KÜNYE
- Toplantı No: 2024/012
- Gündem No: 19
- Karar Tarihi: 20.03.2024
- Karar No: 2024/UY.I-465
- Başvuru Sahibi: Makro-Tel İletşm. İnş. Nak. Enrj. Dan. San. ve Tic. Ltd. Şti. - EMF Yapı Malz. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Devlet Su İşleri 2. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2023/1343500
- İhale Adı: Uşak Banaz Baybuyan Deresi Regülatöründen Küçükler Barajına Derivasyon İletim Hattı İnşaatı
Özet
Pilot ortağın iş hacmi beyanında 2023 yılı yapım işleri faturası beyan edilmediği halde teklifin değerlendirme dışı bırakılması mevzuata aykırıdır
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihale komisyonunun pilot ortağa ait 2023 yılı fatura bilgilerinin veya 2022 yılı gelir tablosu bilgilerinin beyan edilmediği, 2023 yılı fatura tutarının sıfır olarak beyan edilmediği gerekçesiyle tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasının uygun olmadığını ileri sürmüştür.
Kurul Değerlendirmesi
Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ve Kamu İhale Genel Tebliği hükümlerine göre, ihale tarihi yılın ilk dört ayında ise toplam ciro için iki önceki yıl, yapım işleri cirosu için ise ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıl esas alınır. Ancak yapım işleri cirosu faturaları üzerinden hesaplandığından, 2023 yılı yapım işleri faturası beyan edilmemişse bu yılın cirosu sıfır kabul edilerek 2022 ve 2023 yıllarının ortalaması üzerinden iş hacmi hesaplanmalıdır. İhale komisyonunun, pilot ortağın 2023 yılı yapım işleri faturası beyan etmemesi ve bu yıl için fatura tutarını sıfır olarak göstermemesi nedeniyle teklifin değerlendirme dışı bırakılması mevzuata aykırıdır.
İdare Görüşü
İdare, başvuru sahibinin 2023 yılına ait fatura sunmaması, fatura olmaması durumunda sıfır olarak belirtmemesi veya 2023 ya da 2022 yılına ait gelir tablosu sunmaması nedeniyle teklifin değerlendirme dışı bırakıldığını bildirmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Kamu ihale sürecinde, yeterlik değerlendirmesinde talep edilen iş hacmi belgelerinden bir yıl için fatura sunulmadığında hangi değerlendirme yöntemi uygulanır?
Cevap: İhalenin yapıldığı yıl veya istenen yıl için iş hacmi belgesi (fatura) sunulmamışsa, o yılın iş hacmi sıfır olarak kabul edilmelidir. Bu durumda, iş hacmi hesabı diğer yıllara ait beyan edilen tutarlarla ortalama alınarak yapılır. Eksik belge sunumu, doğrudan teklifin elenmesini gerektirmez; hesaplama yönteminde bu durum göz önünde bulundurulur.
Soru: Yapım işlerinde iş hacmi değerlendirilirken, ihale yılından önceki yılın iş hacmi nasıl dikkate alınır?
Cevap: Yapım işleri iş hacmi değerlendirmesinde, ihale tarihinin yılın ilk dört ayında gerçekleşmesi halinde ihale yılı dikkate alınmaz. İhale yılı öncesinde bulunan yıl (örneğin 2022 yılı), iş hacmi hesabı için esas alınır. Ancak ihale yılına ait faturalar sunulmamışsa, bu yılın tutarı sıfır kabul edilip, hesaplama önceki yılın tutarıyla birlikte ortalama yapılır.
Soru: Pilot ortaklara ilişkin iş hacmi beyanlarında, faturaların eksik veya hiç sunulmaması durumunda tekliflerin değerlendirme dışı bırakılması hakkaniyetli midir?
Cevap: Pilot ortağın yıllara ait iş hacmi faturalarını eksik veya hiç sunmaması, teklifin tek başına doğrudan değerlendirme dışı bırakılması için yeterli sebep sayılmaz. Eksik yılın cirosu sıfır alınarak diğer yıllarla ortalama iş hacmi hesaplanmalı; bu yöntem uygulanmadan teklifin reddi mevzuata uygun görülmez.
Soru: Yeterlik değerlendirmelerinde, yıllık iş hacminin hesaplanmasında fatura tutarının sıfır olarak beyan edilmemesi ihale sonucunu nasıl etkiler?
Cevap: Yıllık iş hacmi için fatura tutarının sıfır olarak beyan edilmemesi halinde, komisyondan bu tutarı sıfır olarak kabul edip iş hacmi ortalamasını buna göre yapması beklenir. Bu yapılmadan teklifin elenmesi veya değerlendirme dışı bırakılması uygulamada yanlış sonuçlara yol açabilir ve mevzuata aykırı bulunabilir.
Soru: İhale işlemlerinde iş hacmi hesaplamalarına ilişkin hata tespit edildiğinde, nasıl bir işlem yapılmalıdır?
Cevap: İş hacmi hesaplamasında hata veya mevzuata aykırı bir değerlendirme tespit edilirse, ihale işlemleri bu husus göz önünde bulundurularak düzeltilmeli ve gerekirse işlemler yeniden yapılmalıdır. Bu, tekliflerin hakkaniyetle değerlendirilmesi ve mevzuata uygunluk açısından önem taşır.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Pilot ortağın 2023 yılı yapım işleri faturası beyan etmemesi halinde iş hacmi nasıl hesaplanmalıdır?
Cevap: 2023 yılı yapım işleri faturası beyan edilmemişse bu yılın cirosu sıfır olarak kabul edilmelidir ve iş hacmi, sadece 2022 ve 2023 yıllarının ortalaması üzerinden hesaplanmalıdır.
Soru: İhale komisyonu, pilot ortağın 2023 yılı yapım işleri faturasını beyan etmemesi nedeniyle teklifini değerlendirme dışı bırakabilir mi?
Cevap: Hayır, ihale komisyonu pilot ortağın 2023 yılı yapım işleri faturası beyan etmemesi nedeniyle doğrudan teklifini değerlendirme dışı bırakamaz; bu durumda fatura tutarı sıfır olarak kabul edilmeli ve iş hacmi buna göre hesaplanmalıdır.
Soru: İhale komisyonunun 2023 yapım işleri faturası beyan edilmemesi nedeniyle teklifi reddetmesi mevzuata uygun mudur?
Cevap: Hayır, komisyonun bu gerekçeyle teklifi değerlendirme dışı bırakması mevzuata aykırıdır ve teklifin iş hacmi hesaplama yöntemi düzeltilmeden reddedilemez.
Soru: İhale Kurulu bu vakada ne yönde karar vermiştir?
Cevap: İhale Kurulu, 2023 yılı yapım işleri faturası beyan edilmediğinde cirosunun sıfır kabul edilmesi gerektiğini belirterek teklifin bu gerekçeyle reddedilmesinin hukuka aykırı olduğuna karar vermiş ve ihale işlemlerinin iş hacmi hesaplaması düzeltilerek yeniden yapılmasına hükmetmiştir.
Detaylı Analiz
Bu uyuşmazlık, bir ihalede pilot ortak tarafından 2023 yılına ait yapım işleri faturası beyan edilmediği hâlde, bu eksiklik nedeniyle teklifin değerlendirme dışı bırakılmasının hukuka uygun olup olmadığını konu almaktadır. Başvuru sahibinin iddiası, ihale komisyonunun yalnızca 2023 yılına ait fatura bilgisinin eksikliği nedeniyle tekliflerini reddetmesinin mevzuat hükümleriyle bağdaşmadığı yönündedir. İdare ise, ilgili yıla ait beyanın ya gelir tablosu ya da fatura ile yapılması gerektiğini, bu belgelerin sunulmaması ve “sıfır” ibaresinin yer almaması durumunda teklifin değerlendirmeye alınamayacağını savunmuştur.
Uyuşmazlığın temelini oluşturan nokta, yeterlik kriterleri kapsamında talep edilen iş hacmine ilişkin belgelerdeki eksikliğin nasıl değerlendirileceğine ilişkindir. Pilot ortağın yeterlik bilgileri tablosunda 2023 yılına dair yapım işleri faturası yer almamaktadır ve bu yokluğun, idare tarafından teklifin geçerli sayılmaması için yeterli gerekçe olarak kabul edildiği görülmektedir. Ancak burada asıl mesele belgelerin kendisi kadar, bu yokluğun teklif açısından nasıl sonuç doğuracağıdır. Başvuru sahibi, beyan edilen diğer yılın dikkate alınarak eksik yılın sıfır kabul edilmesi gerektiğini ileri sürerken, idare bunu teklifin geçersizliği şeklinde yorumlamıştır.
Bu çerçevede tartışmaya konu olan olgu, iş hacmine ilişkin belgelerde yer almayan bir yıl için “sıfır” beyanı yapılmamasının, eksik belge verilmesi kapsamında mı yoksa esaslı bir unsuru yerine getirmeme biçiminde mi değerlendirileceğidir. Kamu ihale uygulamalarında esaslı unsurlar, yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığıyla doğrudan ilişkili olup, bu kriterin içeriğinin nasıl doldurulacağı da önemlidir. İlgili belgelerde bir yılın eksik olması durumunda, o yılın sıfır kabul edilerek iş hacmi ortalamasının alınması gerekeceği açıkça belirtilmişken, bu yöntemin uygulanmaması, belge sunma yükümlülüğünden ziyade hesaplama yönteminin hatalı yürütülmesi anlamına gelmektedir. Dolayısıyla bu durumun esaslı bir eksiklik olarak nitelendirilmesi mümkün görünmemektedir.
Pilot ortağın 2023 yılına ait yapım işleri faturasını beyan etmemesi, Kurul tarafından teklifin reddedilmesini gerektirecek nitelikte görülmemiştir. Zira yapım işleri kapsamında iş hacmi, birden fazla yılın ortalama değeri üzerinden hesaplanmakta ve beyan edilmeyen yıl için “sıfır” kabul edilerek bunlar birlikte değerlendirilmelidir. Bu hesaplama şekli, pilot ortağın yeterliliğini doğrudan ortadan kaldırmamakta, ancak ortalama iş hacmini düşürebilecek bir etki yaratmaktadır. Dolayısıyla, pilot ortağın hiç beyan sunmadığı yıl için sıfır değer atfetmek suretiyle hesaplama yapılması, hem objektif hem de mevzuata uygun bir yöntem olarak kabul edilmiştir.
Kamu İhale Kurulu, değerlendirmesinde ihale komisyonunun bu yaklaşımının yanlış olduğunu belirterek, teklifin değerlendirme dışı bırakılmasının mevzuata aykırı olduğu sonucuna ulaşmıştır. Pilot ortağın 2023 yılına dair fatura sunmaması durumunda bu yılın cirosunun sıfır kabul edilmesi gerektiği, böylece iş hacminin 2022 ve 2023 yıllarının ortalaması üzerinden hesaplanması gerektiği gerekçesiyle ihale işlemlerinin bu çerçevede düzeltilerek yeniden gerçekleştirilmesine karar verilmiştir. Kurulun yaklaşımı, iş hacmi değerlendirmesinde hesaplama yönteminin uygulama biçimindeki hataların teklif geçerliliği üzerinde doğrudan sonuç doğuramayacağını göstermesi açısından dikkat çekicidir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.