KÜNYE
- Toplantı No: 2024/025
- Gündem No: 30
- Karar Tarihi: 27.06.2024
- Karar No: 2024/UY.II-821
- Başvuru Sahibi: Özmir İnşaat Turizm San. ve Tic. Ltd. Şti. - Yakındoğu Enerji Mekanik Proje İnşaat Gıda Tarım Hayvancılık San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: DSİ 12. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2024/72455
- İhale Adı: Nevşehir İçmesuyu İsale Hattı 1 Kısım
Özet
İhale değerlendirmesinde bilanço yıllarının ortalaması alınarak yeterlik kriterlerinin sağlandığı gerekçesiyle teklifin değerlendirme dışı bırakılması hukuka aykırıdır
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, 2022 yılı bilanço parasal tutarının sıfır gösterilmesinin mevzuata aykırı olduğunu ve son üç yılın ortalaması alınarak yeterlik kriterlerinin sağlandığını, dolayısıyla tekliflerinin haksız şekilde değerlendirme dışı bırakıldığını iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ve Kamu İhale Genel Tebliği hükümlerine göre, bilanço rasyolarına ilişkin kriterleri ihalenin yapıldığı yıldan önceki yılda sağlayamayan istekliler son üç yıla ait belgeleri sunabilir ve parasal tutarların ortalaması üzerinden yeterlik kriterleri değerlendirilir. Başvuru sahibinin pilot ortağına ait 2022 yılı bilanço verileri sıfır olarak beyan edilse de 2020, 2021 ve 2022 yıllarının ortalaması dikkate alındığında cari oran 9,2167, öz kaynak oranı 0,9232 ve kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranı 0 olup, yeterlik kriterleri sağlanmaktadır. Bu teknik içerik ve tutar dağılımı esas alınarak teklifin değerlendirme dışı bırakılması mevzuata aykırıdır.
Genel Soru–Cevap
Soru: Yeterlik değerlendirmesinde bilanço yıllarının tamamı değil de sadece bir yılın verileri sunulduğunda nasıl hareket edilmelidir?
Cevap: İhale mevzuatı ve uygulama kararlarında, bilanço rasyolarının değerlendirilmesinde genellikle son üç yıla ait veriler istenir; ancak sadece bir yıl sunulmuşsa bu tek başına teklifin reddi için kesin gerekçe olmayabilir. İdare, mümkünse sunulan yılı da içeren son üç yıllık bilanço verilerini talep etmeli, yeterlik şartları bu üç yıla göre sağlanıyorsa teklif değerlendirmeye alınmalıdır. Yeterlik kriterlerinin hangi yıllar itibariyle karşılanacağı hususu ihale dokümanında açıkça belirtilmemişse tereddütler oluşabilir ve bu durum itiraz konusu olabilir.
Soru: Bilanço verilerinde bazı yıllarda sıfır veya olağandışı değerler varsa yeterlik değerlendirmesi nasıl yapılmalıdır?
Cevap: Sıfır ya da olağandışı bilanço değerleri, doğrudan değerlendirme dışı bırakılmayı gerektirmeyebilir. Mevzuat uygulamalarında, son üç yılın parasal tutarlarının ortalaması alınarak hesaplanan rasyolar üzerinden yeterliğin sağlanıp sağlanmadığı kontrol edilir. Ortalamalar üzerinden yeterlik kriterlerine uygunluk görülüyorsa teklif bu nedenle reddedilmemelidir. Ancak ortalama hesaplama yapılırken sistematik hata olup olmadığı ve hesaplamanın doğru yapıldığına dikkat edilmelidir.
Soru: Ortak girişimlerde, pilot ortağa ait bilanço verilerinin değerlendirilmesinde hangi yöntem kullanılmalıdır?
Cevap: Ortak girişimlerde pilot ortağa ait ilgili yıllara ait bilanço rasyoları, yeterlik değerlendirmesinde son üç yıla ait verilerin parasal tutar ortalaması üzerinden hesaplanır. Eğer pilot ortağın bazı dönemler için verileri sıfır veya tamamlanmamış ise, ortalamanın yeterlik kriterlerini sağlaması durumunda teklifin reddi doğru olmayabilir. Bu yaklaşım özellikle ortaklık yapısının şeffaf ve mevzuat uygun şekilde analizini sağlar.
Soru: Yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığının bilanço rasyoları üzerinden ortalama alınarak yapılması yasal mı?
Cevap: Evet, güncel uygulama ve kurum içi değerlendirme kararları açısından, yeterlik kriterlerinin bilanço rasyoları bazında son üç yılın parasal tutarlarının ortalaması üzerinden değerlendirilmesi mümkündür. Bu yöntemin kabul edilmesi, yıllar arasında değişkenlik gösteren işletme performansının dengelenmesine olanak tanır ve sadece tek bir yılın olumsuz sonuçlarının teklifin tamamını geçersiz kılması önlenir.
Soru: İtiraz sürecinde itirazen şikayet başvurusu sonucunda başvuru bedelinin iadesi hangi durumlarda gündeme gelir?
Cevap: İtirazen şikayet incelemesinde başvuru sahibinin hukuka aykırılık tespit edilen işlemin mağduru olduğu ve haklı bulunduğu durumlarda, genellikle başvuru bedelinin iadesine karar verilir. Örneğin, yeterlik kriterlerinin yanlış uygulanması nedeniyle teklifin haksızca değerlendirme dışı bırakılması halinde, başvuru sahibi itirazında başarılı olursa başvuru bedeli geri ödenebilir. Bu, mevzuatın koruyucu ve adil rekabet ortamını teşvik edici bir uygulamasıdır.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Başvuru sahibinin pilot ortağına ait 2022 yılı bilanço verilerinin sıfır olması durumunda son üç yılın ortalaması alınarak yeterlik kriterlerinin değerlendirilmesi halinde teklif nasıl değerlendirilmelidir?
Cevap: 2022 yılının bilanço verileri sıfır olsa da, 2020, 2021 ve 2022 yıllarının parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yapılan değerlendirmede yeterlik kriterlerinin sağlanması halinde, teklifin değerlendirme dışı bırakılması hukuka aykırıdır. Bu durumda teklif, yeterlik kriterleri karşılandığından değerlendirmeye alınmalıdır.
Soru: İhale komisyonu, pilot ortağın bilanço rasyolarını değerlendirme sırasında sadece son yıla mı bakmalıdır?
Cevap: Hayır, ihale komisyonu sadece son yıla bakmamalıdır. Mevzuat hükümleri gereği, bilanço rasyolarının değerlendirilmesinde son üç yılın parasal tutar ortalaması dikkate alınmalı ve bu ortalama üzerinden yeterlik kriterleri sağlanıyorsa teklif değerlendirme dışı bırakılmamalıdır.
Soru: Başvuru sahibinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması halinde hangi hukuki sonuçlara ulaşılmıştır?
Cevap: Başvuru sahibinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması hukuka aykırı bulunmuş, teklifin bilanço rasyolarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerini sağladığı tespit edilmiştir. Bu nedenle teklif tekrar değerlendirmeye alınacak ve başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru bedeli iade edilmiştir.
Soru: İhale değerlendirmesinde bilanço verilerinden kaynaklanan teknik eksikliklerin tespiti durumunda nasıl bir yol izlenmelidir?
Cevap: Bilanço verilerindeki teknik eksiklikler veya sıfır beyanlar, tek başına teklifin reddi için yeterli olmamalıdır. Son üç yılın bilanço verilerinin parasal tutar ortalaması alınarak yeterlik kriterleri sağlanıyorsa, teklif değerlendirme dışı bırakılmamalı ve işlemler mevzuata uygun şekilde devam etmelidir.
Detaylı Analiz
İncelenen uyuşmazlık, bir yapım işi ihalesine katılan isteklinin teklifinin, pilot ortağa ait bilanço verilerinin değerlendirmesi üzerinden değerlendirme dışı bırakılmasıyla ilgilidir. Başvuru sahibi, söz konusu pilot ortak tarafından 2022 yılına ait bilanço rakamlarının sıfır olarak beyan edilmesine rağmen, 2020–2022 yıllarına ait parasal tutarların ortalaması üzerinden belirlenen bilanço rasyoları ile yeterlik kriterlerinin sağlandığını ileri sürmüş ve teklifin bu durumda değerlendirme dışı bırakılmasının hukuka aykırı olduğunu iddia etmiştir.
İhale sürecinde tartışma konusu, bilanço rasyolarının hangi yıllar ve hangi yöntemle dikkate alınarak inceleneceği noktasında toplanmaktadır. Pilot ortağın 2022 yılına ait bilanço rakamlarının sıfır beyan edilmesi, ihale komisyonu tarafından yeterlik açısından olumsuz değerlendirilmiş, bunun üzerine teklif reddedilmiştir. Ancak başvuru sahibi, sadece son yıl verisine bakılarak yapılan bu değerlendirmeye itiraz etmiş; mevzuat doğrultusunda son üç yılın parasal tutarlarının ortalaması üzerinden hesaplanan bilanço rasyolarına göre yeterlik sağlandığını öne sürmüştür.
Konuya esaslı unsur açısından yaklaşıldığında, yeterlik değerlendirmesinde analiz edilen bilanço oranlarının, tek yıl ile sınırlı değil, üç yıllık ortalama değerlere dayandırılmasının arkasında yatan esaslı gerekçe işletme performansının istikrarlı biçimde analiz edilmesidir. Bu bağlamda 2022 yılında sıfır beyan edilmesi gibi teknik bir eksiklik, tek başına değerlendirme dışı bırakma sonucunu doğuracak nitelikte görülmemiştir. Ortalamanın temel alınmasının, yıl bazlı sapmaları dengeleyeceği ve gerçek ekonomik yeterliliği daha doğru yansıtacağı gerekçesiyle, bu unsur olayın çözümünde belirleyici rol oynamıştır.
Pilot ortağın yeterlik değerlendirmesinde, 2020, 2021 ve 2022 yıllarına ait bilanço verilerinden elde edilen oranlara bakıldığında; cari oran, öz kaynak oranı ve banka borçlarının öz kaynaklara oranı bakımından üç yıl ortalamasının yeterli seviyede olduğu tespit edilmiştir. 2022 yılındaki sıfır beyan, diğer yıllardaki güçlü veriler ile birlikte ortalamada aranan kriterlerin karşılanmasını engellememektedir. Buna göre pilot ortak, yeterlik koşulunu sağlayan bir finansal yapıya sahiptir ve bu nedenle teklifin teknik gerekçeye dayanmadan elenmesi uygun görülmemiştir.
Kamu İhale Kurulu, başvuruyu değerlendirirken yalnızca belirli bir yıla odaklanmak yerine, mevzuat çerçevesinde üç yıllık ortalama prensibini esas almıştır. Kurul, pilot ortağın bilanço rasyoları ortalama bazında yeterli görüldüğü için teklifin değerlendirme dışı bırakılmasının hatalı olduğu tespitinde bulunmuş, teklifin yeniden değerlendirmeye alınmasına karar vermiştir. Bu karar, hem yeterlik uygulamalarında istikrarı sağlayan hem de aşırı şekilcilikten kaçınan bir yaklaşımın benimsendiğini göstermektedir. Ayrıca başvuru sahibinin hukuki bakımından haklı bulunması nedeniyle itirazen şikayet başvuru bedelinin de iadesine hükmedilmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.