KÜNYE
- Toplantı No: 2023/015
- Gündem No: 8
- Karar Tarihi: 22.02.2023
- Karar No: 2023/UY.I-385
- Başvuru Sahibi: Bahadır YILDIRIM
- İhaleyi Yapan İdare: Devlet Su İşleri 24. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2022/1068017
- İhale Adı: Iğdır-Aralık İlçesi ve Türkiye-Nahçıvan Devlet Karayolu 1 Kısım
Özet
Sözleşme imzalama süresi içinde mücbir sebep iddiasının kabul edilmemesi nedeniyle itirazen şikâyet reddedildi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, salgın hastalık nedeniyle sözleşmeyi süresi içinde imzalayamadığını, iş göremezlik raporu sunduğunu, geçici teminatının iade edilmesini ve ihalelere katılmaktan yasaklama işleminin yapılmamasını talep etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale mevzuatına göre sözleşme imzalama süresi içinde başvurunun yapılması gerektiği, başvuru sahibinin sürenin bitimini takip eden gün başvuruda bulunduğu, mücbir sebep olarak kabul edilen hallerin Kanunda açıkça sayıldığı ve kişisel sağlık sorunlarının mücbir sebep kapsamında olmadığı, ayrıca geçici teminatın iade edileceğine dair mevzuat hükmü bulunmadığı tespit edilmiştir.
İdare Görüşü
İdare, sözleşme ve öncesine yönelik mücbir sebep hallerinin mevzuatta belirlenmediği gerekçesiyle başvuruyu reddetmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Sözleşme imzalama süresi içinde mücbir sebep iddiası hangi haller çerçevesinde değerlendirilebilir?
Cevap: İhale mevzuatında sözleşme imzalama süresi için mücbir sebep hallerinin açık ve sınırlı şekilde belirlendiği görülür. Kişisel sağlık sorunları veya benzeri olgular genel olarak mücbir sebep kapsamında sayılmaz. Bu nedenle mücbir sebep iddialarının kabulü, ancak kanunda veya ilgili mevzuat düzenlemelerinde ayrıca tanımlanmış hallerle sınırlıdır. Tereddüde düşülmesi durumunda, somut mevzuat maddeleri ve yürürlükteki kararlar esas alınmalıdır.
Soru: Sözleşme imzalama süresinin geçirilmesi halinde idareye veya Kuruma itirazen şikâyet başvurusu için hangi süreler geçerlidir?
Cevap: İhale süreçlerinde başvuru sürelerine riayet esastır. İtirazen şikâyetler, ilgili sürenin bitiminden sonra yapılırsa süre aşımı nedeniyle istem incelenmeden reddedilebilir. Bu bağlamda, sözleşme imzalama süresi içinde yapılmayan başvurular, idarenin veya Kurumun değerlendirmesine alınmama riski taşır.
Soru: Geçici teminatın iadesi hangi şartlarla mümkün olur ve salgın gibi olağanüstü haller bu konuda etkili midir?
Cevap: Geçici teminatın iadesine ilişkin kurallar mevzuatta net şekilde düzenlenmiştir. İhale konusu iş tamamlanmadan veya sözleşme imzalanmadan geçici teminatın iadesi genellikle mümkün olmayabilir. Salgın hastalık gibi durumlar, geçici teminat iadesi için özel ve açık bir mevzuat hükmü olmadığı sürece iade sebebi sayılmaz ve teminat işlem sonunda ilgili kurallar çerçevesinde değerlendirilir.
Soru: İhalelere katılmaktan yasaklama talepleri ve bu konudaki değerlendirme yetkisi nasıl belirlenmiştir?
Cevap: İhalelere katılmaktan yasaklama, mevzuatta açıkça yetkili organlar tarafından yürütülen özel bir işlemdir. Kamu İhale Kurumu genellikle bu konuda yetkili olmayıp, yasaklama taleplerini reddeder veya yetkili mercilere bildirir. Bu nedenle yasaklama istemlerinin değerlendirilmesi ve karara bağlanması somut mevzuat hükümlerine ve yetki paylaşımına bağlıdır.
Soru: Sözleşme imzalama süreciyle ilgili mücbir sebep iddiası nasıl somut ve objektif kriterlerle incelenmelidir?
Cevap: Mücbir sebep iddiası için, mevzuatta açıkça tanımlanmış ve objektif ölçütlerle belirlenmiş durumlar aranır. Kişisel veya iddialara dayalı sağlık sorunları gibi sübjektif haller çoğunlukla dikkate alınmaz. İdarece ve inceleme merciince mücbir sebep somut delillerle ve yasal kriterlerle değerlendirilmelidir; aksi halde yanlış uygulamalar sürecin iptaline veya itirazların reddine neden olabilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Başvuru sahibinin salgın hastalık nedeniyle sözleşme imzalama süresini kaçırması mücbir sebep olarak kabul edilebilir mi?
Cevap: Bu vakada mücbir sebep iddiası kabul edilmemiştir çünkü ihale mevzuatı sözleşme imzalama süresinde mücbir sebep hallerini açıkça saymış ve kişisel sağlık sorunları bu kapsamda değerlendirilmemiştir. Salgın hastalık gibi olguların sözleşme imzalama süresi için mücbir sebep sayılması mevzuatta yer almamaktadır.
Soru: Başvuru sahibi sözleşme imzalama süresi içinde değil de sürenin bitiminden sonraki gün itirazen şikâyet başvurusunda bulunursa bu başvuru nasıl değerlendirilir?
Cevap: Sözleşme imzalama süresinin bitiminden sonra yapılan itirazen şikâyet başvurusu mevzuata uygun bulunmamış ve bu nedenle reddedilmiştir. Başvuru süresi sözleşme imzalama süresi içinde yapılmalıdır.
Soru: Geçici teminatın salgın hastalık nedeniyle sözleşme imzalanamaması durumunda iade edilmesi mümkün müdür?
Cevap: Bu vakada geçici teminatın iadesine ilişkin herhangi bir mevzuat hükmü bulunmamaktadır. Dolayısıyla, salgın hastalık gibi gerekçelerle sözleşme imzalanamazsa bile geçici teminatın iadesi mümkün olmamıştır.
Soru: Başvuru sahibinin ihalelere katılmaktan yasaklama talebi Kurum tarafından değerlendirilmiş midir?
Cevap: İhalelere katılmaktan yasaklama talebi Kurumun görev alanı dışında olduğu için bu talep reddedilmiştir; Kurum bu konuda karar yetkisine sahip değildir.
Detaylı Analiz
İhaleye katılan isteklinin, sözleşme imzalama süresi içinde yükümlülüğünü yerine getirmediği ve buna gerekçe olarak sunduğu mücbir sebep iddiasının uygun bulunmadığı bu uyuşmazlıkta, başvuru sahibi salgın hastalık geçirdiğini ve bu nedenle iş göremezlik raporu aldığını belirterek sözleşmeyi imzalayamadığını ileri sürmüş, geçici teminatının iadesini ve yasaklama kararı verilmemesini talep etmiştir. Ancak bu talep, sözleşme süreci tamamlanmadığı ve ilgili başvuru süresi geçirildiği gerekçesiyle reddedilmiştir. Uyuşmazlığa konu olan asıl mesele, kişisel sebeplere dayalı bir mazeretin mücbir sebep kapsamında değerlendirilip değerlendirilemeyeceği ve süresi dışında yapılan başvurunun geçerliliğidir.
İhale sürecindeki tartışma, özellikle geçici teminatın iadesi ve mücbir sebep iddiasının sözleşme imzalama aşamasında uygulanabilirliği üzerinde yoğunlaşmaktadır. Başvuru sahibi, sağlık raporu sunarak sözleşmeyi imzalayamamış olmasını haklılaştırmaya çalışsa da, söz konusu belgeyi sunma zamanı kritik önem taşımaktadır. Çünkü ihale mevzuatına göre, iddia edilen mazeretlerin ve mücbir sebep durumlarının ihale süreci içindeki belirli sürelerde belgeyle kanıtlanması beklenir. Bu olayda ise başvuru sözleşme süresi tamamlandıktan sonra yapılmış, dolayısıyla başvuru sahibinin iddiası değerlendirme dışı bırakılmıştır.
Mücbir sebep kavramı, ihale hukukunda sınırlı ve mevzuat tarafından açıkça sayılan haller ile tanımlanmıştır. Salgın hastalık genel olarak mücbir sebep kapsamında yer alabilse de, bu durumun kişinin bireysel sağlık sorununa indirgenmiş hali çoğu zaman yeterli kabul edilmez. Bu vakada da kişisel raporla belgelenen iş göremezlik durumu, nesnel kriterlerle belirlenmiş mücbir sebep kapsamında değerlendirilmemiştir. Mevzuatta sözleşme imzalama süresindeki gecikmeye ilişkin mücbir sebep halleri sayılı olduğundan, bu olayda iddianın esaslı bir gerekçe teşkil etmeyeceği sonucuna varılmıştır.
Başvuru sahibinin, ihaleye teklif veren bir ortaklık yapısıyla mı hareket ettiği, çalışmada belirtilmemekle birlikte, pilot ya da diğer ortakların yükümlülüklerinin ihmal edilmesi durumunda genel değerlendirme açısından iş deneyimi veya yeterlik yönünden farklı yorumlamalar yapılabilmektedir. Ancak bu uyuşmazlık tamamen süreçteki zamanlamayla ilgili olduğundan, iş deneyimine ilişkin herhangi bir değerlendirme yapılmamış, sadece sözleşme imzalama yükümlülüğünün süresi içinde yerine getirilmediği tespit edilmiştir.
Sonuç olarak, Kamu İhale Kurulu başvuruyu değerlendirirken sürelere uyulup uyulmadığını, ileri sürülen mücbir sebep iddiasının mevzuata dayanıp dayanmadığını ve geçici teminatın iadesine imkân tanıyacak herhangi bir düzenleme bulunup bulunmadığını objektif şekilde incelemiş; tüm bu unsurların mevcut durumda başvuru sahibinin talebini desteklemediği sonucuna varmıştır. Ayrıca, ihalelere katılmaktan yasaklama kararının Kurumun yetki alanı dışında olduğuna dikkat çekilerek bu talep yönünden de başvuru reddedilmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.