KÜNYE
- Toplantı No: 2022/009
- Gündem No: 12
- Karar Tarihi: 16.02.2022
- Karar No: 2022/UY.II-243
- Başvuru Sahibi: İlker ENGİN
- İhaleyi Yapan İdare: Denizli Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü
- İKN: 2021/582673
- İhale Adı: Bozkurt İnceler Nizami Saha, 2’Li Soyunma Odası, 288 Kişilik Portatif Tribün ve Spor Salonu
Özet
Teklif geçerlilik süresi dolduğu ve piyasa koşulları nedeniyle ihalenin iptali gerekmediği için itirazen şikayet reddedildi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihale sürecindeki aksaklıklar ve piyasa koşullarındaki olumsuz değişiklikler nedeniyle ihalenin iptal edilmesini talep etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale konusu işin yapım süresi 360 gün olup, teklif geçerlilik süresi ihale dokümanında 90 gün olarak belirlenmiştir. Döviz kuru ve inşaat malzemeleri fiyatlarında %55 oranında artış olduğu tespit edilmiştir. Ancak, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından teklif fiyatları oluşturulurken bu değişkenlerin dikkate alınması gerektiği, teklif geçerlilik süresi dolduğu için uzatılması halinde isteklinin kabulü gerektiği, sözleşme imzalanmadan önce bu hususların göz önünde bulundurulması gerektiği belirtilmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Teklif geçerlilik süresi dolduktan sonra idare sözleşme imzalamadan önce piyasa koşullarındaki olumsuz değişiklikler nedeniyle teklif fiyatlarında revizyon talep edebilir mi?
Cevap: Teklif geçerlilik süresi dolduğunda, idarenin teklif fiyatında tek taraflı revizyon talep etmesi genellikle mümkün değildir. Çünkü teklif, ihale dokümanı kapsamında belirlenen geçerlilik süresi boyunca bağlayıcıdır. Piyasa koşullarındaki olumsuz değişiklikler teklif oluşturulurken dikkate alınması gereken riskler kapsamındadır. Geçerlilik süresi dolduktan sonra fiyatların revizyonu ancak isteklinin onayı ile mümkün olabilir. Bu açıdan, idare piyasa koşullarını gerekçe göstererek zorunlu fiyat değişikliği talep etmekte tereddüt yaşamamalıdır.
Soru: Teklif geçerlilik süresi içinde meydana gelen ve teklif fiyatını doğrudan etkileyen piyasa dalgalanmaları ihalenin iptal sebebi sayılır mı?
Cevap: Piyasa dalgalanmaları ve fiyat artışları, teklifin verildiği dönemde dikkate alınması gereken risk unsurlarıdır. Teklif geçerlilik süresi içinde bu tür artışların ortaya çıkması, doğrudan ihalenin iptalini gerektirmeyebilir. İptal kararı daha ziyade teklif veya ihale sürecine ilişkin esaslı mevzuat ihlalleri, idari hatalar veya kamu yararı gerekçeleriyle verilir. Piyasa koşullarındaki değişim tek başına iptal gerekçesi oluşturmaya yeterli görülmemektedir.
Soru: İhale sürecinde, teklif geçerlilik süresi belirlenirken işin niteliği ve piyasa koşulları nasıl dikkate alınmalıdır?
Cevap: Teklif geçerlilik süresi belirlenirken işin yapım süresi ve piyasadaki fiyat oynaklığı göz önünde bulundurulmalıdır. Söz konusu sürenin işin tamamlanma süresinden orantılı ve piyasa koşullarına uygun olması gerekir. Örneğin uzun süreli bir iş için kısa bir teklif geçerlilik süresi, isteklilerin risklerini sağlıklı değerlendirmesine engel olabilir. Ancak piyasa koşullarında ani değişiklikler olması durumunda, bu süre içinde fiyatlar ve maliyetler beklenen seviyede kalmayabilir; bu nedenle süreyi belirlerken mevcut piyasa öngörüleri ve işin kapsamı dengelenmelidir.
Soru: İhale üzerinde bırakılan isteklinin teklif geçerlilik süresi sona erdiğinde idarenin sözleşme yapma zorunluluğu var mıdır?
Cevap: Teklif geçerlilik süresi sona erdikten sonra idare, sözleşme yapmaya zorunlu değildir. Teklifin geçerliliği, ihale dokümanında belirlenen süreyle sınırlıdır ve bu süre içerisinde sözleşme imzalanması esastır. Süre dolmuşsa idarenin sözleşme yapabilmesi için isteklinin teklif geçerliliğini uzatmayı kabul etmesi gerekir. İsteklinin kabulü olmadan geçerlilik süresi biten teklif üzerinden sözleşme imzalanması uygulamada mümkün görülmemektedir.
Soru: Piyasa koşullarındaki değişikliklere dayanarak ihalenin iptal edilmesine karar verilmesi için hangi şartlar aranır?
Cevap: Piyasa koşullarındaki değişikliklerin iptal gerekçesi olabilmesi için bu değişikliklerin ihale sürecinde öngörülemeyecek kadar ani, önemli ve tekliflerin gerçekçi olarak oluşmasını engelleyen nitelikte olması gerekli görülür. Ayrıca, tekliflerin tamamının aşırı düşük veya ekonomik dengeden uzak hale gelmesi gibi durumlar aranabilir. Bunun dışında piyasa koşulları tek başına iptale yeterli değildir; değişikliklerin ayrıca kamu yararı ve mevzuatın temel ilkeleriyle bağdaşması gerekir. Değişikliklerin teklif oluşturulurken risk olarak değerlendirilmemiş olması da önemli bir belirleyicidir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Teklif geçerlilik süresinin dolması durumunda teklif sahibi hangi haklara sahiptir?
Cevap: Bu vakada görüldüğü üzere, teklif geçerlilik süresi dolduğunda teklifin geçerliliğinin uzatılması ancak isteklinin kabulüne bağlıdır. İstekli uzatmayı kabul etmedikçe idare teklif üzerinde işlem yapamaz. Dolayısıyla, teklif geçerlilik süresi dolan isteklinin uzatma talebini kabul etmemesi halinde idarenin sözleşme imzalama yükümlülüğü ortadan kalkar.
Soru: Döviz kuru ve malzeme fiyatlarındaki artışlar teklifin değerlendirilmesinde iptal gerekçesi oluşturur mu?
Cevap: Bu vakada döviz kuru ve malzeme fiyatlarındaki %55 oranındaki artış ihalenin iptal edilmesini gerektirmemiştir. Çünkü bu tür piyasa değişiklikleri teklif oluşturulurken dikkate alınması gereken faktörlerdir ve istekliler tarafından risk olarak üstlenilmiştir. Değişen piyasa koşulları, geçerlilik süresi doldukça ve uzatılmadıkça, iptal talebi için haklı gerekçe sayılmamıştır.
Soru: İdare, sözleşme imzalanmadan önce piyasa koşullarındaki değişiklikleri nasıl değerlendirmelidir?
Cevap: Bu vakada kimi zararların sözleşme imzalanmadan önce değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiştir. İdarenin piyasa koşullarındaki değişiklikleri göz önünde bulundurarak karar vermesi gerekir; ancak geçerlilik süresi dolan tekliflerin tekrar değerlendirilmesi piyasa koşullarının idare tarafından tek taraflı değiştirilmesine yol açmamalıdır. Fiyat artışları, sözleşme öncesi risk değerlendirmesine dahil edilir.
Soru: İhalenin iptali talebinin reddedilmesinde en önemli faktör nedir?
Cevap: Talebin reddedilmesinde en önemli faktör, teklif geçerlilik süresinin 90 günle sınırlı olması ve bu sürenin dolmuş olmasıdır. Ayrıca, piyasa koşullarındaki artışların teklif oluşturulmadan önce dikkate alınması gerektiği vurgulanmış, bu nedenle artışlar iptal sebebi olarak kabul edilmemiştir. Bu somut durumda idarenin iptal kararı vermesine gerek bulunmamıştır.
Detaylı Analiz
İtirazen şikâyete konu olan uyuşmazlık, teklif geçerlilik süresinin sona erdiği bir aşamada, başvuru sahibinin ihaleye konu işin mevcut piyasa koşullarında teklif edilen fiyatlarla gerçekleştirilemeyeceği yönündeki iddiasına dayanmaktadır. Şikayet başvurusu, özellikle döviz kuru ve inşaat malzemelerine ilişkin maliyetlerde yüksek oranlı artışlar yaşandığı savı üzerinden, ihalenin iptal edilmesi gerektiği yönünde şekillenmiştir. Ancak bu iddia, ihale sürecinin temelini oluşturan dokümantasyona ve teklif verme yükümlülüğüne dair değerlendirmeler bağlamında Kurul tarafından yeterli görülmemiştir.
Vakada özellikle iş deneyimi gibi yeterlik unsurlarına ilişkin açık bir rekabet sorunu söz konusu olmamakla birlikte, tekliflerin sağlıklı bir biçimde oluşturulup oluşturulmadığı üzerinden bir değerlendirme yapılmıştır. Başvuru sahibinin temel argümanı, ekonomik koşullardaki öngörülemeyen değişimlerin teklif fiyatlarını sürdürülemez hâle getirdiğidir. Ancak ihaleye katılan isteklilerin, mal ve hizmet piyasalarındaki dalgalanmaları dikkate almakla yükümlü oldukları yaklaşımı bu iddiayı zayıflatmıştır. Bu bağlamda, piyasa koşullarının ihale sürecinde sabit kalacağı varsayımı gerçekçi bulunmamıştır.
Olay bağlamında esaslı unsur kavramı bakımından iddianın yeterince güçlü olmadığı anlaşılmaktadır. Kurul değerlendirmesinde, döviz kurlarındaki ve malzeme maliyetlerindeki artışın ciddi olduğu kabul edilse de, bu durumun mevcut durumda ihalenin esasına ya da geçerliliğine zarar verecek nitelikte esaslı bir eksiklik oluşturmadığı sonucuna varılmıştır. Teklif geçerlilik süresi içinde oluşturulan ve süre dolduktan sonra uzatılması sadece istekli onayına bağlı olan teklifler bakımından, maliyet artışları esaslı ihlal olarak değerlendirilmemiştir. Bu yaklaşım, ihalelerin öngörülebilir hukuki sınırlar çerçevesinde sürdürülmesi açısından yerinde görülmektedir.
Teklif geçerlilik süresinin dolması, ihale üzerinde bırakılan isteklinin, fiyat açısından değerlendirmeye devam edilip edilmeyeceği konusunu kendi rızasına bağlı hâle getirmiştir. Diğer bir anlatımla, süre dolmuşsa idare artık bir sözleşme imzalama yükümlülüğü altında bulunmamaktadır. Bu durumda, teklif sahibi güncellenmiş piyasa riski karşısında teklifini devam ettirme veya çekme hakkına sahiptir. Bu süreçte başvuru sahibinin söz konusu piyasa gerçeklerini teklif sürecinde değerlendirmesi beklenirken, maliyet artışlarını gerekçe göstererek ihalenin iptaline dair ileri sürdüğü talep, kendiliğinden haklı kabul edilmemektedir.
Kamu İhale Kurulu bu vakada, teklif geçerlilik süresinin belirli olması, döviz bazlı artışların öngörülebilir kabul edilmesi ve teklif sahiplerinin bu sürede oluşabilecek ekonomik riskleri üstlenmelerinin normal bir durum olduğu gerekçeleriyle ihalenin iptal edilmesini gerekli görmemiştir. Ulaşılan sonuçta, maliyet artışlarının ihalenin sağlıklı yürütülmesini engellediğine ilişkin somut ve hukuken bağlayıcı bir neden bulunmadığına kanaat getirilmiştir. Böylece, şikâyet başvurusu reddedilerek ihalenin devamı yönünde bir tutum benimsenmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.