KÜNYE
- Toplantı No: 2022/003
- Gündem No: 42
- Karar Tarihi: 12.01.2022
- Karar No: 2022/UY.II-85
- Başvuru Sahibi: Danış Yapı Mad. San. ve Tic. A.Ş.
- İhaleyi Yapan İdare: Bursa Uludağ Üniversitesi Rektörlüğü Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı
- İKN: 2020/508113
- İhale Adı: Buü Görükle Kampüsü 2 Etap Asfalt Yol Yapım İşi
Özet
Geçici teminatın teklif bedelinin %3’ünü aşan kısmının iadesi gerektiği kararı
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, sosyal güvenlik prim borcunun bulunması sebebiyle yatırılan 105.000,00 TL tutarındaki geçici teminatın, teklif bedelinin %3’üne isabet eden 72.900,00 TL’sinin gelir kaydedilmesi, %3’ünü aşan 32.100,00 TL’nin ise iade edilmesi gerektiğini talep etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
4734 sayılı Kanun’un 33. maddesine göre geçici teminatın asgari oranı teklif bedelinin %3’üdür ve istekliler tekliflerinin %3’ünden fazla geçici teminat verebilir. Geçici teminatın gelir kaydını gerektiren hallerde ise, Kanun’un emredici hükmü gereği sadece teklifin %3’üne isabet eden kısmı gelir kaydedilir, aşan kısmı iade edilir. Başvuru sahibinin yatırdığı 105.000,00 TL tutarındaki geçici teminat, teklif bedeli 2.430.000,00 TL’nin %3’ünden (72.900,00 TL) fazla olduğu için, %3’ü aşan kısmın iadesi gerekmektedir.
Genel Soru–Cevap
Soru: İhale mevzuatında geçici teminat için belirlenen asgari oran aşılırsa, aşan kısmın iadesi konusunda idarenin takdir yetkisi var mıdır?
Cevap: Geçici teminatın asgari oranı mevzuatta belirlenmiş olmakla birlikte istekliler daha yüksek tutarda teminat verebilir. Ancak, gelir kaydı yapılması gereken hallerde yalnızca asgari oran (genellikle teklif bedelinin %3’ü) kadar olan tutar gelir kaydedilir, aşan kısım iade edilir. Bu konuda idarenin keyfi takdir yetkisi bulunmamaktadır.
Soru: Geçici teminatın tamamı sosyal güvenlik prim borcu nedeniyle gelir kaydedilebilir mi?
Cevap: Sosyal güvenlik prim borcu gibi geçici teminatın gelir kaydı gerektiren hallerde dahi, sadece teklif bedelinin mevzuatla belirlenen asgari oranına (çoğu zaman %3) denk gelen kısım gelir kaydedilir. Bu oranı aşan tutarın iadesi gerekir. Dolayısıyla, geçici teminatın tamamının gelir kaydedilmesi söz konusu olmaz.
Soru: Geçici teminatın teklif bedelinin %3’ünü aşan kısmının iadesi işlemi ne zaman yapılmalıdır?
Cevap: Bu tür durumlarda ihale sonunda veya geçici teminat gelir kaydına ilişkin karar verilmeden önce aşan tutarın iade edilmesi gerekir. Geçici teminatın iadesi ve gelir kaydı işlemleri, mevzuata uygun ve zamanaşımına uğramadan yürütülmelidir.
Soru: Geçici teminat tutarı ile teklif bedelinin asgari oranı arasındaki ilişki nasıl denetlenir?
Cevap: İhale komisyonu veya ilgili idare, tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında veya geçici teminatın gelir kaydı gerektiğinde, öncelikle geçici teminat tutarının teklif bedelinin mevzuattaki asgari oranını karşılayıp karşılamadığını kontrol eder. Asgari tutar sağlandıktan sonra, teminat tutarının bu oranı aşan kısmı belgeyle karşılaştırılarak iade edilir.
Soru: Teklif bedelinin %3’ünden fazla gelen geçici teminatın gelir kaydına esas alınması idari itirazlara yol açar mı?
Cevap: Geçici teminatın gelir kaydında sadece asgari oranı aşan kısmın iadesi gerektiği mevzuat hükmü açık olduğundan, teklif bedelinin %3’ünden fazla tutarın tamamının gelir kaydedilmesi halinde bu uygulama iptal istemlerine sebep olabilir. Bu yüzden sadece asgari %3’lük kısım gelir kaydedilmeli, fazlası zamanında iade edilmelidir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Başvuru sahibinin yatırdığı geçici teminatın teklif bedelinin %3’ünden fazla olması durumunda, hangi tutar gelir kaydedilir ve hangi tutar iade edilir?
Cevap: Geçici teminatın teklif bedelinin %3’üne isabet eden kısmı gelir kaydedilir, teklif bedelinin %3’ünü aşan kısmı ise iade edilir.
Soru: Sosyal güvenlik prim borcu sebebiyle yatırılan geçici teminatın tamamının gelir kaydedilmesi mümkün müdür?
Cevap: Hayır, sosyal güvenlik prim borcu bulunması nedeniyle yatırılan geçici teminatın sadece teklif bedelinin %3’üne karşılık gelen kısmı gelir kaydedilir; bu oranı aşan tutar iade edilir.
Soru: Geçici teminat tutarının teklif bedelinin %3’ünü aşması durumunda sonraki işlem nasıl yapılmalıdır?
Cevap: Geçici teminatın sadece teklif bedelinin %3’üne isabet eden kısmı gelir kaydedilir, aşan kısım iade edilir ve idarece işlemler mevzuata uygun şekilde yeniden yapılır.
Soru: Kararda teklif bedeli ve geçici teminat tutarına göre hangi hesaplama yapılmıştır?
Cevap: Teklif bedelinin %3’ü hesaplanıp (örneğin 2.430.000,00 TL’nin %3’ü 72.900,00 TL), yatırılan geçici teminatla karşılaştırılmış; 105.000,00 TL tutarındaki geçici teminatın 72.900,00 TL’ye isabet eden kısmı gelir kaydedilmiş, 32.100,00 TL’si iade edilmiştir.
Detaylı Analiz
Başvuruya konu uyuşmazlık, sosyal güvenlik prim borcu nedeniyle, ihale sürecinde sunulan geçici teminatın ne kadarının gelir kaydedileceği ve aşan kısmın iade edilip edilmeyeceği noktasında toplanmaktadır. Başvuru sahibi, teklif bedeli üzerinden hesaplanan asgari geçici teminat tutarını aşacak şekilde toplam 105.000,00 TL geçici teminat yatırmış, ancak daha sonra prim borcu tespit edilmesi nedeniyle teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığını belirtmiş ve sadece teklifin %3’üne karşılık gelen tutar kadar teminatın gelir kaydedilebileceğini; fazlası olan 32.100,00 TL’nin iadesi gerektiğini iddia etmiştir.
Bu çerçevede, ihale sürecinde geçici teminat düzenlemesiyle ilgili temel hususlardan biri teklif bedelinin %3’ü kuralıdır. Mevzuat gereği, istekliler bu oranın altında olmamak üzere geçici teminat sunmak zorunda olmakla birlikte, daha yüksek tutarda teminat verilmesine herhangi bir engel bulunmamaktadır. Ancak ihale dokümanlarında özel bir düzenleme olmadığı sürece, mevzuat yalnızca asgari tutar kadar teminatın gelir kaydedilmesine imkân tanımakta; fazla olan kısmın bu bağlamda gelir olarak kaydedilmesini mümkün kılmamaktadır. Bu sınır, değerlendirmenin ve işlem tesisinin temelini oluşturur.
Bu vakada “esaslı unsur” kavramı, geçici teminatın tutarına ilişkin değerlendirmede kendini göstermektedir. İdareye sunulan teminatın teklif bedelinin %3’lük kısmı, mevzuat gereği bağlayıcı ve esaslı bir ölçü olarak kabul edilmiştir. Teminat yükümlülüğünün ihlali ya da ihaleden kaynaklanan yükümlülüklerin yerine getirilmemesi durumunda sadece bu asgari tutarın gelir kaydedilmesi, ihale hukukunda orantılılık ve ölçülülük ilkeleriyle de uyum içindedir. Böylece teminatı aşan kısmın gelir kaydedilmesi yönünde bir uygulamaya gidilmesi, esaslı unsurun dışına çıkılması anlamına gelecektir.
Pilot ortağa dair bir iş deneyimi değerlendirmesi bu vakada yapılmamış olmakla birlikte, geçici teminat meselesi üzerinden yapılan değerlendirmelerde, yüklenici profilinin uygunluğu ya da teklifinin geçerliliğiyle doğrudan ilişkili olan sosyal güvenlik prim borcu çıkarımı ön planda tutulmuştur. Başvuru sahibi, prim borcu nedeniyle elenmiş olsa da, bu durum onun geçici teminatının tamamından vazgeçilmesini gerektirmez; yalnızca ihale dışı bırakılmasına neden olur. Buradan hareketle, geçici teminattan sadece gerekli asgari kısmın gelir kaydedilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Kamu İhale Kurulu, yaptığı değerlendirmede hem mevzuatın açık hükmünü esas almış hem de isteklilerin ekonomik menfaatlerinin korunması ilkesini gözetmiştir. Kurul, geçici teminatın teklif bedelinin %3’ünü aşan kısmının iadesi gerektiği yönündeki yorumu benimseyerek, idare tarafından yapılan işlemdeki orantısızlığı düzeltmiş ve işlemlerin mevzuata uygun şekilde yeniden yapılması yönünde karar vermiştir. Bu yaklaşım, ihale sürecinde idarenin takdir yetkisinin sınırları ile kamu gücünün kullanımı arasında dikkatli bir denge kurulması gerekliliğini ortaya koymaktadır.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.