KÜNYE
- Toplantı No: 2022/060
- Gündem No: 96
- Karar Tarihi: 28.12.2022
- Karar No: 2022/UY.I-1681
- Başvuru Sahibi: Güven Yapım İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.
- İhaleyi Yapan İdare: Toplu Konut İdaresi Başkanlığı
- İKN: 2022/1121360
- İhale Adı: İstanbul İli Sultangazi İlçesi Cebeci Mahallesi Millet Bahçesi İle Millet Bahçesine Ait Sosyal Donatılar İnşaatları İle Altyapı ve Çevre Düzenlemesi İşi
Özet
İhale teklifinin yasaklama kararı yayımlanmış bir ortağa ait olması nedeniyle değerlendirme dışı bırakılması ve geçici teminatın gelir kaydedilmesi hukuka uygundur
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, teklif verme saatinde yasaklı olmadığı gerekçesiyle teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasının ve geçici teminatının gelir kaydedilmesinin hukuka aykırı olduğunu, yasaklama kararının ihale saatinden sonra Resmi Gazete’de yayımlandığını iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale günü olan 18.11.2022 tarihinde, teklif mektubunu imzalayan ve sermayesinin yarısından fazlasına sahip ortağın yasaklama kararı aynı gün Resmi Gazete’de yayımlanmış ve saat 10:36 itibariyle EKAP sistemine işlenmiştir. Teklif verme saati 14:00 olup, başvuru sahibi saat 12:22:07’de teklifini sunmuştur. Bu durum, yasaklama kararının yayımlanması ve EKAP’a işlenmesinin tekliften önce gerçekleştiğini göstermektedir. Kamu İhale Kanunu’nun 11. maddesi uyarınca yasaklı olanların ihaleye katılamayacağı ve tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılacağı, geçici teminatlarının gelir kaydedileceği hükme bağlanmıştır. Başvuru sahibinin yasaklama kararından ihale saatinden önce haberdar olduğu kabul edilmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: İhale tarihinde yasaklama kararı Resmi Gazete’de yayımlanıp EKAP’a işlense de teklif verme saatinden sonra erişim sağlanması halinde teklifin değerlendirme dışı bırakılması uygun mudur?
Cevap: Yasaklama kararının Resmi Gazete’de yayımlanması ve EKAP sistemine işlenmesi, karara erişilebilirliğin sağlandığı anlamına gelir. Teklif verme saatinden sonra karara erişim sağlanmış olması başvurucu yararına istisnai bir durum olarak değerlendirilmemektedir. Uygulamada, resmi yayımlanma ve sistem kayıt saati teklif anının öncesindeyse, teklifin yasaklama kapsamına girdiği kabul edilir ve değerlendirme dışı bırakılması ile teminatın gelir kaydedilmesi işlemi mevzuata uygundur. Ancak yayımlanma ile gerçek erişim arasındaki zaman farklılığı, kararda belirtilmediği veya mevzuatta aksine hüküm bulunmadığı sürece teklifin geçerliliğini değiştirmez.
Soru: Sermayesinin yarısından fazlasına sahip ortağın yasaklı olması, şirketin tamamının yasaklı sayılması anlamına mı gelir?
Cevap: Uygulamada sermayenin çoğunluğuna sahip ortağın yasaklı olması, o şirketin ihaleye yasaklı durumda olduğunu gösterir. Kamu ihale mevzuatı, yasaklama halini doğrudan şirketin bizzat kendisi ya da bu tür ağırlıklı ortakların durumu üzerinden değerlendirir. Dolayısıyla, bu durumda teklifin tamamen değerlendirme dışı bırakılması ve geçici teminatın gelir kaydedilmesi gerekmektedir. Sermayesinin azınlığındaki ortakların yasaklılığı ise farklı değerlendirilir ve somut duruma göre karar verilmesi gerekir.
Soru: Yasaklama kararının EKAP’a işlenme saati ile teklif verme saati arasında nasıl bir ilişki kurulmalıdır?
Cevap: EKAP sistemine yasaklama kararının işlenme saati, kararın yürürlüğe girdiği ve başvuru sahibinin erişimine resmi olarak sunulduğu zamanı gösterir. Teklif verme saati ile kıyaslandığında, EKAP’a işlenme saati öncesinde ise teklifin yasaklama kapsamında kaldığı kabul edilir ve teklif değerlendirme dışı bırakılır. İhale komisyonları ve inceleme mercileri, bu zaman sıralamasına özellikle dikkat etmeli, aksi durumda hukuka aykırı işlem yapılabilir ve iptal kararı riski doğar.
Soru: Teklif mektubunu imzalayan kişinin yasaklılığı, teklifin tamamında mı yoksa sadece imzaladığı kısımda mı etkili olur?
Cevap: İhale sürecinde teklif mektubunu imzalayan kişi, teklifin ve ihale sürecinin temsilcisi olarak kabul edilir. Eğer bu kişi yasaklı ise, bu durum teklifin bütünü için geçerli kabul edilir. Dolayısıyla, sadece imzalanan kısımda değil, teklifin tamamında yasaklama etkisi olur ve teklif değerlendirme dışı bırakılır. Bu husus, yasaklama kararının kapsamının ve temsil yetkisinin ihalede teklifin bütünü üzerindeki etkisini belirler.
Soru: Geçici teminatın gelir kaydedilmesinde yasaklama kararının Resmi Gazete’de yayımlanma tarihinin önemi nedir?
Cevap: Yasaklama kararının Resmi Gazete’de yayımlanma tarihi, kararın resmiyet kazandığı ve hüküm ifade etmeye başladığı tarih olarak kabul edilir. İhale tarihinden önce yayımlanan ve EKAP’a işlenen yasaklama kararları, tekliflerin hukukiliğini doğrudan etkiler. Teminatın gelir kaydedilmesi işlemi de bu bağlamda yasaklama tarihine göre yapılır. İhale günü yayımlanmış ama teklif sonrası erişim sağlanmış dahi olsa, resmi yayımlanma tarihinin teklif tarihinden önce olması geçici teminatın gelir kaydedilmesini meşru kılar. Ancak yayımlanma ve teklif tarihi arasındaki zaman unsuru her somut olaya göre dikkatle değerlendirilmelidir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Başvuru sahibinin teklif mektubunu imzalayan ve sermayesinin yarısından fazlasına sahip ortağının yasaklama kararı ihale saatinden sonra yayımlanmış olsa dava konusu işlemin hukuka uygunluğu nasıl tespite edilir?
Cevap: Bu vakada, yasaklama kararı ihale günü saat 10:36’da Resmi Gazete’de yayımlanmış ve EKAP sistemine işlenmiştir. Başvuru sahibinin teklifi ise saat 12:22:07’de verilmiştir. Dolayısıyla, yasaklama kararı teklif verilmeden önce yürürlüğe girmiştir. Bu somut durumda, kararın ihale saatinden sonra yayımlandığı iddiası doğru değildir ve hukuki sonuç doğurmaz. İhale saatinden önce yasaklama kararının Resmi Gazete’de yayımlanması ve EKAP’a işlenmesi nedeniyle teklifin değerlendirme dışı bırakılması ve teminatın gelir kaydedilmesi işlemi uygundur.
Soru: Teklif mektubunu imzalayan ortağın sermayesinin yarısından fazlasına sahip olması yasaklama kararına ilişkin usul ve esaslara etkisi nedir?
Cevap: İhaleye katılan gerçek veya tüzel kişilerin yasaklı olmaması gerekmektedir. Teklif mektubunu imzalayan ve sermayenin çoğunluğuna sahip ortağın yasaklı olması hali, ihale yasaklılığı kapsamına girmekte ve bu durumda söz konusu teklifin tamamen değerlendirme dışı bırakılması gerekir. Bu somut olayda, ortak sermayenin yarısından fazlasına sahip ve yasaklı durumdadır; bu nedenle teklifinin değerlendirmeye alınmaması ve geçici teminatının gelir kaydedilmesi işlemi mevzuata uygundur.
Soru: Başvuru sahibinin yasaklama kararından ihale saatinden önce haberdar olduğu nasıl tespit edilmiştir?
Cevap: Yasaklama kararı ihale günü saat 10:36’da Resmi Gazete’de yayımlanmış ve aynı zamanda EKAP sistemine işlenmiştir. Başvuru sahibinin ise teklif verme saati saat 12:22:07 olarak kaydedilmiştir. Bu zaman farkı, yasaklama kararının başvuru sahibi tarafından teklif verildiği zamandan önce resmi olarak yayımlanıp erişilebilir olduğunu göstermektedir. Dolayısıyla başvuru sahibinin yasaklama kararından haberdar olduğunun kabulü hukuki olarak doğrudur.
Soru: İhale sürecinde teklifin yasaklama kararı yayımlanmış bir ortağa ait olması durumunda, geçici teminat işlemleri hangi şekilde yürütülür?
Cevap: Bu vakada teklifin yasaklama kararı yayımlanmış ortağa ait olması nedeniyle, teklif değerlendirme dışı bırakılmıştır. Bunun sonucu olarak da, kamu ihale mevzuatı gereği geçici teminat idare tarafından gelir kaydedilir. Somut olayda da bu usule uygun olarak geçici teminat gelir kaydedilmiştir ve işlem mevzuata uygundur.
Detaylı Analiz
İhale sürecine konu olan uyuşmazlık, teklif veren isteklinin, teklif mektubunu imzalayan ortağının yasaklı olmasına bağlı olarak teklifinin değerlendirme dışı bırakılması ve geçici teminatının gelir kaydedilmesi işleminin hukuka uygun olup olmadığına ilişkindir. Başvuru sahibi, ortağa ilişkin yasaklama kararının ihale saatinden sonra yayımlandığını iddia ederek teklifinin geçerli sayılması gerektiğini ileri sürmüştür. Esasen tartışma, yasaklama kararının ihaleye etkisinin hangi anda doğduğuna ve teklif verme zamanlaması ile bu karar arasındaki hukuki bağa dayanmaktadır.
Uyuşmazlığın çözümünde, teklifin yasaklama kapsamına girip girmediği belirlenirken işin merkezinde yasaklılık kararının yürürlüğe girdiği andaki durum yer almaktadır. Somut olayda, yasaklama kararı ihale günü saat 10:36’da Resmî Gazete’de yayımlanmış ve aynı anda EKAP sistemine işlenmiştir. Teklif verme işlemi ise aynı gün 12:22:07’de gerçekleştirilmiştir. Bu kronoloji dikkate alındığında, teklifin verilmesinden önce ortağın hali hazırda yasaklı olduğu açıktır. Dolayısıyla, teklif verme anında yürürlükte olan yasaklama kararı gözden kaçırılamazdı ve bu durum başvuru sahibinin teklifinin geçersiz sayılmasını gerekli kılmıştır.
İhale hukukunda teklifin geçerliliğini etkileyen hususlardan biri “esaslı unsur”dur. Bu vakada yasaklılığın teklifin üzerinde doğrudan etkili olduğu değerlendirildiğinden, teklifin tamamı açısından sonuç doğurduğu kabul edilmiştir. Ortağın yalnızca sermaye payı değil, ayrıca teklif mektubunu imzalamış olması, temsil yetkisiyle birlikte teklifin tüm sorumluluğunu taşıdığı anlamına gelmektedir. Bu bağlamda, yalnızca teknik ya da şekli bir eksiklik değil, içeriği ve taraf sıfatını etkileyen ciddi bir durum söz konusudur. Yasaklama hali bu nedenle teklifin esasına taalluk eder niteliktedir.
Ortağın ihale tarihi itibarıyla şirketin sermayesinin çoğunluğuna sahip olması, teklifin geçerliliğini belirlemede belirleyici olmuştur. Kamu ihale mevzuatına göre, şirketin tamamı yasaklı sayılmasa dahi, karar verme ve temsil hakkına sahip bir ortağın yasaklılığı, şirketin bu yetkiyle hareket etmesini engeller. Pilot ortak ya da sermaye hâkimi konumundaki bir kişinin yasaklı olması, bu şirketin teklifinin kabul edilemeyeceği anlamına gelir. Bu nedenle bahsi geçen ortağın statüsü, yalnızca bireysel bir engel olarak değil, şirketin ihaleye katılma ehliyetini ortadan kaldıran bir unsur olarak değerlendirilmiştir.
Kamu İhale Kurulu, somut olayda zamanlama, temsil yetkisi ve yasaklama kararının yürürlüğe girdiği an gibi unsurları birlikte değerlendirmiştir. Kurul, teklif verme işleminden önce yasaklama kararının hem Resmî Gazete’de yayımlandığını hem de EKAP’ta erişilebilir olduğunu tespit etmiş, bu nedenle başvuru sahibinin karardan haberdar olduğu varsayımını hukuka uygun bulmuştur. Sonuç olarak teklifin değerlendirme dışı bırakılması ve geçici teminatın gelir kaydedilmesi işlemleri mevzuata uygun bulunmuş, itirazen şikayet başvurusu reddedilmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.