KÜNYE
- Toplantı No: 2024/025
- Gündem No: 32
- Karar Tarihi: 27.06.2024
- Karar No: 2024/UY.II-822
- Başvuru Sahibi: Bilyol İnşaat Petrol Nakliye Tarım Yol Yapım Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi - Asyurt Tarım Ürünleri Petrol Gıda İnşaat Nakliye İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Karayolları 18. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2024/303999
- İhale Adı: Karayolları 18 Bölge Müdürlüğü 181 (Kars), 182 (Kağızman), 183 (Ardahan) ve 184 (Iğdır) Şube Şeflikleri Sınırları Dâhilinde Sathi Kaplama Yapılması Yapım İşi
Özet
İhale dokümanında kontrol şefliği için araç teminine ilişkin düzenleme nedeniyle ihale iptal edilmiştir
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, yaklaşık maliyetin hatalı hesaplandığı gerekçesiyle ihalenin iptal edilmesinin mevzuata aykırı olduğunu, iptal kararının kaldırılarak ihalenin devam ettirilmesini talep etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale dosyasındaki yaklaşık maliyet hesap cetveli ve dayanak belgeler incelendiğinde yaklaşık maliyetin 6 iş kaleminden oluştuğu, bunlardan 5 iş kaleminde analizlerde miktarların hatalı (fazla) hesaplandığı ve bazı nakliye hesaplarının dahil edilmediği tespit edilmiştir. Yaklaşık maliyetin 1.281.326,00 TL azaldığı hesaplanmıştır. Ancak bu hataların sınır değer tespiti, aşırı düşük teklif sorgulaması, fiyat dışı unsur puanlaması ve fiyat farkı hesaplamalarında etkisi bulunmaktadır. Ayrıca, ihale dokümanında kontrol şefliği emrinde kullanılacak araçlara ilişkin düzenlemenin yer alması, 2024/7 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ve 2024/DK.D-91 sayılı Kurul kararı uyarınca iptal gerekçesi oluşturmuştur. Genelgeye göre, ihale konusu işlerle ilgisi olmayan araç, makine ve ekipmanların yüklenici tarafından temin edilmesine ilişkin düzenlemeler ihale dokümanlarında yer alamaz ve zeyilname ile çıkarılamıyorsa ihalenin iptali gerekir. İdare tarafından zeyilname yapılması mümkün olmadığından iptal işlemi mevzuata uygundur.
Genel Soru–Cevap
Soru: Yaklaşık maliyetin hesaplanmasında iş kalemlerindeki miktarların hatalı belirlenmesi ihale sürecinde nasıl bir sorun yaratabilir?
Cevap: İş kalemlerindeki miktarların hatalı (çoğunlukla fazla) hesaplanması yaklaşık maliyetin şişmesine yol açabilir, bu da tekliflerin değerlendirilmesinde heterojenlik yaratabilir. Bu durum fiyat dışı unsur puanlaması, fiyat farkı hesaplaması ve aşırı düşük teklif sorgulamasını etkileyerek ihalenin objektif olarak yürütülmesini zorlaştırabilir. Ancak yaklaşık maliyetteki hata, tek başına ihalenin iptaline neden olmaz; diğer mevzuat hükümleri ve doküman içerikleri de dikkate alınır.
Soru: İhale dokümanında, yükleniciye ihale konusu işin dışında araç, makine veya ekipman temin etme yükümlülüğü yüklenebilir mi?
Cevap: Kamu ihale mevzuatı ve ilgili Cumhurbaşkanlığı genelgeleri uyarınca, ihale konusu işlerle doğrudan ilgisi olmayan araç, makine veya ekipmanların yüklenici tarafından temin edilmesine ilişkin düzenlemeler ihale dokümanlarında yer alamaz. Böyle bir düzenleme varsa ve zeyilname ile düzeltilemiyorsa, bu durum iptal gerekçesi oluşturabilir.
Soru: İhale dokümanında mevzuata aykırı düzenleme varsa, bunu düzeltmek amacıyla zeyilname yapılması zorunlu mudur ve yapılamazsa ne olur?
Cevap: Mevzuata aykırı düzenlemelerin ihale dokümanından çıkarılması veya düzeltilmesi için zeyilname yapılması gereklidir. İdare zeyilname yoluyla düzeltme yapamıyorsa, bu durum ihalenin iptal edilmesini zorunlu kılabilir; çünkü ihale dokümanlarında kaldırılamayan mevzuata aykırılıklar ihalenin hukuka uygun yürütülmesini engeller.
Soru: Yaklaşık maliyetin hatalı hesaplanması nedeniyle yapılacak incelemede nelere dikkat edilmelidir?
Cevap: Yaklaşık maliyet hesap cetveli, analizlerin doğruluğu ve maliyete ilişkin dayanak belgeler birlikte değerlendirilmeli; iş kalemlerinin miktarlarının gerçekçi olup olmadığı, nakliye ve diğer giderlerin eksiksiz dahil edilip edilmediği incelenmelidir. Hataların ihale sonucuna etkisi, teklif değerlendirmesinde fiyat farkı ve aşırı düşük sorgulamalarına yansıması da dikkate alınmalıdır. Teknik veya hesaplama hataları tek başına iptal gerekçesi oluşturamayabilir.
Soru: İhale iptali sonrası itirazen şikayet başvurularında hangi hususlar özellikle dikkate alınır?
Cevap: İptal gerekçesinin mevzuata uygunluğu ve iptali zorunlu kılan koşulların varlığı incelenir. Yaklaşık maliyet hataları tek başına iptal gerekçesi oluşturmasa da, dokümandaki mevzuata aykırı düzenlemenin iptali gerektirmesi halinde başvuru genellikle reddedilir. İptalin haklı gerekçesi olması halinde itirazen şikayet yoluyla iptal kararının kaldırılması zorlaşır.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Yaklaşık maliyetin yanlış hesaplanması ihale iptaline engel teşkil eder mi?
Cevap: Bu vakada yaklaşık maliyetin 6 iş kaleminden 5’inde analizlerin fazla hesaplandığı ve bazı nakliye giderlerinin dahil edilmediği tespit edilmiş, ancak yaklaşık maliyetteki hata tek başına ihalenin iptalini engellememiştir.
Soru: Kontrol şefliği emrine araç teminine ilişkin ihale dokümanındaki düzenleme iptal gerekçesi oluşturur mu?
Cevap: İhale dokümanında kontrol şefliği emrinde kullanılacak araçların yüklenici tarafından temin edilmesine ilişkin düzenleme, 2024/7 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ve 2024/DK.D-91 sayılı Kurul kararı uyarınca iptal gerekçesi oluşturmuştur.
Soru: Zeyilname yapılmasının mümkün olmaması ihale iptaline nasıl etki etti?
Cevap: İdare tarafından kontrol şefliği için araç teminine ilişkin düzenlemenin ihale dokümanından çıkarılması için zeyilname yapılması mümkün olmadığından, iptal işlemi zorunlu olmuş ve mevzuata uygun bulunmuştur.
Soru: İhalenin iptal edilmesi sonrası itirazen şikayet başvurusunun sonucu ne olmuştur?
Cevap: Yaklaşık maliyet hataları yanında iptal gerekçesi oluşturan araç temini düzenlemesi nedeniyle, itirazen şikayet başvurusu reddedilmiştir ve iptal işlemi uygun bulunmuştur.
Detaylı Analiz
İhale sürecine ilişkin yaşanan uyuşmazlık, idare tarafından yapılan iptalin gerekçesine yöneliktir. Şikâyet, yaklaşık maliyetin hatalı hesaplandığı ve ihale dokümanında yer alan bazı düzenlemelerin mevzuata aykırı olmasına rağmen bu gerekçeyle ihalenin iptal edilmesinin doğru olmadığı iddiasına dayanmaktadır. Başvuru sahibi, özellikle yaklaşık maliyete ilişkin hesaplamalardaki hataların ihalenin iptalini gerektirmeyeceğini öne sürmekte ve ihalenin yürütülmesine devam edilmesini talep etmektedir. Bu itiraz, ihale iptali kararının dayandığı temellerin irdelenmesini mümkün kılmıştır.
İhale dosyasına yansıyan bulgular, yaklaşık maliyetin belirli kalemlerinde ciddi hesaplama hatalarının bulunduğunu ortaya koymuştur. Altı kalemden oluşan maliyet analizinde beş iş kaleminde miktarların fazla hesaplandığı, nakliye gibi zorunlu giderlerin bazı kalemlerde hiç değerlendirilmediği tespit edilmiştir. Bu durum toplam yaklaşık maliyeti anlamlı ölçüde düşürmektedir. Hesaplama farklılıkları, doğrudan ihale sonucunu etkileyebilecek niteliktedir çünkü fiyat dışı unsur puanlaması, fiyat farkı uygulamaları ve tekliflerin aşırı düşük olup olmadığına ilişkin sorgulamalar gibi süreçlerin dayanağını yaklaşık maliyet oluşturur. Ancak bu tür teknik ve aritmetik hatalar tek başına ihalenin iptalini gerektirecek boyutta görülmemiştir.
Uyuşmazlığın esasını oluşturan diğer husus, ihale dokümanında yükleniciye kontrol şefliği kullanımına yönelik araç temin etme yükümlülüğü getirilmiş olmasıdır. Bu düzenleme, ihale konusu işin kapsamı dışında yer almakta ve dolayısıyla 2024/7 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ile örtüşmemektedir. Anılan düzenleme ile yükleniciden, fiilen yüklenici işiyle doğrudan ilgisi olmayan ve idarenin asli görev alanında olan araç tahsisi gibi bir yükümlülük yüklenmesi, açıkça mevzuata aykırı olmakta ve bu haliyle dokümanın esaslı unsurlarından biri haline gelmektedir. Bu tür bir düzenlemenin dokümandan çıkarılabilmesi için zeyilname yapılması gerekirken, belirlenen süreçte bu olanak mümkün olmamıştır.
İptal sürecinde, esaslı unsur niteliği taşıyan bu düzenlemenin varlığı belirleyici olmuştur. Esaslı unsur, ihale sürecinde teklif hazırlama, yükümlülük üstlenme ve işin kapsamını değerlendirme açısından doğrudan etki eden düzenlemeleri ifade eder. Kontrol şefliği kullanımına yönelik araç sağlanması gibi mevzuata aykırı ancak ihale dokümanında yer alan bir iş tanımı, tekliflerin şekillenişine ve rekabetin sağlıklı işleyişine doğrudan tesir eder. Üstelik bu düzenlemenin değiştirilmesinin mümkün olmaması, ihale sürecinin sağlıklı bir şekilde ilerlemesini fiilen engellemiştir.
Kurul tarafından yapılan değerlendirmede, yaklaşık maliyetin hatalı oluşturulmasının tek başına iptal gerekçesi sayılmadığı, ancak kontrol şefliği emrinde kullanılacak araç düzenlemesinin mevzuata aykırılığı nedeniyle iptalin kaçınılmaz olduğu kanaatine varılmıştır. Özellikle zeyilname yolunun kullanılamaması, söz konusu aykırılığın kaldırılamaz olduğunu ortaya koymuştur. Bu çerçevede Kurul, ihale komisyonunun tüm teklifleri reddederek ihaleyi iptal etme kararını mevzuata uygun bulmuş ve yapılan itirazen şikâyet başvurusunu yerinde görmemiştir. Sonuç olarak, iptal işlemi hem hukuki gerekçeye hem de prosedürel zorunluluğa dayandığı için geçerli kabul edilmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.