliyetin belirlenmesinde sınır değeri etkileyen bir hata olduğu sabit olsa da, bu durumun ihalenin bütününü iptal edilecek ölçüde esaslı bir kusur oluşturup oluşturmadığı temel tartışma noktası olmuştur. Kurul çoğunluğu, yapılan hatanın düzeltilebilir nitelikte olduğu kanaatiyle iptale gerek görmezken; azınlıkta kalan karşı oy görüşü, bu derece önemli bir analiz hatasının ihalenin sağlıklı yürütülmesini imkânsız hale getirdiğini, düzeltmenin ihale süreci tamamlandıktan sonra artık mümkün olmadığını ve bu nedenle ihalenin iptalinin zorunlu olduğunu ileri sürmüştür.
Kurulun bu vakadaki yaklaşımı, teknik analizlerdeki hesap hatalarının esas unsur haline gelip gelmediği değerlendirilirken, sadece hatanın varlığı değil, bu hatanın ihale sürecine etkisinin de dikkate alındığını göstermektedir. Her ne kadar yaklaşık maliyetin ciddi oranda etkilenmesi tespit edilse de, kararın iptale varmaması, Kurulun sübjektif bir etki değerlendirmesiyle hareket ettiğini işaret etmektedir. Bu çerçevede, ihale kararının dayanıklılığı yalnızca hesaplamalardaki doğrulukla değil, bu doğruluğun ihalenin sonucuna etkisiyle birlikte değerlendirilmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.