KÜNYE
- Toplantı No: 2024/038
- Gündem No: 29
- Karar Tarihi: 02.10.2024
- Karar No: 2024/UY.I-1240
- Başvuru Sahibi: Nena Grup Endüstriyel Makine İnş. San. ve Tic. A.Ş.- Nena Grup Yol Yapım İnş. San. Ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Ankara Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Su İnşaat Dairesi Başkanlığı
- İKN: 2024/732945
- İhale Adı: Çankaya, Gölbaşı, Mamak, Elmadağ, Haymana, Şereflikoçhisar, Evren Ve Bala İlçeleri İçme Suyu Şebeke Hatları Ve Diğer İmalatlar Yapımı İşi
Özet
Pilot ortağın toplam ciro tutarının asgari oranı sağlayamaması nedeniyle teklifin değerlendirme dışı bırakılması uygun bulunmuştur
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, pilot ortağın kurumlar vergisi beyannamesinde yer alan net satışların yapım işlerine ilişkin faturaların toplamından oluştuğunu, bu nedenle yapım işleri cirosunun %15’lik asgari oranının esas alınarak yeterlik değerlendirmesi yapılması gerektiğini iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ve İdari Şartname hükümleri uyarınca, yapım ihalelerinde toplam ciroyu tevsik etmek için gelir tablosu, yapım işleri cirosunu tevsik etmek için ise Yeminli Mali Müşavir veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavir onaylı standart forma uygun yapım işleri ciro bilgileri tablosu sunulmalıdır. Pilot ortak tarafından sunulan kurumlar vergisi beyannamesi toplam ciroyu tevsik edici belge olarak kabul edilmiştir. Başvuru sahibinin teklif bedeli 149.869.000,00 TL olup, iş ortaklığının sağlaması gereken asgari toplam ciro tutarı 37.467.250,00 TL, pilot ortağın ise bu tutarın %90’ı olan 33.720.525,00 TL’yi sağlaması gerekirken, güncellenmiş net satış tutarı bu asgari tutarın altında kalmıştır. Bu nedenle pilot ortağın toplam ciro açısından yeterli olmadığı sonucuna varılmıştır.
Genel Soru–Cevap
Soru: Kamu ihalelerinde yapım işleri için yeterlik değerlendirmesinde toplam ciroyu tevsik eden belge olarak hangi tür belgeler kabul edilmektedir ve bunların farklılığı ilgili olarak nelere dikkat edilmelidir?
Cevap: Yapım işlerinde toplam ciro, esas olarak gelir tablosu aracılığıyla tevsik edilir. Yapım işleri cirosu ise Yeminli Mali Müşavir (YMM) veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavir (SMMM) onaylı ve standart forma uygun ciro bilgileri tablosuyla gösterilmelidir. Kurumlar vergisi beyannamesi sadece toplam ciro tutarını göstermek için kabul edilir; ancak yapım işleri cirosunun ayrı ve usulüne uygun şekilde belgelendirilmesi gerekir. Bu nedenle, gelir tablosu ile toplam ciro, YMM/SMMM onaylı ciro bilgileri tablosuyla yapım işleri cirosu arasında belge türü ve kapsam açısından fark vardır ve bu fark yeterlik değerlendirmesinde karışıklığa yol açmamak için titizlikle dikkate alınmalıdır.
Soru: İş ortaklığı içerisindeki pilot ortağın, asgari ciro oranını sağlaması ne ölçüde zorunludur ve bu hesaplama nasıl yapılmaktadır?
Cevap: Genel olarak, iş ortaklığının asgari toplam ciro tutarının belirlenmesinden sonra pilot ortağın bu toplam tutarın belirlenen (örneğin %90 gibi) oranını sağlaması beklenir. Hesaplamada, iş ortaklığının asgari ciro tutarı ihale şartnamesi ve mevzuat hükümlerine göre teklif bedelinin belli bir yüzdesi üzerinden belirlenir. Pilot ortağın sunmuş olduğu belgelerle bu belirlenen tutarın karşılanmaması halinde, pilot ortağın yeterli olmadığı değerlendirilir ve bu durum teklifin elenme sebebi olabilir.
Soru: Teklif bedelinin asgari ciro oranları ile bağlantısı nasıl kurulmakta ve uygulamada bu hesaplamada hangi belirsizlikler yaşanabilir?
Cevap: Teklif bedelinin belirli bir oranı (örneğin %25) iş ortaklığı için asgari toplam ciro tutarı olarak kabul edilir. Ancak iş ortaklığı içindeki ortakların payları ve bunun toplam ciroya yansıması farklılık gösterebilir. Özellikle pilot ortak açısından, asgari ciro tutarının hangi oranda sağlanacağı (örneğin %90’ı) şartnamede ve mevzuatta netleştirilmelidir. Uygulamada, bu oranların ve tutarların hesaplanmasında ortaklık payları, sunulan belgelere yapılan güncellemeler ya da muhasebe kayıtlarının farklılığı nedeniyle tereddütler ortaya çıkabilir. Bu nedenle net hesaplama yöntemleri şartnamede açıkça belirtilmelidir.
Soru: Yapım işlerinde “yapım işleri cirosu” ile “toplam ciro” arasındaki farkın yeterlik değerlendirmesi açısından neden önemi vardır?
Cevap: Yeterlik değerlendirmesinde toplam ciro genelde işletmenin genel ticari faaliyetlerinden elde ettiği tüm gelirleri kapsar; ancak yapım işleri cirosu sadece yapım işlerinden elde edilen geliri ifade eder. Bu ayrım, işin niteliğine özgü yeterlik değerlendirmesinde önem taşır; çünkü yapım işleri ticari faaliyetlerle karıştığında, toplam cironun yeterlilik için esas alınması doğru sonuç vermeyebilir. Bu nedenle sadece yapım işleri cirosu konusunda usulüne uygun ve onaylı belgelerin sunulup sunulmadığı titizlikle kontrol edilir.
Soru: Farklı türde gelir belgeleri sunulduğunda, ihale makamı veya değerlendirme kurulu hangi kriterlerle hangi belgelere öncelik veya kabul şansı tanır?
Cevap: İhale makamı ve değerlendirme kurulu, mevzuatta öncelikle belirtilen resmi ve standart belgeleri esas alır; örneğin, kurumlar vergisi beyannamesi toplam ciro için kabul edilebilirken, yapım işleri cirosu için YMM/SMMM onaylı tablo zorunludur. Eksik veya farklı tür belgeler teklif değerlendirmesinde belirsizlik yaratabilir ve çoğunlukla olumsuz sonuçlanabilir. Bu nedenle, belge türü, kapsamı, onay durumu ve mevzuata uygunluğu temel ölçütlerdir. Tereddütlü durumlarda eksikliği gidermek üzere tamamlayıcı belge talep edilmesi veya değerlendirmede elenme kararı verilebilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Başvuru sahibi, pilot ortağın kurumlar vergisi beyannamesindeki net satışların yapım işlerine ilişkin faturaların toplamından oluştuğunu belirtmiş, yapım işleri cirosunun %15’lik asgari oranı esas alınarak yeterlik değerlendirmesi yapılması gerektiğini iddia etmiştir. Kurul bu iddiayı neden kabul etmemiştir?
Cevap: Kurul, mevzuat uyarınca yapım işlerinde toplam ciroyu gelir tablosu, yapım işleri cirosunu ise YMM veya SMMM onaylı standart ciro bilgileri tablosuyla tevsik edilmesi gerektiğini belirtmiştir. Kurumlar vergisi beyannamesi sadece toplam ciroyu gösteren belge olarak kabul edilmiş olup, yapım işleri cirosunun ayrı ve usulüne uygun şekilde tevsiki zorunludur. Bu nedenle sadece kurumlar vergisi beyannamesindeki net satışların yeterlik değerlendirmesinde esas alınması mümkün görülmemiştir.
Soru: Pilot ortak tarafından sunulan belgelerle teklif bedelinin %25’ine tekabül eden asgari ciro tutarının sağlanıp sağlanmadığı nasıl tespit edilmiştir?
Cevap: Pilot ortak tarafından sunulan kurumlar vergisi beyannamesi toplam ciroyu tevsik eden belge olarak kabul edilmiş, buna göre iş ortaklığının toplam asgari ciro tutarı ve pilot ortağın toplamın %90’ı kadar ciro tutarı hesaplanmıştır. Güncellenmiş net satış tutarı bu tutarın altında kaldığı için pilot ortağın asgari ciro tutarını sağlamadığı sonucuna varılmıştır.
Soru: Pilot ortağın toplam ciro açısından yetersiz bulunması halinde başvuru sahibinin teklifine hangi işlem yapılmış ve bu kararın mevzuata uygunluğu nasıl değerlendirilmiştir?
Cevap: Pilot ortağın toplam ciro tutarının asgari oranı sağlayamaması nedeniyle başvuru sahibinin teklifi değerlendirme dışı bırakılmış, bu kararın mevzuata uygun olduğu kabul edilmiştir. Itirazen şikâyet başvurusu da reddedilmiştir.
Soru: Başvuru sahibinin teklif bedeli ve pilot ortağın sağlaması gereken asgari ciro tutarı arasındaki ilişki vaka özelinde nasıl kurulmuştur?
Cevap: Vaka özelinde teklif bedeli belirlenmiş ve bu tutarın %25’i iş ortaklığının asgari toplam ciro tutarı olarak tespit edilmiştir. Pilot ortağın bu tutarın %90’ını sağlaması gerektiği hesaplanmış, ancak pilot ortağın sunduğu belgelerle belirlenen güncellenmiş ciro tutarı bu asgari tutarın altında kalmıştır. Bu kanıtla da pilot ortağın yeterli olmadığı sonucu çıkarılmıştır.
Detaylı Analiz
İhaleye yönelik yapılan itirazen şikâyet başvurusunda uyuşmazlık, iş ortaklığı tarafından sunulan belgelerde pilot ortağın ciro yeterliliği açısından gerekli koşulları sağlayıp sağlamadığına ilişkindir. Spesifik olarak, pilot ortağın kurumlar vergisi beyannamesinde yer alan net satış tutarının, iş ortaklığının teklif bedeli üzerinden hesaplanan asgari ciro tutarının %90’ını karşılamadığı iddia edilmiştir. Bu eksikliğin teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına gerekçe oluşturup oluşturmadığı değerlendirme konusu yapılmıştır.
Yeterlik kriterleri kapsamında pilot ortak, toplam ciroyu kurumlar vergisi beyannamesi ile tevsik etmiş; bunun içeriğinde yalnızca yapım işlerine ilişkin işlemler olduğu, dolayısıyla Yönetmelik’te yer alan “yapım işleri cirosu” esas alınarak değerlendirmenin yapılması gerektiği savunulmuştur. Ancak yeterlik kriterleri açısından önemli olanın, toplam ciroyu gösteren belgenin türü ve niteliği olduğu; ayrıca yapım işleri cirosunun sadece belirlenen biçimsel kurallara ve onay mekanizmasına uygun şekilde sunulması halinde kabul edileceği Kurul tarafından vurgulanmıştır. Bu bağlamda kurumlar vergisi beyannamesine yapılan niteliksel atıf değerlendirme açısından yeterli görülmemiştir.
Vaka özelinde uyuşmazlık, yeterlik kriteri kapsamındaki “toplam ciro” unsuruna ilişkindir. Bu unsur kamu ihale hukukunda esaslı bir yeterlik ölçütüdür. Kurumlar vergisi beyannamesinde yer alan net satış tutarının teknik anlamda ve mevzuata uygun biçimde toplam ciro olarak değerlendirilmesi mümkündür; ancak bunun, teklif bedeli ile ilişkilendirilerek aranan oranı sağlayıp sağlamadığı nesnel ve matematiksel olarak belirlenmelidir. Bu bağlamda esaslı unsur, yalnızca belgelerin sunulup sunulmadığı değil, bu belgelerdeki verilerin yeterlilik sınırlarını karşılayıp karşılamadığıdır.
Pilot ortağın sunmuş olduğu kurumlar vergisi beyannamesi, toplam ciroyu tevsik edici belge olarak değerlendirilmiş, ancak beyannamedeki net satış tutarının güncellenerek yapılan hesaplamasında, teklif bedelinin %25’inin %90’ı oranındaki asgari tutarı karşılamadığı tespit edilmiştir. Bu nedenle pilot ortak, toplam ciro açısından yetersiz bulunmuş ve iş ortaklığının bu haliyle yeterlik koşulunu sağlayamadığına karar verilmiştir. Sunulan belgelerin içeriksel eksikliği değil, niceliksel yetersizliği teklifin elenmesine yol açan temel gerekçe olmuştur.
Kurul, inceleme sonucunda yapım işlerinde yeterlik kriterleri açısından ciro belgelerinin türü ve içeriğinin mevzuatla belirlenen şekil şartlarına uygun olmasını zorunlu görmüş ve pilot ortaktan beklenen ciro tutarının hesaplamaya dayalı açık biçimde sağlanamadığını tespit etmiştir. Bu durumda başvuru sahibinin teklifi değerlendirme dışı bırakılmış; verilen kararın mevzuata uygunluğu teyit edilerek itirazen şikâyet başvurusu reddedilmiştir. Kurul’un yaklaşımı, belge sunumunun yalnızca şeklen değil, içerik ve aritmetik uygunluk yönünden de denetlenmesine dayalıdır.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.