KÜNYE
- Toplantı No: 2024/023
- Gündem No: 30
- Karar Tarihi: 05.06.2024
- Karar No: 2024/UY.II-750
- Başvuru Sahibi: Güvenyol İnşaat Petrol Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.
- İhaleyi Yapan İdare: Sakarya Büyükşehir Belediyesi Park ve Bahçeler Dairesi Başkanlığı
- İKN: 2024/297579
- İhale Adı: Park ve Yeşil Alanların Revizyonu İle Peyzaj Düzenlemeleri Yapım İşi
Özet
İhalenin iptali gerekçesiz ve dayanıksız olmakla birlikte, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı yasağı nedeniyle iptal kararı yerinde bulunmuştur
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihalenin iptal kararının iptal edilmesini ve ihalenin ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibine bırakılmasını talep etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale konusu iş kalemleri arasında park ve yeşil alanlarda yabani ot temizliği, çöp toplama, fidan dikimi, ağaç budama, çim biçimi gibi personel çalıştırılmasına dayalı hizmetler yer almakta olup, bu tür işler yaklaşık maliyetin %70’inden fazlasını işçilik giderleri oluşturacak şekilde süreklilik arz eden hizmetlerdir. 696 sayılı KHK ve Kamu İhale Genel Tebliği uyarınca belediyeler bu tür personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı yapamaz. İdarenin iptal gerekçesi ise sadece işin muhteviyatında ve şartnamelerde yapılması gereken elzem değişiklikler şeklinde ifade edilmiş ancak somut ve belgeye dayalı olarak ortaya konmamıştır.
Genel Soru–Cevap
Soru: İhalenin iptal gerekçesinin somut ve belgeye dayalı olmaması durumunda ihale iptal kararı nasıl değerlendirilir?
Cevap: İhalenin iptal gerekçesinin somut delil ve belgeye dayanmaması halinde iptal kararı genellikle hukuka aykırı kabul edilir. Ancak iptal kararının hukuka uygunluğunu belirlerken sadece gerekçenin açıklığı değil, iptalin dayanak aldığı mevzuat veya kamu yararı gözetilerek ortaya konan nedenler de önemlidir. Dolayısıyla gerekçe eksikliği, iptal kararının mutlak iptaliyle sonuçlanmayabilir; diğer yasal engeller veya yasaklar iptal kararının yerindeliğini sağlayabilir.
Soru: Personel çalıştırılmasına dayalı sürekli hizmetlerde kamu ihalelerinde hangi kısıtlamalar söz konusudur ve bu durum ihalenin iptalini nasıl etkiler?
Cevap: Özellikle belediyeler bakımından personel çalıştırılmasına dayalı sürekli hizmet alımları kamu ihale mevzuatında ve ilgili düzenleyici kararlarla yasaklanmıştır. Yaklaşık maliyetin büyük kısmını işçilik giderleri oluşturacak şekilde süreklilik arz eden hizmet alımları, belediye ve bağlı kuruluşlar tarafından ihale edilemez. Bu tür bir ihale yapıldığında, iptal kararı gerekçesiz dahi olsa söz konusu yasağa dayanılarak hukuki açıdan uygun kabul edilebilir.
Soru: İdarenin ihaleyi iptal ederken, iptal kararının dayanağı olarak “işin muhteviyatı ve şartnamelerde değişiklik gerekliliği” yönünde soyut ifadeler kullanması uygulamada ne tür sorunlar doğurabilir?
Cevap: Soyut ve kapsamı belirsiz ifadelerle iptal gerekçesi sunulması, ihale sürecinde şeffaflık ve hesap verebilirlik ilkelerini zedeler. Bu durum, başvuru sahiplerinde belirsizlik yaratarak iptal kararına yönelik itirazların artmasına yol açabilir. Ayrıca gerekçesiz veya dayanaksız iptal kararları, idarenin keyfi işlem yapmasına olanak tanıyabilir ve hukuki uyuşmazlıkların ortaya çıkmasına sebebiyet verebilir.
Soru: İhalenin iptal kararı hukuken yerinde olmadığında bile iptal gerekçesi yasak bir hizmet alımı unsuruna dayanıyorsa, itirazen şikâyet başvurusu nasıl sonuçlanır?
Cevap: Bu durumda, iptal gerekçesi hukuki yönden eksik veya yetersiz bulunmasına rağmen, iptale temel teşkil eden yasağa uyulmaması nedeniyle genel olarak itirazen şikâyet başvurusu reddedilir. İptal kararı sonuçta mevzuata uygun olduğundan ihalenin devam ettirilmesi mümkün olmaz.
Soru: İtirazen şikâyet başvuruları aşamasında, başvuru sahibinin maddi haklarının korunması için ne tür tedbirler alınabilir?
Cevap: İtirazen şikâyet başvurusunun reddi halinde bile, başvuru sahibinin haklılığını kısmen destekleyen hususlar varsa, başvuru bedelinin iadesine karar verilebilir. Bu önlem, başvuru sahibinin gereksiz ve haksız bir mali külfete maruz kalmasını engellemek ve adalet duygusunu korumak amacıyla uygulanır.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İdarenin ihalenin iptal gerekçesini “işin muhteviyatında ve şartnamelerde yapılması gereken elzem değişiklikler” olarak belirtmesi, iptal kararının hukuka uygunluğuna nasıl etki etmiştir?
Cevap: Bu gerekçe somut ve belgeye dayalı olmadığı için iptal kararının hukuka aykırı bulunmasına yol açmıştır. Ancak iptalin dayanağı olarak gösterilmesi gereken somut delillerin sunulmaması, iptal kararının gerekçesiz ve dayanıksız olduğuna karar verilmiştir.
Soru: İhale konusu işlerin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı kapsamında olması, iptal kararının sonuç açısından değerlendirilmesini nasıl etkilemiştir?
Cevap: İhale konusu işler personel çalıştırılmasına dayalı sürekli hizmetler olduğundan, 696 sayılı KHK uyarınca belediyelerce ihale edilemez. Bu nedenle iptal kararının gerekçesi hukuka aykırı olsa da, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı yasağı nedeniyle iptal kararının sonuç itibariyle yerinde olduğu kabul edilmiştir.
Soru: Başvuru sahibi tarafından talep edilen, ihalenin ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibine bırakılması talebine verilen yanıt ne olmuştur?
Cevap: Talep reddedilmiştir. Çünkü ihalenin iptali personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı yasağına dayandığından, idarenin ihaleyi kaldığı yerden sürdürmesi mümkün bulunmamıştır.
Soru: İtirazen şikâyet başvurusunun reddi yanında, başvuru sahibinin haklarının korunması için hangi tedbir alınmıştır?
Cevap: Başvuru sahibinin haklılığı nedeniyle itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesine karar verilmiştir. Böylece başvuru sahibi aleyhine haksız bir mali külfet oluşturulması önlenmiştir.
Detaylı Analiz
İtirazen şikâyet başvurusuna konu olan uyuşmazlık, idarece iptal edilen bir ihalenin gerekçesinin dayanaklı olup olmadığı ekseninde şekillenmiştir. Başvuru sahibi, ekonomik açıdan en avantajlı teklifin kendilerine ait olduğu gerekçesiyle iptal kararının kaldırılmasını ve ihalenin sonuçlandırılmasını talep etmiştir. Ancak idarenin iptal gerekçesini yalnızca “işin muhteviyatında ve şartnamelerde yapılması gereken elzem değişiklikler” biçiminde ifade etmiş olması, başvurunun merkezine bu gerekçenin somutluk ve belgelilikten uzak olup olmadığını oturtmuştur. Bu çerçevede kurul değerlendirmesi, iptal gerekçesinin hukuki geçerliliğini ve sonuca etkisini birlikte ele almıştır.
İhale sürecinde özellikle personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı yasağı bağlamında tartışılan husus, ihale konusu iş kalemlerinin niteliğiyle ilgilidir. İşin kapsamı, düzenli biçimde park ve yeşil alanlarda yapılan çim biçme, budama, fidan dikimi, çöp toplama gibi işçilik yoğun faaliyetlerden oluştuğundan, bu alımın işin doğası gereği personel ağırlıklı bir hizmet olduğu değerlendirilmiştir. Yaklaşık maliyetin büyük ölçüde işçilik giderlerine dayanması da bu tespiti pekiştirmiştir. İlgili yasal düzenlemelere göre, belediyelerin bu şekilde sürekli ve personel istihdamına dayalı hizmetleri ihale yoluyla temin etmesi yasaklandığından, Kurul bu olguya ağırlık tanımıştır.
İptal gerekçesinin dayanağı olan “şartnamelerde elzem değişiklik ihtiyacı” yönündeki ifade, yalnızca soyut ve belirsiz olması nedeniyle değil, herhangi bir somut belge veya tespit ile desteklenmemesi açısından da değerlendirilmiş ve yetersiz bulunmuştur. Bu yönüyle, şeffaflık ve hesap verebilirlik ilkeleriyle bağdaşmayan gerekçesiz bir işlem söz konusudur. Ancak Kurul, iptal kararının hukuka aykırı bulunmasına rağmen, işlemin sonuç itibariyle başka bir zorunluluğa, yani personel alımı yasağına dayanarak verildiğini dikkate almış ve esaslı unsurun bu yasak olduğunu ortaya koymuştur. Dolayısıyla, usuldeki eksiklik kararın maddi etkisini ortadan kaldırmamıştır.
İhalenin ortaklık yapısına ya da pilot ortak değerlendirmesine dair özel bir başvuru iddiası ya da kurulca yapılan bir teknik çözümleme yer almamakla birlikte, iş deneyimi veya yeterlik belgeleri bu dosyada ön plana çıkan bir unsur olmamıştır. Esasen ihale teknik yeterliklerinden çok, alımın konusu ve mülga hükümlere tabi olup olmadığı yönüyle değerlendirilmiş; ihalenin devam ettirilmesinin yasal imkân dahilinde olmadığı görüşü belirleyici olmuştur. Bu bağlamda başvuru sahibinin ekonomik avantajlı teklif sunmuş olması da sonucu değiştirecek nitelikte görülmemiştir.
Kurul, nihai değerlendirmesinde idarenin iptal gerekçesini hukuki yönden yetersiz bulmuş olsa da, ihalenin iptalinin arkasındaki maddi yasağın varlığı nedeniyle iptal kararını sonuçta mevzuata uygun görmüş ve başvuruyu reddetmiştir. Ancak başvuru sahibinin haklılığını yansıtan yönler bulunduğu için, başvuru bedelinin iadesine yönelik bir karar alınarak, başvuru sahibinin gereksiz mali külfet altına sokulmasının önüne geçilmiştir. Böylece hem usuli eksiklik tespiti yapılmış hem de maddi hukuka uygun sonuç desteklenmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.