KÜNYE
- Toplantı No: 2022/054
- Gündem No: 41
- Karar Tarihi: 23.11.2022
- Karar No: 2022/UY.II-1458
- Başvuru Sahibi: Güven Yapım İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.
- İhaleyi Yapan İdare: İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Altyapı Hizmetleri Müdürlüğü
- İKN: 2022/763455
- İhale Adı: Avcılar Petrol Ofisi Caddesi Yol ve Altyapı İnşaatı
Özet
İhalede birden fazla teklif sunulması yasak fiil kapsamında değerlendirilerek teklifin reddi uygun bulunmuştur
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, teklif dosyasında sehven konulan ikinci teklif mektubunun dikkate alınmaması ve teklifinin değerlendirme dışı bırakılmaması talebinde bulunmuştur.
Kurul Değerlendirmesi
4734 sayılı Kanun’un 17/d maddesine göre, alternatif teklif verilmesine izin verilen haller dışında, bir istekli tarafından birden fazla teklif sunulması yasak fiil olarak kabul edilmiştir. Başvuru sahibinin teklif dosyasında iki adet birim fiyat teklif mektubu bulunması ve bu durumun basiretli tacir sıfatına uygun olmadığı tespit edilmiştir. İhale dokümanları ve mevzuat hükümleri uyarınca, ikinci teklifin sehven konulduğu iddiası uygun bulunmamıştır.
İdare Görüşü
İhale komisyonu, başvuru sahibinin iki teklif sunmasını 4734 sayılı Kanun’un 17/d maddesi kapsamında yasak fiil olarak değerlendirerek teklifini değerlendirme dışı bırakmıştır.
Genel Soru–Cevap
Soru: İhalede birden fazla teklif mektubu sunulması durumunda, teklifin tamamen reddedilmesi zorunlu mudur, yoksa ikinci teklif dikkate alınmayabilir mi?
Cevap: Genel olarak, mevzuat ve uygulama kararları uyarınca, alternatif teklif verilmesine açıkça izin verilmediği hallerde, bir isteklinin aynı ihale için birden fazla teklif sunması yasak fiil kabul edilir ve bu durum teklifin tamamının değerlendirme dışı bırakılmasına yol açar. Teklifin içindeki ikinci birim fiyat mektubunun sadece görmezden gelinmesi genellikle yeterli görülmemekte, çünkü teklif dosyasındaki çok teklif varlığı basiretli tacir davranışı ile bağdaşmaz. Ancak, ihale dokümanlarında alternatif teklif verilmesine izin varsa durum farklı değerlendirilebilir.
Soru: Teklif dosyasında yer alan ek belgelerden (örneğin, ikinci birim fiyat teklif mektubu) kaynaklanan yasak fiil iddialarında, başvurucunun bu duruma dair iddialarının (örn. sehven konulma) kabul edilip edilmemesi nasıl değerlendirilir?
Cevap: İdari Kurumlar ve KİK kararları, teklif dosyasındaki çok teklif varlığı iddialarının subjektif gerekçelerle (sehven konulma vb.) kolayca kabul edilmemesi gerektiğini vurgular. Basiretli tacir sıfatı ve ihale şeffaflığı açısından, idarece tespite konu ikinci teklif mektubunun varlığı kabul edilmekte, bu durumun izahını talep etme ve inceleme olanağına rağmen gerekçeli ve geçerli bir açıklama sunulmaması halinde bu husus yasak fiil kapsamında değerlendirilmekte ve teklif reddedilmektedir.
Soru: İhalenin yasak fiil kapsamında teklif değerlendirmeden çıkarılması kararına karşı hangi mercilere ve nasıl başvurulabilir?
Cevap: Teklifin yasak fiil nedeniyle değerlendirme dışı bırakılması kararlarına karşı, öncelikle itirazen şikayet başvurusu yapılabilir. Ancak, yasaklama kararlarının kendisi veya yasak fiil iddialarına ilişkin uygulama KİK’in görev alanına girmediğinde, red kararı verilmesi durumunda, idare mahkemelerine dava yoluyla başvurulabilir. Kamu ihale mevzuatı ve KİK kararları bu ayrımı netleştirir; yasaklama işlemleri genellikle idari yargının alanına bırakılır.
Soru: İhalelerde alternatif teklif verilmesine izin verilmediği halde birden fazla teklif sunulursa, yasak fiil sayılmasının temel gerekçesi nedir ve bu durumun teklifin değerlendirilmesine etkisi nasıl olur?
Cevap: Alternatif teklif izni olmadan birden fazla teklif sunulması, mevzuat açısından rekabetin ve karşılaştırılabilirliğin sağlanmasını zedeleyerek ihale sürecinin şeffaflığını ve eşit rekabet şartlarını ihlal eder. Bu nedenle, durum yasak fiil olarak kabul edilir. İhale otoriteleri bu tür teklifler nedeniyle teklifleri tamamen değerlendirme dışı bırakabilir ve bu karar sıkça uygulamada yer bulur. Bu yaklaşım, hem diğer isteklilerin haklarının korunması hem de ihale sürecinin güvenilirliğini sağlama amacı taşır.
Soru: İhalenin değerlendirilmesi aşamasında çok teklif iddiası ortaya çıktığında, idarelerin bu durumu nasıl tespit ve değerlendirmesi gerekir?
Cevap: İdareler, teklif dosyasındaki belgeleri titizlikle inceleyerek aynı istekliden birden fazla teklif sunulup sunulmadığını tespit etmelidir. Bu tespit sırasında somut deliller aranmakta; teklif mektuplarının sayısı ve içeriği kontrol edilmektedir. İdare, alternatif teklif verilmesine izin verildiğine dair dokümanlarda açık bir düzenleme yoksa, ikinci teklifin varlığını yasak fiil olarak değerlendirmeli, basiretli tacir davranışı gereği açıklama talep edebilir ve şüpheyi gideremezse değerlendirme dışı bırakma yoluna gidilmelidir. Eksik bilgi ve belirsizlik durumunda idari kararın hukuka uygunluğu tartışmaya açıktır.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Başvuru sahibinin teklif dosyasında sehven konulduğunu iddia ettiği ikinci teklif mektubu, teklifin değerlendirme dışı bırakılması kararını etkiler mi?
Cevap: Hayır, Kurul sehven konulduğu iddiasını kabul etmemiş ve ikinci teklif mektubunun varlığını yasak fiil olarak görerek teklifin değerlendirme dışı bırakılmasını hukuka uygun bulmuştur.
Soru: İhale komisyonunun başvuru sahibine ait teklif dosyasındaki iki teklif mektubunu yasak fiil kapsamında değerlendirmesi yerinde midir?
Cevap: Evet, alternatif teklif sunulmasına izin verilen durumlar dışında birden fazla teklif sunulması yasak olduğu için, ikinci teklif mektubunun bulunması nedeniyle ihale komisyonunun teklifi değerlendirme dışı bırakması doğru olmuştur.
Soru: Başvuru sahibinin yasaklama işlemiyle ilgili talebi, Kurum tarafından incelenmeli midir?
Cevap: Hayır, Kurul başvuru sahibinin yasaklama işleminin Kurumun görev alanına girmediğini, bu konuda idare mahkemelerinin yetkili olduğunu belirtmiştir.
Soru: Bu vakada başvuru sahibinin iki teklif mektubu sunmasının basiretli tacir sıfatıyla ilgisi nedir?
Cevap: Kurul, iki teklif mektubu sunulmasının basiretli tacir sıfatına uygun olmadığını belirlemiş ve bu davranışın yasak fiil kapsamına girdiğini tespit etmiştir.
Detaylı Analiz
İtirazen şikâyete konu olayda, bir istekli tarafından ihale yetkili makamına sunulan teklif dosyasında iki ayrı birim fiyat teklif mektubunun bulunması, uyuşmazlığın temelini oluşturmuştur. Başvuru sahibi, bu durumun ihale kuralları çerçevesinde hukuki açıdan bağlayıcı bir sakınca yaratmadığını ileri sürmüş, ikinci teklifin sehven eklendiğini ve geçersiz sayılması gerektiğini savunmuştur. Buna karşılık ihale komisyonu, her iki teklif mektubunu birlikte değerlendirerek başvuru sahibinin bu davranışını yasak fiil olarak nitelendirmiş ve teklifin tamamını değerlendirme dışı bırakmıştır.
Uyuşmazlık kapsamında en çok tartışılan husus, işin esasını doğrudan etkileyen belgelerden biri olan teklif mektubunun sayısıdır. Teklif sunumu, ihale sürecinin en kritik aşamasıdır ve burada yapılacak bir hata teklifin geçerliliğini doğrudan etkileyebilir. Bu bağlamda aynı istekli tarafından birden fazla teklif mektubunun sunulması; ister farklı fiyat içersin, ister aynı olsun, ihale makamı açısından teklifin ciddiyetini ve güvenilirliğini tartışmalı hale getirmiştir. Başvuru sahibinin savunusunda yer alan “sehven sunulma” gerekçesi, ihale uygulama pratiğinde yeterli açıklık oluşturmadığından idarece dikkate alınmamıştır.
Kurul değerlendirmesinde, “esasa etkili unsur” kavramı önemli yer tutmuştur. Bu vakada teklif mektupları, teklifin ana belgesi olduğundan; miktar, fiyat ve taahhüt koşullarını barındıran asli unsurlardandır. Dolayısıyla sehven eklendiği ileri sürülen ikinci teklif bile esasa etki eden bir belge olarak değerlendirilmiş, salt sunulmuş olması dahi ihale sürecinin şeffaflığını ve güven ilkelerini zedeleyici nitelikte görülmüştür. Bu bakış açısı, başvuru sahibinin teklifinin yalnızca bir kısmının değil, tamamının değerlendirme dışı bırakılmasına dayanak oluşturmuştur.
İsteklinin bir ortaklık yapısı içinde yer alıp almadığına ya da pilot ortak olup olmadığına dair karar özetinde herhangi bir değerlendirme yer almamakla birlikte, mevcut vakada teklif mektubunun kendisi doğrudan yasak fiil kapsamında ele alındığından, iş deneyimi veya ortaklık yapısına ilişkin hususlar çözümlemenin merkezinde değildir. Dolayısıyla, pilot ortağa dair özel bir değerlendirme yapılması gerekmemiştir.
Kamu İhale Kurulu, kararında alternatif teklif verilmesine açıkça izin verilmeyen bir ihalede birden fazla teklif mektubu sunulmasını yasak fiil olarak kabul etmiş ve başvuru sahibinin “sehven konuldu” savunmasını inandırıcı bulmamıştır. Kurulun yaklaşımında, basiretli tacirin davranış ölçüsü esas alınmış ve bu yükümlülüğe aykırı şekilde gerçekleştirilen teklif sunumu, ihalenin güvenilirliğine zarar verecek nitelikte görülmüştür. Sonuç olarak, teklifin tamamının değerlendirme dışı bırakılması kararının hukuka uygun olduğu sonucuna varılmış ve itirazen şikâyet başvurusu reddedilmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.