KÜNYE
- Toplantı No: 2022/046
- Gündem No: 16
- Karar Tarihi: 05.10.2022
- Karar No: 2022/UY.II-1195
- Başvuru Sahibi: Suryol İnşaat Madencilik Turizm San. ve Tic. A.Ş.
- İhaleyi Yapan İdare: Karayolları Genel Müdürlüğü Karayolları 14. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2022/280141
- İhale Adı: Hisarcık-Gediz İl Yolu Km: 0+000-35+906 Arası Sanat Yapıları Toprak İşleri ve Bitümlü Sıcak Karışım Yapım İşi
Özet
İhale iptalinin uygunluğu, iki ihalenin teklif bedellerinin güncellenmiş kıyaslaması ve mahkeme kararlarına uyum nedeniyle onaylandı
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, 2021/408998 ve 2022/280141 İKN’li ihalelerin aynı iş için yapıldığını, teklif bedellerinin TÜİK fiyat endeksleri ile güncellenerek karşılaştırılması gerektiğini, bu şekilde 2022/280141 İKN’li ihalenin ekonomik açıdan daha avantajlı teklif içerdiğini ve iptal kararının haksız olduğunu iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, iki ihalenin aynı iş kapsamında yapıldığını, 2021/408998 İKN’li ihalenin iptal kararının Danıştay tarafından bozulduğunu ve iptal kararının kaldırıldığını tespit etmiştir. İdarenin iptal gerekçesinin, 2021/408998 İKN’li ihalenin ekonomik açıdan daha avantajlı teklif içerdiği yönünde olduğu, ancak teklif bedellerinin güncellenmiş haliyle kıyaslanmasının yapılmadığı anlaşılmıştır. Ayrıca, fiyat dışı unsur puanlamasında 2022/280141 İKN’li ihaledeki tekliflerin idarenin belirlediği sınırlar içinde olduğu ve tam puan aldığı belirlenmiştir. İdarenin iptal kararının, mahkeme ve Kurul kararlarına uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
Genel Soru–Cevap
Soru: Kamu ihalelerinde, aynı iş kapsamında yapılmış iki farklı ihale varsa, tekliflerin ekonomik açıdan karşılaştırılmasında fiyat endekslerinin güncellenmesi zorunlu mudur?
Cevap: Tekliflerin karşılaştırılmasında, iki ihale aynı iş için yapılmışsa ve fiyatların güncellenmesine yönelik endeksler mevcutsa, bu durum avantaj sağlamak veya gerçek zamanlı piyasa koşullarını yansıtmak için değerlendirilebilir. Ancak uygulamada, fiyat endekslerine dayalı güncelleme yapılmaması ihalenin iptali veya geçersiz sayılması sonucunu otomatik doğurmaz. Özellikle yargı kararlarının mevcut olduğu durumlarda, tekliflerin kıyaslaması idarenin takdiri ve mevcut somut koşullar çerçevesinde yapılır. Bu nedenle, fiyat endeksleriyle güncelleme bir zorunluluk olmayabilir, fakat ekonomik avantaj sağlanması açısından dikkate alınması faydalı olabilir.
Soru: İhalenin iptal gerekçesinde, daha önceki benzer bir ihalenin ekonomik açıdan daha avantajlı olması gösteriliyorsa, tekliflerin karşılaştırılması nasıl yapılmalıdır?
Cevap: Önceki ihale ile son ihale tekliflerinin karşılaştırılması yapılırken, teklif tutarları doğrudan kıyaslanabileceği gibi, güncel fiyat endeksleri, fiyat farkları ve piyasa koşulları da değerlendirilebilir. Ancak, söz konusu iptal gerekçesi, sadece önceki ihalenin geçerliliğinin ve ekonomik avantajının kesinleşmiş olması durumunda geçerlilik kazanır. Bu nedenle, önceki ihalenin iptal edilmediği veya iptal kararının kaldırıldığı durumlarda, idarenin son ihaleyi iptal etme kararı mahkeme ve Kurul kararlarıyla uyumlu olabilir.
Soru: Kamu ihalelerinde fiyat dışı unsurların puanlaması nasıl etkiler ve bu husus iptal kararlarında ne derece önemlidir?
Cevap: Fiyat dışı unsurlar, tekliflerin değerlendirilmesinde kalite, teslim süresi gibi teknik ve idari kriterlerle fiyat dışındaki avantajların kademe kademe puanlanmasıdır. Eğer tekliflerin fiyat dışı unsurları idarenin belirlediği şartları tam olarak karşılıyor ve tam puan almışsa, bu durum teknik şartların sağlandığını gösterir. İptal kararlarında fiyat dışı unsurlara ilişkin eksiklik yoksa, idarenin iptal gerekçesi genellikle mali değerlendirmeye veya diğer hukuki gerekçelere dayanır.
Soru: İtirazen şikâyet sürecinde, aynı iş kapsamında birden fazla ihale varsa ve önceki ihale iptal edilmişse, bu durum itirazen şikâyetin sonucunu nasıl etkiler?
Cevap: Eğer önceki ihale için verilen iptal kararı yargı tarafından kaldırılmışsa ve o ihale için ekonomik açıdan en avantajlı teklif belirlenmişse, idarenin sonraki ihaleyi iptal etme kararı genel olarak mevzuata ve yargı kararlarına uygundur. Bu durumda, itirazen şikâyet, idarenin takdir yetkisi ile hukuki değerlendirme uyumlu olduğu için reddedilebilir. Ancak, önceki ihale ile ilgili iptal kararı hala geçerliyse, sonraki ihalenin iptali farklı gerekçelerle değerlendirilebilir.
Soru: İdare tarafından yapılan tekliflerin kıyaslanmasında, sadece fiyat unsurlarına mı yoksa güncel piyasa koşullarına uygun diğer unsurlara da bakılması gerekir mi?
Cevap: Tekliflerin kıyaslanmasında sadece nominal fiyat tutarları değil, gerekirse piyasa koşullarını yansıtan fiyat endeksleri, fiyat farkları ve diğer ekonomik göstergeler de dikkate alınabilir. Ancak bu unsurların kullanımı, mevzuat ve yargı kararlarıyla uyumlu olmalı, ve idarenin takdir yetkisi sınırları dahilinde olmalıdır. İşlemin hukuka uygunluğu ve kamu yararına uygunluğu önemli olup, bu kapsamda kıyaslama yöntemlerinin gerekçesi açıkça ortaya konmalıdır.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Başvuru sahibinin, iki ihalenin teklif bedellerinin TÜİK fiyat endeksleriyle güncellenip kıyaslanması gerektiğine dair iddiası, Kurul kararında nasıl değerlendirildi?
Cevap: Kurul, teklif bedellerinin güncellenmiş haliyle kıyaslanmasının yapılmadığını tespit etmiş, ancak 2021/408998 İKN’li ihalenin iptal kararının Danıştay tarafından kaldırılması ve bu ihalede ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibinin belirlenmesi nedeniyle, TÜİK endeksleriyle güncellemenin yapılmamış olmasının iptal kararının uygunluğunu etkilemediğine karar verdi.
Soru: 2022/280141 İKN’li ihalenin iptal gerekçesi nedir ve bu gerekçe mahkeme ve Kurul kararlarıyla nasıl uyumlu bulundu?
Cevap: İdarenin iptal gerekçesi, 2021/408998 İKN’li ihalenin ekonomik açıdan daha avantajlı teklif içermesi, ancak bu kıyaslama yapılırken fiyat farkları ve TÜİK endekslerinin dikkate alınmamasıdır. Kurul, iptal kararının mahkeme ve kendi kararlarıyla uyumlu olduğunu, zira ekonomik açıdan avantajlı teklif sahibinin 2021/408998 İKN’li ihalede belirlenmiş olduğunu tespit etti.
Soru: 2022/280141 İKN’li ihalenin fiyat dışı unsur puanlaması hakkında Kurul ne tespit yapmıştır?
Cevap: Kurul, 2022/280141 İKN’li ihaledeki tekliflerin idarenin belirlediği sınırlar içinde fiyat dışı unsurlar açısından tam puan aldığını tespit etmiş, dolayısıyla bu ihalenin iptalini zorunlu kılan fiyat dışı unsur hususlarında bir eksiklik bulunmadığını belirtmiştir.
Soru: Son olarak, Kurul başvuru sahibinin itirazen şikâyet başvurusunu neden reddetmiştir?
Cevap: Kurul, iki ihalenin aynı iş için yapıldığı, 2021/408998 İKN’li ihalenin iptal kararının Danıştay tarafından kaldırıldığı ve ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibinin o ihalede daha uygun fiyatla belirlenmiş olması nedeniyle, idarenin 2022/280141 İKN’li ihaleyi iptal etme kararının mevzuata ve yargı kararlarına uygun olduğu sonucuna varıp başvurunun reddine karar vermiştir.
Detaylı Analiz
İtirazen şikâyet başvurusuna konu uyuşmazlık, benzer kapsamda yapılan iki ihaleden daha sonra gerçekleştirilenin iptali ile ilgilidir. Başvuru sahibi, her iki ihalenin aynı iş için yapıldığını, ancak ikinci ihalenin iptal gerekçesinde fiyat karşılaştırmasında gerekli güncellemelerin yapılmadığını, dolayısıyla iptalin hatalı olduğunu ileri sürmüştür. Özellikle, teklif tutarlarının TÜİK fiyat endeksleriyle güncellenerek karşılaştırılması gerektiği, bu yolla 2022 tarihli ihalenin ekonomik açıdan avantajlı olduğunun ortaya çıkacağı iddia edilmiştir. Bu bağlamda değerlendirme konusu, idarenin iptal kararının kamu yararı ve hukuka uygunluk bakımından dayanağının ne derece sağlam olduğudur.
İhale sürecine ilişkin temel çekişme, teklif bedelleri üzerinden yapılan kıyaslamada fiyat farklarının ve yıllara göre oluşan ekonomik dalgalanmaların dikkate alınıp alınmadığı noktasında toplanmaktadır. Başvuru sahibi, salt nominal tutarlarla yapılacak kıyaslamanın yanıltıcı sonuç doğuracağını, çünkü artan maliyetler nedeniyle reel karşılaştırmanın ancak fiyat endeksleri aracılığıyla yapılabileceğini vurgulamıştır. Kurul ise değerlendirmesinde, tekliflerin güncellenmiş haliyle kıyaslanmasının yapılmadığını açıkça ortaya koymuş ancak bu eksikliğin iptal kararına doğrudan etkili olmadığını belirtmiştir. Zira önceki ihaleye ilişkin iptal kararının Danıştay tarafından ortadan kaldırılmış olması, kıyaslamaya ilişkin bu tür teknik detayların belirleyici rolünü ikinci plana itmiştir.
Bu bağlamda, teklif tutarlarının doğrudan karşılaştırılmasında eksik kalan unsurlar esaslı bir sakatlık olarak değerlendirilmemiştir. Kurul, bu vakada esaslı unsurun, önceki ihalenin iptaline dair yargı kararının son durumunu ve bu ihalede ekonomik açıdan avantajlı teklifin belirlenmiş olmasını dikkate almıştır. Diğer bir söyleyişle, kıyaslama yönteminin eksikleri, tek başına iptal gerekçesini geçersiz kılacak nitelikte görülmemiştir. Burada esas alınan unsur, önceki ihalenin hukuki geçerliliğini devam ettirmesi ve sonuçlarının idare açısından bağlayıcılığının ortaya çıkmış olmasıdır.
Pilot ortakların iş deneyimi ya da tekliflerin teknik yeterliliği gibi unsurlar bu kararda belirleyici bir rol oynamamış, ancak fiyat dışı unsurların değerlendirmesine ilişkin bir tespit yer almıştır. Kurul, iptali konu olan ihaledeki tüm tekliflerin fiyat dışı unsurlar açısından tam puan aldığını ve idarenin belirlediği sınırlar içinde kaldığını saptamıştır. Bu tespit, teknik ve kalite odaklı gerekçelerle yapılan bir iptal durumunun bulunmadığını göstermiştir. Dolayısıyla, başvurunun teknik yeterlik ya da iş deneyimi üzerinden değil, tamamen mali kıyaslama ve ihalenin iptal gerekçesi bağlamında ele alındığı anlaşılmaktadır.
Sonuç olarak, Kamu İhale Kurulu, her iki ihalenin aynı iş kapsamında olduğunu, ilk ihaleye dair iptal kararının Danıştay tarafından kaldırıldığını ve bu ihalede ekonomik açıdan daha avantajlı teklif sahibinin belirlendiğini dikkate alarak, ikinci ihalenin iptalinin hem mevzuata hem de yargı kararlarına uygun olduğu sonucuna ulaşmıştır. Bu çerçevede, fiyat endekslerinin dikkate alınmamış olması iptal işlemini geçersiz kılacak nitelikte görülmemiş ve itirazen şikâyet başvurusu reddedilmiştir. Kurulun yaklaşımı, hukuki kesinleşme ve kamu zararının önlenmesi ilkeleri çerçevesinde şekillenmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.