KÜNYE
- Toplantı No: 2021/005
- Gündem No: 71
- Karar Tarihi: 03.02.2021
- Karar No: 2021/UY.I-322
- Başvuru Sahibi: Uğur Global Yapı Tic. ve San. Ltd. Şti.
- İhaleyi Yapan İdare: Devlet Su İşleri 9. Bölge Müdürlüğü 91. Şube Müdürlüğü
- İKN: 2020/602335
- İhale Adı: Elazığ Palu Beyhan Belde Merkezi, Akyürek Köyü Yaylacık Mezrası ile Alacakaya İlçe Merkezi Taşkın Koruma 2 Kısım İşi
Özet
Teklif cetvelindeki maddi hataların yuvarlama hatası olarak değerlendirilmemesi nedeniyle itirazen şikayetin reddi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, teklif cetvelinde birim fiyatlar ile miktarların çarpımında görünen tutarların yazılımdan kaynaklanan yuvarlama hatası olduğunu, bu nedenle tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasının mevzuata aykırı olduğunu ileri sürmüştür.
Kurul Değerlendirmesi
İncelenen teklif cetvelinde 4 iş kaleminde birim fiyat ile miktarın çarpımı sonucu bulunan tutarların hatalı yazıldığı, bu hataların yuvarlama kaynaklı değil maddi hata olduğu tespit edilmiştir. Kamu İhale Genel Tebliği’nin 16.5.3 maddesi, yazılımdan kaynaklanan yuvarlama hatalarının toplam teklif tutarının binde birinden az olması ve teklif sıralamasını değiştirmemesi halinde re’sen düzeltileceğini belirtmekte, ancak bu hüküm maddi hataların düzeltilmesine imkan tanımamaktadır. Bu nedenle, söz konusu hatalar aritmetik hata olarak kabul edilerek teklif değerlendirme dışı bırakılmıştır.
Genel Soru–Cevap
Soru: Teklif cetvelinde bulunan aritmetik hatalar hangi ölçütlere göre maddi hata olarak değerlendirilir ve bu durumda nasıl bir işlem yapılır?
Cevap: Teklif cetvelinde birim fiyat ile miktarın çarpımı sonucu bulunan tutarlardaki farklılıklar, hatanın özelliğine ve kaynağına göre değerlendirilir. Eğer hata; yazılımın otomatik yaptığı makul yuvarlamalardan kaynaklanıyorsa ve toplam teklif tutarının binde birini geçmiyorsa bu yuvarlama hatası olarak kabul edilip re’sen düzeltilir. Ancak hesaplama yanlışlığı, yanlış çarpma ya da yazım hatası gibi bariz aritmetik hatalar maddi hata sayılır ve bu durumda teklifi veren isteklinin hatasını taşıdığı kabul edilerek teklif değerlendirme dışı bırakılır. Uygulamada, hata türünün doğru tespiti büyük önem taşır.
Soru: Yazılımdan kaynaklanan yuvarlama hataları ile maddi hatalar arasındaki ayrımı belirlerken nelere dikkat edilmelidir?
Cevap: Öncelikle hatanın teknik kaynak ve büyüklüğü analiz edilir. Yazılımların ondalık basamakların yuvarlanmasından dolayı teklifin toplam tutarında çok küçük (%0,1’lerden daha az) ve kabul edilebilir farklılıklar oluşabilir; bunlar yuvarlama hatasıdır. Öte yandan, toplam tutarı veya iş kalemlerindeki hesaplama sonuçlarını ciddi etkileyen çarpım hataları, yanlış yazım veya eksik toplama gibi durumlar maddi hatayı oluşturur. Yuvarlama hataları genellikle hatanın tutarı ve teklif sıralamasına olan etkisiyle ölçülür; maddi hatalar ise hesaplama yanlışlığı olduğu için her koşulda kritik kabul edilir.
Soru: Teklif cetvelinde tespit edilen hata ile ilgili şikayet başvurusu durumunda idarenin ve karar merciinin nasıl bir tutum sergilemesi gerekir?
Cevap: Öncelikle idare veya karar merci, teklif cetvelindeki hatanın türünü doğru belirlemek zorundadır. Eğer hata yazılımdan kaynaklanan ve yukarıda belirtilen sınırlar içerisinde kalan yuvarlama hatası ise, bu hata re’sen düzeltilmeli ve teklif rahatsız edilmeden değerlendirilmelidir. Ancak hatanın maddi (aritmetik) hata olduğu anlaşılırsa, mevzuat uyarınca teklif reddedilmelidir. Şikayet başvurularında bu ayrımdan sapılması, hatalı değerlendirme sonucu uyuşmazlıkların artmasına yol açabilir. Doğru uygulama, hatanın teknik ve mevzuat açısından titiz incelenmesini gerektirir.
Soru: Toplam teklif tutarının binde birinden az olan yuvarlama hatalarının kabulü veya reddi hangi kriterlere bağlıdır?
Cevap: Bu tür küçük yuvarlama hatalarının kabulü, hatanın toplam teklif tutarına oranı ile teklifin sıralamasını değiştirmemesiyle ilişkilidir. Eğer yuvarlama hatası toplam tutarın binde birinden küçük ve teklif sıralamasında değişiklik yaratmıyorsa, mevzuat çerçevesinde re’sen düzeltilerek teklif değerlendirmeye devam edilebilir. Aksi takdirde, veya hatanın türü maddi hata ise, kabul edilmez ve teklif değerlendirme dışı bırakılır.
Soru: Teklif cetvelinde yaptığı maddi hata nedeniyle teklif değerlendirme dışı bırakılan isteklinin iddialarını destekleyecek hangi belgeler veya açıklamalar önemlidir?
Cevap: İsteklinin teklifinin yazılımla mı hazırlandığını, yazılımın yuvarlama esaslarını, hata oluştuğunda yapılan işlemleri ve hatanın büyüklüğünü gösteren elektronik dokümanlar, yazılım çıktıları veya işlemin detayları önem taşır. Teklif cetvelindeki tutarların nasıl elde edildiğine dair teknik açıklamalar ve hesaplama adımları, hatanın gerçekten makul bir yuvarlama hatasından mı yoksa maddi hata mı olduğunun ortaya konmasında belirleyici olabilir. Ancak sadece iddia esas alınmaz; somut ve teknik belgeyle desteklenmeyen açıklamalar yeterli görülmeyebilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Başvuru sahibinin teklif cetvelinde bulunan tutarların yazılımdan kaynaklanan yuvarlama hatası olduğu iddiası hangi gerekçe ile reddedilmiştir?
Cevap: İncelenen tutarlardaki hataların yazılımdan kaynaklanan yuvarlama değil maddi hata olduğu tespit edilmiştir. Kamu İhale Genel Tebliği sadece yazılımdan kaynaklanan ve toplam teklif tutarının binde birinden az olan yuvarlama hatalarını re’sen düzeltebileceği için, bu maddi hataların düzeltilmesine imkan bulunmamaktadır. Bu nedenle teklif değerlendirme dışı bırakılmıştır.
Soru: Teklif cetvelindeki maddi hataların teklifin değerlendirme dışı bırakılması sonucuna etkisi nedir?
Cevap: Maddi hatalar aritmetik hata olarak kabul edilmiş, bu nedenle teklif mevzuata uygun şekilde reddedilmiştir. Bu hatalar yazılımdan kaynaklanan yuvarlama hatası kapsamında olmadığından, teklifin değerlendirme dışı bırakılması doğru bulunmuştur.
Soru: Kamu İhale Genel Tebliği uyarınca hangi tür hatalar re’sen düzeltilebilmektedir ve bu vaka açısından neden bu hüküm uygulanmamıştır?
Cevap: Tebliğde yalnızca yazılımdan kaynaklanan ve toplam teklif tutarının binde birini aşmayan yuvarlama hataları re’sen düzeltilebilir. Vaka kapsamında tespit edilen hatalar ise teklif cetvelindeki iş kalemleri için yapılan aritmetik hesap hatalarıdır; dolayısıyla Tebliğ’de belirtilen re’sen düzeltme kapsamına girmemiştir.
Soru: İtirazen şikayet başvurusunun reddedilmesinin dayanağı nedir?
Cevap: İtirazen şikayet başvurusu, teklif cetvelindeki maddi hataların yuvarlama hatası sayılmaması ve bu nedenle teklifin değerlendirme dışı bırakılmasının mevzuata uygun bulunması nedeniyle reddedilmiştir.
Detaylı Analiz
İtirazen şikâyet başvurusuna konu olan uyuşmazlık, bir isteklinin ihale sürecindeki teklif cetvelinde yer alan rakamsal tutarlarda oluştuğu iddia edilen hesaplama hatalarının niteliği üzerinedir. Başvuru sahibi, teklif cetvelinde bazı iş kalemleri için birim fiyat ile miktarın çarpımı sonucu ortaya çıkan tutarların yazılımsal nedenlerle yuvarlandığını, bu tür teknik kökenli farkların teklifin geçersiz sayılmasına yol açmaması gerektiğini savunmuştur. Ancak bu iddiaya karşılık olarak yapılan değerlendirmede, farkların basit yuvarlama değil maddi hata olduğu tespit edilmiş ve bu durum teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına neden olmuştur.
Uyuşmazlığın merkezinde, teklif cetvelinde yer alan hesaplama sonuçlarının, yazılım kaynaklı yuvarlama hatası ile maddi/aritmetik hata arasında nasıl değerlendirilmesi gerektiği yer almakta olup, bu ayrımın usulüne uygun şekilde yapılması teklifin geleceğini doğrudan etkilemektedir. İnceleme sonucu, birim fiyat ile miktarın çarpımı sonucunda bulunması gereken tutarların dört ayrı iş kaleminde hatalı yazıldığı tespit edilmiş ve bu hatalar yazılımsal mantıkla yapılan küçük yuvarlamalar kapsamında değil, hesaplama veya veri girişi hatası olarak değerlendirilmiştir.
Bu noktada “esasa etkili unsur” kavramı devreye girmektedir. Teklif cetvelindeki tutarlar, yalnızca bilgi notu değil, teklifin esasını teşkil eden ve ihale komisyonu tarafından sağlıklı bir değerlendirme için dikkate alınması gereken temel kalemlerdir. Mevzuatta yalnızca, tutar farkının toplam teklifin binde birinden az olduğu ve teklif sıralamasını değiştirmediği durumlarda, yazılımdan kaynaklanan yuvarlama hatalarının re’sen düzeltilebileceği belirtilmiştir. Oysa bu vakada tespit edilen farklar, hatanın mekanizması itibarıyla doğrudan aritmetik hata olarak tanımlanmış ve bu tür hatalar esaslı unsur kabul edilerek düzeltmeye elverişli görülmemiştir.
Olayda pilot ortağa ilişkin bir değerlendirme bulunmamaktadır; uyuşmazlık doğrudan isteklinin sunduğu teklif cetvelindeki hesaplamalar ile sınırlı kalmıştır. Bu nedenle iş deneyimi, ortaklık yapısı veya benzeri unsurlar vaka bağlamına dahil olmamış, sadece cetveldeki rakamsal doğru-luk incelenmiştir.
Kamu İhale Kurulu’nun yaklaşımı, hataların karakteri bakımından teknik ve içerik yönünden yapılan ayrımın titizlikle değerlendirilmesinden oluşmuştur. Yuvarlama kapsamında değerlendirilmeyen bu dört kalemdeki hata, mevzuat gereği teklifin reddini zorunlu kılmasa da, maddi hata olması sebebiyle teklifin esasını sakatlayan ciddi bir eksiklik olarak görülmüştür. Bu bağlamda Kurul, başvurunun reddine karar vermiş ve teklifi değerlendirme dışı bırakma işlemini hukuka uygun bulmuştur. Bu karar, maddi hata ile yazılım kaynaklı küçük farklılıkların birbirinden açık biçimde ayrılmasının önemini bir kez daha ortaya koymuştur.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.