KÜNYE
- Toplantı No: 2021/043
- Gündem No: 21
- Karar Tarihi: 20.10.2021
- Karar No: 2021/UY.II-1911
- Başvuru Sahibi: Denk Grup Enerji İnş. Dan. San. ve Tic. A.Ş.-Öztaç Petrol Hafr. İnş. Nak. Tem. İth. İhr. San. Tic. A.Ş. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü (DHMİ)
- İKN: 2021/360843
- İhale Adı: Esenboğa Havalimanı Pat Saha Yapım, Onarım ve Tadili (1Etap)
Özet
Pilot ortağın iş hacmi belgelerinin konsolide finansal tablolarla sunulması mevzuata aykırı bulunarak itirazen şikayet reddedildi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, pilot ortağın iş hacmini gösteren bağımsız denetim raporunun VUK’a göre düzenlenmediğini, ancak Ticaret Kanunu’na göre hazırlanmış konsolide finansal tabloların kabul edilmesi gerektiğini ve bu nedenle başvurularının yeniden değerlendirilmesini talep etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği 36. maddesine göre iş hacmini gösteren belgelerin münferiden istekli adına düzenlenmesi gerektiği, konsolide finansal tabloların birden fazla şirketin mali yapısını birleştirdiği ve hangi şirkete ait olduğunun tespitinin mümkün olmadığı, dolayısıyla konsolide belgelerin yeterlik kriterlerinin sağlandığının tespiti için uygun olmadığı belirtilmiştir. Ayrıca, pilot ortağın 2020 yılı net satış tutarının asgari tutarı sağlamadığı ve konsolide finansal tabloların kamu ihale mevzuatında kabul edilmediği vurgulanmıştır.
Genel Soru–Cevap
Soru: İş hacmini gösteren belgelerin konsolide finansal tablolarla sunulması, ön yeterlik değerlendirmesinde neden sıklıkla sorun yaratır?
Cevap: Konsolide finansal tablolar, birden fazla şirketin mali durumunu topluca yansıttığından, sadece bir ortak gerçek kişi veya firmanın iş hacmini izole etmek çoğu zaman mümkün olmamaktadır. Bu nedenle iş hacmi belgeleri, her bir istekli için münferiden düzenlenmeli ve sadece o istekliyi bağlayacak bilgiler içermelidir. Aksi takdirde, yeterlik şartlarının somut olarak sağlandığının tespiti zorlaşır ve bu durum belge sunumunun mevzuata uygun olmaması sonucunu doğurabilir.
Soru: Vergi Usul Kanunu’na göre düzenlenmemiş finansal tabloların ön yeterlik değerlendirmesinde geçerliliği nedir?
Cevap: Kamu ihale mevzuatında iş hacmini ve mali yeterliliği gösteren belgelerin genellikle Vergi Usul Kanunu veya ilgili yönetmeliklere uygun düzenlenmiş olması beklenmektedir. Ticaret Kanunu kapsamında hazırlanmış veya sadece bağımsız denetim raporu içeren belgelerin doğrudan yeterlik şartlarını karşılayıp karşılamadığı hususunda uygulamada tereddütler yaşanabilmektedir. Bu nedenle, Vergi Usul Kanunu’na uygun olmayan finansal tabloların genellikle yeterlik değerlendirmesine esas alınması sıkıntı doğurabilir.
Soru: Pilot ortak veya iş ortaklığı durumunda, iş hacmi belgelerinin sunum şekli nasıl olmalıdır?
Cevap: Pilot ortak veya diğer iş ortaklarının iş hacmini gösteren belgeler, ayrı ayrı ve münferiden düzenlenmelidir. İş ortaklığını oluşturan her firmanın kendi finansal durumu ve iş hacmi belgeleri net olarak ortaya konmalıdır. Konsolide veya toplulaştırılmış belgeler, hangi ortağa ait olduğu tespit edilemediği için yeterlik değerlendirmesinde kullanılmaz. Böylece, her ortağın yükümlülükleri ve yeterlik şartları şeffaf ve kontrol edilebilir hale gelir.
Soru: Asgari iş hacmi şartını karşılamayan istekli, hangi durumlarda ön yeterlik değerlendirmesinde elenebilir?
Cevap: İş hacmi şartları genellikle ön yeterlik kriterleri arasında yer alır ve bu şartı karşılamayan istekli, sunulan belgeler mevzuata uygun olsa bile değerlendirmenin dışında bırakılabilir. Özellikle iş hacmi belgeleri doğru ve münferiden düzenlenmişse ancak tutar şartı sağlanmamışsa, bu durum doğrudan elenme sebebi olabilir. Uygulamada iş hacmi şartının miktar olarak sağlanıp sağlanmadığı iyi tespit edilmelidir.
Soru: Konsolide finansal tablolarla sunulan belgeler kabul edilmediyse, başvuru sahibinin hangi yollara başvurması veya nasıl belge sunması önerilir?
Cevap: Başvuru sahibi, her istekliyi münferiden gösteren ve mevzuata uygun belgeleri (örneğin, pilot ortağa ait VUK’a uygun iş hacmi belgeleri veya bağımsız denetim raporları) sunmalıdır. Konsolide tablolar yerine bireysel finansal tablolar ve ilgili resmi belgelerle başvuru yapmak, yeterlik değerlendirmesinde olası tereddütlerin önüne geçebilir. Ayrıca, mevzuata uygun olmayan belge sunumu durumunda itiraz sürecinde itibar görmeyebilir; bu nedenle mevzuata uygunluk en baştan sağlanmalıdır.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Pilot ortağa ait iş hacmini gösteren belgelerin konsolide finansal tablolarla sunulması neden ön yeterlik değerlendirmesinde uygun bulunmamıştır?
Cevap: Çünkü konsolide finansal tablolar birden fazla şirketin mali yapısını içerdiğinden, ilgili belgelerin sadece pilot ortağa ait olduğu net olarak tespit edilememekte ve bu nedenle iş hacmi şartının münferiden istekli adına sağlandığının belirlenmesi mümkün olmamaktadır. Bu durum, mevzuatın iş hacmi belgelerinin her istekli için ayrı ayrı düzenlenmesi gerektiği hükmüne aykırıdır.
Soru: Başvuru sahibinin talebi doğrultusunda konsolide finansal tabloların Ticaret Kanunu kapsamında kabul edilmesi niçin reddedilmiştir?
Cevap: Çünkü Kamu İhale Kurulu yaptığı değerlendirmede, mevzuat hükümlerinin iş hacmi belgeleri için Vergi Usul Kanununa (VUK) göre düzenlenmiş belgeleri öngördüğünü ve kamu ihale mevzuatında Ticaret Kanununa göre düzenlenmiş konsolide tabloların yeterlik sağlamada kabul edilmediğini belirtmiştir.
Soru: Pilot ortağa ait net satış tutarının asgari şartı sağlamaması kararın şekillenmesinde nasıl etkili olmuştur?
Cevap: Pilot ortağın net satış tutarının asgari ön yeterlik şartını karşılamaması, başvuru sahibinin yeterlilik değerlendirmesinin olumsuz sonuçlanmasına doğrudan katkı sağlamıştır; çünkü mevzuata uygun olmayan belge sunumu yanında, iş hacmi miktarının da şartı sağlamaması bu istekliyi ön yeterlik değerlendirmesinden dışlamayı gerektirmiştir.
Soru: İtirazen şikayet başvurusunun reddi hangi gerekçeye dayanmıştır?
Cevap: İtirazen şikayet, iş hacmi belgelerinin münferiden istekli adına düzenlenmemiş olması, konsolide finansal tabloların yeterlik tespiti için uygun olmaması ve pilot ortağın iş hacminin asgari şartı sağlamaması nedeniyle mevzuata uygun bulunması sebebiyle reddedilmiştir.
Detaylı Analiz
Şikâyet konusu, bir yapım işi ihalesinde pilot ortağın mali yeterliğini gösteren iş hacmi belgelerinin konsolide finansal tablolarla sunulması nedeniyle bu isteklinin ön yeterlik değerlendirmesi dışı bırakılmasıyla ilgilidir. Başvuru sahibi, bu değerlendirme sonucunu mevzuata aykırı bularak, kendi adına düzenlenmiş bağımsız denetim raporunun kabul edilmesi gerektiğini ileri sürmüş, konsolide tabloların Ticaret Kanunu kapsamında geçerli belgeler olduğunu savunmuştur. Ancak Kamu İhale Kurulu, bu nitelikteki belgelerin yeterlik tespiti amacıyla dikkate alınamayacağı sonucuna varmıştır.
Uyuşmazlık, iş hacmini gösteren belgelerin hangi formatla ve kimin adına düzenlenmesi gerektiği konusuna dayanmaktadır. Başvuru sahibi konsolide finansal tabloların dikkate alınmasını talep etmiş, oysa değerlendirmeye esas alınması gereken belgelerin yalnızca istekliye özgülenmiş ve mevzuatta öngörülen biçimde düzenlenmiş olması gerekliliği üzerinde durulmuştur. Zira konsolide tablolar bir şirketler topluluğunun genel mali yapısını yansıttığından, bu tablolar üzerinden tek bir ortağa ilişkin mali kapasitenin tespiti mümkün olamamaktadır.
Esaslı unsur niteliği taşıyan iş hacmi belgesi, ihaleye katılım yeterliğinin temel koşullarından birini oluşturur. Bu yeterliğin ispatı, sadece her bir istekli veya ortağın kendi adına düzenlenmiş veriler üzerinden mümkündür. Başvuru sahibinin dayandığı konsolide tablolar ise ortaklık ilişkisi içindeki şirketlerin mali bilgilerini birleştirmekte olduğundan, hangi bilginin pilot ortağa ait olduğu açık şekilde ayrıştırılamamakta ve objektif değerlendirmeyi engellemektedir. Bu nedenle, söz konusu belgeler, yeterlik tespitine esas teşkil edebilecek nitelikte görülmemiştir.
Pilot ortağın net satış tutarının asgari yeterlik kriterini karşılamadığı ayrıca tespit edilmiştir. Bu durum, belge formatıyla ilgili değerlendirmenin ötesinde, maddi yeterliğin de sağlanamadığını ortaya koymuştur. İlgili ortağın hem belgelenme usulü hem de içeriğe ilişkin yeterlilik şartını karşılamaması, ön yeterlik değerlendirmesinden dışlanmasına neden olmuştur. Dolayısıyla, bu husus yalnızca biçimsel değil, aynı zamanda içerik yönünden de ihale sürecini etkileyen belirleyici bir eksiklik olarak görülmüştür.
Kamu İhale Kurulu, uyuşmazlığı değerlendirirken iş hacmine ilişkin belgelerin münferit düzenlenme zorunluluğunu, konsolidasyonun belirsizlik yaratmasını ve pilot ortağın net satış tutarının yetersizliğini dikkate alarak itirazen şikayet başvurusunu reddetmiştir. Sonuç olarak, istekli adına düzenlenmeyen ve yeterli mali göstergeler içermeyen belgelerle sunulan mali yeterlik beyanının kabul edilemeyeceği açıkça ortaya konmuştur. Kurulun yaklaşımında, mevzuat hükümlerinin somut uygulanabilirlik çerçevesinde değerlendirilmesinin esas alındığı anlaşılmaktadır.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.