KÜNYE
- Toplantı No: 2022/020
- Gündem No: 15
- Karar Tarihi: 30.03.2022
- Karar No: 2022/UY.I-418
- Başvuru Sahibi: Egecan Akaryakıt Tem. Nak. İnş. Turizm San. Tic. A.Ş. - Everest Mad. İnş. Nak. San. ve Tic. A.Ş. - Icc Grup İnş. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü Barajlar ve Hidroelektrik Santraller Dairesi Başkanlığı
- İKN: 2020/571125
- İhale Adı: Adıyaman-Kahta Büyükçay Barajı
Özet
İhale üzerinde bırakılan isteklinin pay defterinin sunuluş şeklinin mevzuata aykırı olması nedeniyle itirazen şikayetin reddi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihale üzerinde bırakılan isteklinin ortaklarından birinin pay defterinin SMMM tarafından usulüne uygun olarak onaylanmadığını ve bu nedenle teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiğini iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 31 ve 38 inci maddeleri ile idari şartnamenin ilgili hükümleri uyarınca, anonim şirketlerin tüzel kişilik belgeleri kapsamında pay defterinin SMMM tarafından özel kaşeyle onaylanması zorunludur. İncelemede, ihale üzerinde bırakılan isteklinin ortaklarından birinin pay defterinin noter onaylı suretinin SMMM tarafından kaşelenip imzalandığı, ancak ‘aslı idarece görülmüştür’ veya benzeri şerhin bulunmadığı tespit edilmiştir. Bu durum mevzuata aykırıdır ve başvuru sahibinin iddiasını haklı kılar. Ancak, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifi daha önce değerlendirme dışı bırakıldığı ve ihalenin başvuru sahibi üzerinde bırakıldığı için yeniden düzeltici işlem yapılmasına gerek görülmemiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Anonim şirketlerin pay defterlerinin SMMM tarafından özel kaşeyle onaylanmaması, teklifin hangi aşamada ve nasıl değerlendirme dışı bırakılmasına yol açabilir?
Cevap: Anonim şirketlerin pay defterlerinin, tüzel kişilik belgesi kapsamında SMMM tarafından özel kaşeyle onaylanması gerekir; bu belge teklifin değerlendirilmesi aşamasında, belgelerin uygunluğu kontrol edilirken sorun teşkil eder. Onay şartı sağlanmamışsa, teklif mevzuata aykırı belge sunmuş sayılır ve bu nedenle değerlendirme dışı bırakılabilir.
Soru: Noter onaylı pay defterinde, SMMM’nin özel kaşesi ve imzasının bulunmaması ihale bakımından hangi sonuçlara yol açar?
Cevap: Noter onayı, pay defterinin aslını veya suretini belgelemekle yükümlüdür ancak SMMM onayı ayrı ve zorunlu bir işlem olduğu için noter onayının varlığı SMMM onayını ikame etmez. SMMM kaşesi ve imzası olmadan pay defteri, usulüne uygun belge olarak kabul edilmez ve teklif değerlendirme dışı bırakılabilir.
Soru: İhale üzerinde bırakılan isteklinin pay defterinde usulsüzlük tespit edilmesine rağmen ihalenin başka bir istekli üzerinde bırakılması halinde ek işlem yapılması zorunlu mudur?
Cevap: Söz konusu isteklinin teklifi daha önce mevzuata aykırılık nedeniyle değerlendirme dışı bırakılmış ve ihale başka bir istekli üzerinde bırakılmış ise, aynı usulsüzlüğe ilişkin ilave düzeltici işlem yapılması veya ihalenin iptal edilmesi gerekmeyebilir. Bu durumda itirazen şikayet reddedilebilir.
Soru: Pay defterinin mevzuata uygun şekilde onaylandığını gösteren bir şerhin (örneğin “aslı idarece görülmüştür”) eksik olması belgenin geçerliliğini nasıl etkiler?
Cevap: Bu tür şerhler belgenin aslının idarece görüldüğünü kanıtlamak amacıyla istenir ve eksikliği, belgenin usulüne uygun olarak sunulmadığı sonucuna varılmasına yol açabilir. Dolayısıyla, bu şerhin bulunmaması da belgede hukuki eksiklik sayılarak teklifin elenmesine neden olabilir.
Soru: Pay defterinin onayında uygulamada sıkça yapılan hatalar nelerdir ve bu hatalar ihaleyi nasıl etkiler?
Cevap: En sık rastlanan hata, pay defterinin noter onayı ile SMMM onayının karıştırılmasıdır; noter onayı olsa bile SMMM kaşesi ve imzası yoksa belge geçersiz sayılır. Ayrıca, onayın usulüne uygun kaşe ve imza ile yapılmaması, belgenin aslının idarece uygun şekilde görülmediğine dair şerhin eksikliği gibi uygulama hataları tekliflerin değerlendirme dışı bırakılmasına yol açabilir. Bu yüzden belgelerin hem noter hem de SMMM onaylarına uygun olması önemlidir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhale üzerinde bırakılan isteklinin ortaklarından birinin pay defterinin noter onaylı suretinde SMMM tarafından özel kaşeyle onaylanmaması, teklifin değerlendirme dışı bırakılmasını gerektirir mi?
Cevap: Evet, anonim şirketlerin tüzel kişilik belgeleri kapsamında pay defterinin SMMM tarafından özel kaşeyle onaylanması zorunludur; bu zorunluluğun ihlal edilmesi nedeniyle teklif değerlendirme dışı bırakılabilir.
Soru: Başvuru sahibinin, ihale üzerinde bırakılan isteklinin pay defterinin usulsüz onaylandığına dair iddiası haklı bulunmuşsa bile itirazen şikayetin reddedilmesinin sebebi nedir?
Cevap: İhale üzerinde bırakılan isteklinin teklifi daha önce mevzuata aykırılık nedeniyle değerlendirme dışı bırakıldığı ve ihalenin doğrudan başvuru sahibine bırakıldığı için, bu hususun yeniden işlem gerektirmeyeceği gerekçesiyle itirazen şikayet reddedilmiştir.
Soru: Pay defterinin noter onayının yanı sıra bir şerhin (örneğin “aslı idarece görülmüştür”) bulunmaması ihale mevzuatı açısından ne ifade etmektedir?
Cevap: Noter onaylı surette SMMM tarafından özel kaşeyle imzalanma ve ilgili şerhin bulunması zorunludur; bu şartların eksikliği mevzuata uygunluk sağlamadığından, ilgili belge usulüyle sunulmamış sayılır.
Soru: Böyle bir usulsüzlük tespit edildiğinde ihale makamı ne tür bir işlem yapmak zorundadır?
Cevap: Eğer ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifi henüz değerlendirme dışı bırakılmamışsa, mevzuata uygun olmayan pay defteri nedeniyle o isteklinin teklifini değerlendirme dışı bırakması beklenir; ancak bu vakada söz konusu teklif zaten değerlendirme dışı bırakılmış olduğundan, ek bir düzeltici işlem yapılmamıştır.
Detaylı Analiz
İhaleye ilişkin uyuşmazlık, tekliflerin değerlendirilmesi sürecinde anonim şirket statüsündeki bir isteklinin sunduğu pay defterinin onay şekline yönelik itirazdan kaynaklanmaktadır. Başvuru sahibi, ihale üzerinde bırakılan isteklinin ortaklarından birine ait pay defterinin, ilgili mevzuatın öngördüğü şekilde Serbest Muhasebeci Mali Müşavir tarafından özel kaşe ve imzayla onaylanmadığını ve ayrıca belgede gerekli şerhlerin yer almadığını ileri sürerek, bu eksiklik nedeniyle söz konusu teklifin değerlendirme dışı bırakılması gerektiğini iddia etmiştir. İtiraz, idareye yapılan başvuru sonrasında Kurul tarafından incelenmiş, yapı itibariyle teklifin geçerliliğini etkileyen bir eksikliğin varlığı değerlendirilmiştir.
Uyuşmazlığın merkezinde yer alan belge, tüzel kişiliğe sahip anonim şirket ortağına ait bir pay defteridir. Bu tür belgelerin geçerli kabul edilmesi için yalnızca noter onayı yeterli görülmemekte; aynı zamanda SMMM tarafından usulüne uygun biçimde özel kaşe ve imzayla onaylanması, bazı durumlarda da belgenin aslının idarece görüldüğünü belirten bir şerhin bulunması aranmaktadır. İnceleme sonucunda, sunulan noter onaylı pay defteri suretinde SMMM kaşesi ve imzasının yer aldığı, ancak idarece görülme şerhinin bulunmadığı tespit edilmiştir. Bu durum, belge sunumu açısından şekil yönünden bir eksiklik teşkil etmiş ve usule aykırılık olarak değerlendirilmiştir.
Kurul değerlendirmesinde, bu eksikliğin teklifin esaslı unsurlarından biriyle ilgili olduğuna hükmedilmiştir. Tüzel kişiliğe sahip istekliler bakımından pay defteri, ortaklık yapısının ve ihale yeterliğinin değerlendirilmesi bakımından önem taşıyan belge niteliğindedir. Dolayısıyla, söz konusu belgenin olması gerektiği biçimde onaylanmamış olması, teknik bir detaydan ibaret olmayıp ihaleye katılım koşullarını doğrudan etkileyici bir unsur olarak ele alınmıştır. Bu tür belge eksiklikleri, idarenin teklifleri ön yeterlik veya değerlendirme aşamasında elenmesine neden olabilecek nitelikte görülmektedir.
Bu çerçevede incelenen pay defteri, söz konusu şirketin ortağını tanımlayan ve dolayısıyla teklifin ortaklık yapısını belirleyen bir belge konumundadır. Ancak başvuru sahibi tarafından ileri sürülen bu eksikliğe ilişkin itirazın değerlendirildiği aşamada, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin başka bir gerekçeyle zaten değerlendirme dışı bırakıldığı belirlenmiştir. Dolayısıyla, ilgili belgeye ilişkin hukuki eksikliğin tespiti yapılmış olsa da uygulamada bu eksikliğin sonucu etkileyici bir etkisi kalmamıştır. Bu yönüyle pilot ortak ya da diğer ortak açısından iş deneyimi gibi bir unsurun ayrıca ele alınmasına gerek duyulmamış, değerlendirme yalnızca formel eksikliğe dayanmıştır.
Kurul kararında, başvuru sahibinin iddiası içerik olarak haklı bulunmuştur. Ancak itirazen şikayet reddedilmiştir; çünkü ihaleye esas sonuç zaten başvuru sahibinin lehine gerçekleşmiştir. Başka bir deyişle, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifi öncesinde geçersiz sayılmış ve sonuç itibarıyla ihale başvuru sahibi üzerinde bırakılmıştır. Bu nedenle, şikayet konusunun doğruluğu teyit edilmiş olsa da, idareden düzeltici bir işlem yapılması yönünde bir sonuç doğurmamıştır. Sonuç itibarıyla bu karar, belge sunumlarında uyulması gereken usul kurallarının önemini ortaya koyarken, aynı zamanda hukuki sürecin yalnızca haklılık ilkesine değil, işlevselliğe ve etkisizleşmiş uyuşmazlıklara yönelik yaklaşımı da gözettiğini göstermektedir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.