KÜNYE
- Toplantı No: 2021/017
- Gündem No: 29
- Karar Tarihi: 28.04.2021
- Karar No: 2021/UY.I-897
- Başvuru Sahibi: Turhanlar Petrol-Karo ve İnş. Malzemeleri San. ve Tic. Ltd. Şti.
- İhaleyi Yapan İdare: İnegöl Belediye Başkanlığı Fen İşleri Müdürlüğü
- İKN: 2021/122008
- İhale Adı: İnegöl Belediyesi Sınırları İçinde Muhtelif Cadde ve Sokaklara Sıcak Asfalt ve Beton İle Kaplama ve Yama Yapılması İşi
Özet
Teknik değer nitelik puanlamasında tek sözleşme şartı rekabeti engellediği için ihalenin iptali
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, teknik değer nitelik puanlamasında birden fazla işi içeren iş deneyiminin tek sözleşme ile tamamlanmasının istenmesinin rekabeti engellediğini, kalite ve teknik değer puanlamasında yaklaşık maliyete göre puanlama yapılmasının kamu zararına yol açacağını, kalite ve çevre yönetim sistemi belgelerinin istenmesinin mevzuata aykırı olduğunu, mal alımı ile yapım işlerinin birlikte ihale edilmesinin mevzuata aykırı olduğunu, asfalt plenti ile ilgili sözleşme aşamasında istenen belgelerin rekabeti engellediğini ve teknik personel eğitim şartının tereddüt yarattığını iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, teknik değer nitelik puanlamasında 20 puanlık kriter için ihale ilan tarihinden itibaren son 15 yıl içinde tamamlanmış ve geçici kabulü yapılmış işlerin tek sözleşme kapsamında olmasının şart koşulduğunu, bu nedenle farklı iş deneyim belgeleri sunarak puan alınmasının mümkün olmadığını tespit etmiştir. İdari şartnamede ayrıca kalite ve teknik değer puanlamasında yaklaşık maliyetteki iş kalemlerinin isteklinin teklifindeki oranla %90-%110 aralığında uyumlu olması gerektiği, bu düzenlemenin işin erken tasfiyesini önlemek ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamak amacıyla yapıldığı belirtilmiştir. Ancak, tek sözleşme şartının rekabeti engellediği ve 4734 sayılı Kanun’un 5. maddesine aykırı olduğu sonucuna varılmıştır. Diğer iddialar açısından ise kalite ve çevre yönetim sistemi belgelerinin istenmesi, mal alımı ile yapım işlerinin birlikte ihale edilmesi, asfalt plenti belgelerinin sözleşme aşamasında istenmesi ve teknik personel eğitim şartının kaldırılması mevzuata uygun bulunmuştur.
Genel Soru–Cevap
Soru: Teknik değer ve nitelik puanlamasında, farklı iş deneyimlerinin tek sözleşme altında toplanması şartı rekabeti nasıl etkiler?
Cevap: İdari şartnamede teknik değer puanlaması için farklı işlerin tamamının tek bir sözleşmeyle yapılmış olması şartı koyulması, piyasa katılımını daraltabilir. Çünkü bu koşul, deneyimini birden fazla sözleşmeye dayanarak gösterebilecek firmaları eler ve sadece kapsamlı büyük iş deneyimi olan adaylara avantaj sağlar. Sonuç olarak, rekabet ilkesine aykırı olarak değerlendirilir ve tekliflerin sınırlanmasına neden olabilir.
Soru: Teknik değerlendirmelerde malzeme ve iş kalemlerinin yaklaşık maliyet ile teklif oranının belirli bir aralıkta olması şartı hangi amaçla eklenebilir ve bu nasıl değerlendirilir?
Cevap: Yaklaşık maliyetteki iş kalemlerinin teklif oranıyla belli bir aralıkta (örneğin %90-%110) uyumlu olması şartı, teklif edilen iş kalemlerinin tutarlılığını sağlamak, iş kapsamında önemli farklılıkların önüne geçmek ve işin erken tasfiyesini engellemek amacıyla uygulanabilir. Bu tür düzenlemeler, rekabeti engellemediği sürece kamu kaynaklarının etkin kullanımını destekleyen hususlar olarak kabul edilir.
Soru: Teknik ve kalite yönetim sistemlerine ilişkin belgelerin ihale dosyasında istenmesi hukuki açıdan ne şekilde değerlendirilir?
Cevap: Kalite yönetim sistemi (ISO vb.) ve çevre yönetimi belgelerinin talep edilmesi, özellikle teknik yeterlik ve kalite güvencesi açısından değerlendirildiğinde mevzuata uygun bulunabilir. Bu belgelerin istenmesi, rekabeti engellemeden istekli firmaların işin niteliğine uygunluğunu ortaya koymasını sağlar ve genellikle hukuka aykırı görülmez.
Soru: Mal alımı ile yapım işlerinin birlikte ihale edilmesi uygulamada hangi durumlarda hukuka uygun kabul edilir?
Cevap: Mal alımı ile yapım işlerinin birlikte ihale edilmesi, her iki iş türünün birbirini tamamladığı, bütünsel bir faaliyet kapsamında yapıldığı durumlarda hukuka uygun sayılabilir. Ancak bu ayrımın net yapılması, ihale konusu ve pazarlık usulleri açısından karmaşaya yol açmaması gerekir. Ayrı nitelikte işler birlikte ihale edilirse rekabet engellendiği iddiası olabilir, bu nedenle idari şartnamenin somut yapısına göre değerlendirilir.
Soru: İhale sürecinde teknik personelin eğitim şartları nasıl düzenlenmeli, bu konuda tereddüte yol açan unsurlar nelerdir?
Cevap: Teknik personel eğitim şartlarının idari şartnamede açık, ölçülebilir ve objektif kriterlere bağlı olarak belirtilmesi, uygulamada tereddütlerin önüne geçer. Belirsiz veya aşırı genel ifadeler, istekli firmalar arasında eşitsizlik yaratabilir ve itiraz konusu olabilir. Ancak teknik personel eğitim şartının tamamen kaldırılması ya da gevşetilmesi, iş kalitesi ve yeterlik açısından risk oluşturabileceğinden, dengeli ve mevzuata uygun bir şekilde düzenlenmesi tercih edilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Teknik değer nitelik puanlamasında, puan alabilmek için farklı işlerin tek sözleşme kapsamında tamamlanmasının hangi hukuki sonuca yol açtığı bu vakada nasıl değerlendirilmiştir?
Cevap: Kurul, teknik değer nitelik puanlamasında farklı işlerin tek sözleşme ile tamamlanması şartının rekabeti engellediğine ve Kamu İhale Kanunu’nun rekabet ilkesine aykırı olduğuna karar vermiştir. Bu nedenle, bu şart ihale sürecinde hukuka aykırı bulunmuş ve ihalenin iptaline hükmedilmiştir.
Soru: Yaklaşık maliyetteki iş kalemlerinin isteklinin teklif oranıyla %90-%110 aralığında uyumlu olması şartı vakada nasıl değerlendirilmiştir?
Cevap: Kurul, yaklaşık maliyetteki iş kalemlerinin teklif oranıyla %90-%110 arasında uyumlu olmasının işin erken tasfiyesini önlemek ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamak amacıyla getirildiğini belirtmiştir. Bu düzenleme hukuka uygun bulunmuş ve iptal sebebi olarak değerlendirilmemiştir.
Soru: Başvuru sahibinin kalite ve çevre yönetim sistemi belgelerinin istenmesine ilişkin itirazı nasıl sonuçlanmıştır?
Cevap: Kurul, kalite ve çevre yönetim sistemi belgelerinin talep edilmesinin mevzuata uygun olduğunu tespit etmiş ve bu hususta herhangi bir hukuka aykırılık görmemiştir.
Soru: Mal alımı ile yapım işlerinin birlikte ihale edilmesi ve asfalt plenti ile ilgili sözleşme aşamasında istenen belgelerin durumuna ilişkin kurul kararı nedir?
Cevap: Kurul, mal alımı ile yapım işlerinin birlikte ihale edilmesini ve asfalt plenti ile ilgili belgelerin sözleşme aşamasında istenmesini mevzuata uygun bulmuştur. Bu hususlar iptal gerekçesi olarak değerlendirilmemiştir.
Detaylı Analiz
İhale sürecine konu olan uyuşmazlık, teknik değer nitelik puanlamasında istenen iş deneyiminin niteliğiyle ilgilidir. Özellikle farklı nitelikteki işlerin, istekliye puan kazandırabilmesi için bu işlerin tek bir sözleşme altında gerçekleştirilmiş olmasının şart koşulması, başvuru sahibince rekabetin engellendiği gerekçesiyle şikâyet konusu yapılmıştır. Bu kapsamda ayrıca yaklaşık maliyet ile teklif oranlarının %90–%110 aralığında uyumlu olma zorunluluğu, kalite-belge koşulları, iş türlerinin bir arada ihale edilmesi ile teknik personele ilişkin bazı düzenlemeler de değerlendirilmiştir. Ancak asıl uyuşmazlık noktası, iş deneyim belgelerinin teknik değer puanlamasındaki kullanımına dair getirilen tek sözleşme şartıdır.
Kurul, puanlamaya esas alınacak iş deneyiminin ihale ilan tarihinden itibaren son 15 yıl içinde tamamlanmış ve geçici kabulü yapılmış işlerden olması gerektiğini tespit etmiş; ancak bu işlerin yalnızca tek bir sözleşme kapsamındaki işler olması şartının getirildiğini belirlemiştir. Bu düzenleme ile farklı sözleşmeler altında benzer nitelikte ve kapsamda iş yapmış isteklilerin değerlendirme dışı bırakıldığı, dolayısıyla teknik değer puanlandırmasında objektiflikten uzaklaşıldığı kanaatine varılmıştır. Kurul, bu durumun istekli olabilecek birçok firmanın teklif sunmasını engelleyeceği ve rekabeti daraltacağı sonucuna ulaşmıştır.
Esaslı unsur değerlendirmesi bakımından kritik olan, istenen deneyim kriterinin amacının kamu hizmetinin etkin ve kaliteli biçimde yürütülmesini sağlamak olup olmadığıdır. Bu bağlamda Kurul, yapılmış işin konusu ve niteliği açısından tecrübenin önemli olduğunu kabul etmiş; fakat bunu yalnızca tek sözleşme altında gerçekleştirilmiş olma şartına bağlamanın, kamu yararıyla bağdaşmadığını ifade etmiştir. Yani “esası” oluşturan iş tecrübesinin belgelenmesi gerekliliği korunmakla birlikte uygulamada bu tecrübenin kazanım şeklinin çok katı şekilde belirlenmesi, amaca hizmet etmekten çok piyasayı daraltıcı bir sonuç doğurmuştur.
Pilot ortak açısından iş deneyimi yönünden ayrıca değerlendirme yapılmamış, genel kurgu içinde teknik değer puanlamasına uygun belge sunmanın yolu olarak sadece tek sözleşmeli deneyimin aranmasının rekabet ilkesine aykırı olduğu belirtilmiştir. Bu bağlamda, tekliflerin yeterlik değerlendirmesiyle değil, puanlamadaki belge şartıyla dışlandığı görülmektedir. Kurul, sadece büyük ölçekli ve kapsamlı sözleşmelere ilişkilendirilmiş deneyimleri puanlamaya değer saymanın, küçük ve orta ölçekli firmaların ihale dışı kalmasına neden olabileceğine işaret etmiştir. Dolayısıyla pilot ortağın ya da diğer ortakların işe katkısı değil, iş deneyiminin formatı bu değerlendirmeyi belirleyici hale getirmiştir.
Sonuç olarak Kamu İhale Kurulu, teknik değer puanlamasında farklı iş deneyimlerinin yalnızca tek sözleşmeli olması şartının rekabeti engellediğini açıkça ortaya koymuştur. Bu nedenle anılan düzenlemenin Kanun’un rekabet ve eşit muamele ilkelerine aykırı olduğu değerlendirilmiş ve ihalenin iptaline karar verilmiştir. Diğer itirazlar açısından ise kalite yönetim belgeleri, teklif oranlarının uyum aralığı, yapım ve mal alımı işlerinin birlikte ihale edilmesi gibi hususlar mevzuatla uyumlu bulunmuştur. Ancak ihalenin iptaline esas teşkil eden nokta, teknik değer puanlamasında iş deneyimiyle ilgili getirilmiş olan sınırlayıcı düzenlemedir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.