KÜNYE
- Toplantı No: 2024/002
- Gündem No: 14
- Karar Tarihi: 10.01.2024
- Karar No: 2024/UY.II-57
- Başvuru Sahibi: Fatih AK
- İhaleyi Yapan İdare: Maltepe Belediyesi Park ve Bahçeler Müdürlüğü
- İKN: 2023/1151641
- İhale Adı: Maltepe Genelinde Yeni Park Yapımı, Mevcut Parkların Onarımı ve Revizyonu Yapım İşi
Özet
Park yapımı ihalesinde süreklilik arz eden bakım işlerinin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı niteliğinde olması nedeniyle ihale mevzuatına aykırılık tespitiyle iptal kararı
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihale konusu işte yer alan bazı iş kalemlerinin hizmet işi olduğu ve personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini, bu nedenle ihale dokümanının mevzuata aykırı olduğunu iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale konusu işin yapım işi olarak tanımlanmasına rağmen, birim fiyat teklif cetvelinde yer alan 27 iş kaleminin (örneğin çim biçme, budama, sulama) personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı niteliğinde olduğu tespit edilmiştir. Kamu İhale Genel Tebliği’nin 78.1.3 maddesi uyarınca, mahalli idarelerin bütçesinden yapılan ve süreklilik arz eden park bahçe bakım ve onarım işleri personel çalıştırılmasına dayalı hizmet olarak kabul edilmektedir. Ayrıca, 696 sayılı KHK ile belediyelerin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı yapamayacağı hükme bağlanmıştır. İhale dokümanında belirtilen işlerin yaklaşık maliyet içindeki ağırlığı ve süreklilik arz eden yapısı dikkate alındığında, bu işlerin yapım işi kapsamında ihale edilmesi mevzuata aykırıdır.
Genel Soru–Cevap
Soru: Süreklilik arz eden park ve bahçe bakım işleri hangi koşullarda yapım işi olarak değil, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olarak değerlendirilir?
Cevap: Park ve bahçe bakımında süreklilik gerektiren, çim biçme, budama, sulama gibi iş kalemleri, eğer işin ifası esas olarak personel çalıştırmaya dayanıyorsa hizmet alımı olarak değerlendirilir. Bu tür işler yapım işinden farklı olarak işin belirli bir yapı veya ürün ortaya koymaktan ziyade sürekli bakım ve işletme niteliği taşıması nedeniyle, ihale dokümanında yapım işi kapsamında tanımlanması mevzuata uygun görülmez.
Soru: Yaklaşık maliyet ve iş kalemlerinin yapısı ihale türünün belirlenmesinde ne gibi rol oynar?
Cevap: İhale konusu işte süreklilik arz eden ve ağırlığı yüksek olan personel çalıştırmaya dayalı bakım iş kalemleri mevcutsa, bu durum ihale türünün belirlenmesinde kritik rol oynar. Yaklaşık maliyet içinde bu tür işlerin önemli bir payı varsa, işin esas niteliği hizmet alımı olarak değerlendirilir ve yapım işi kapsamında ihale edilmesi mevzuata aykırı olabilir.
Soru: Belediyelerin personel çalıştırmaya dayalı hizmet alımı yapması mevzuat açısından nasıl sonuçlar doğurabilir?
Cevap: Belediyeler tarafından 696 sayılı KHK ile personel çalıştırmaya dayalı hizmet alımı yapmak yasaklanmıştır. Bu yasağa aykırı ihale süreçlerinde, özellikle sürekli personel desteği gerektiren bakım işlerinin yer aldığı ihalelerde hukuka aykırılık tespiti yapılır ve ihale iptal edilebilir.
Soru: İhale dokümanlarında yer alan iş kalemlerinin ihale türüne uygunluğunu nasıl değerlendirmek gerekir?
Cevap: İhale dokümanındaki iş kalemlerinin hem işin teknik içeriği hem de uygulamada gerektirdiği iş gücü biçimi dikkate alınmalıdır. Eğer iş kalemleri yapım işi olarak sınıflandırılmışsa bile söz konusu işler personel çalıştırmaya dayalı sürekli bakım niteliğinde ise, bu sınıflandırmanın değiştirilmesi ve hizmet alımı kapsamında ihale edilmesi gerekir. Aksi halde hukuki sorun ve itirazlarla karşılaşılması muhtemeldir.
Soru: İtirazen şikâyetlerde personel çalıştırmaya dayalı hizmetlerin ihale konusu yapım işine dahil edilmesi durumunda hangi sonuçlar ortaya çıkabilir?
Cevap: Böyle durumlarda itirazen şikâyet başvuruları genellikle haklı bulunarak, ihale mevzuatına uygunluğun sağlanması için ihalenin iptal edilmesi ve başvuru bedelinin iade edilmesi yönünde kararlar verilebilir. Bu uygulama, ihale dokümanı ve yaklaşık maliyetin hukuka uygun hale getirilmesini sağlar.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhale dokümanında süreklilik arz eden çim biçme, budama ve sulama işleri yapım işi olarak tanımlanmış ise de, bu işlerin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet kapsamında değerlendirilmesinin sonucu ne olmuştur?
Cevap: Bu işler personel çalıştırılmasına dayalı hizmet olarak kabul edilmiştir ve belediyelerce bu tür hizmet alımı yapmanın yasak olması nedeniyle, ihale mevzuatına aykırılık tespit edilmiştir. Sonuç olarak ihale iptal edilmiştir.
Soru: Başvuru sahibi, ihale konusu iş kalemlerinin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı niteliğinde olduğu iddiasıyla hangi hukuki sonuca ulaşmıştır?
Cevap: Başvuru sahibi haklı bulunmuş ve itirazen şikâyet başvurusu kabul edilerek başvuru bedelinin iadesine karar verilmiştir.
Soru: İhale dokümanındaki yaklaşık maliyet içinde süreklilik arz eden bakım işlerindeki iş kalemlerinin ağırlığı ve yapısı, ihale kararına nasıl etki etmiştir?
Cevap: Bu iş kalemlerinin maliyet içindeki ağırlığı ve süreklilik arz eden yapısı dikkate alınarak, söz konusu işlerin yapım işi kapsamında ihale edilmesinin mevzuata aykırı olduğu tespit edilmiş ve ihalenin iptaline karar verilmiştir.
Soru: Belediyelerin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı yapamaması ihale sürecinde nasıl bir hukuki etki yaratmıştır?
Cevap: Bu yasak nedeniyle, süreklilik arz eden personel çalıştırılmasına dayalı bakım işleri içeren ihalenin mevzuata aykırılığı saptanmış ve ihale iptal edilmiştir.
Detaylı Analiz
Başvuruya konu ihale, park yapımı ve onarım içerikli olmakla birlikte, kapsamı içinde yer alan birçok iş kalemi süreklilik arz eden bakım faaliyetlerini içermektedir. Başvuru sahibi, ihale dokümanında yapım işi olarak sınıflandırılan bu işlerin gerçekte personel çalıştırılmasına dayalı hizmet niteliğinde olduğunu, dolayısıyla bu işlerin belediyeler tarafından bu biçimde ihale edilemeyeceğini ileri sürmüştür. Bu itiraz doğrultusunda yapılan değerlendirmede esas mesele, iş kalemlerinin niteliksel olarak hangi ihale türüne ait olduğunun doğru değerlendirilip değerlendirilmediği üzerinde yoğunlaşmıştır.
İhale kapsamında yer alan çim biçme, budama, sulama gibi işler esasen bir yapı ortaya koymaktan çok, park alanlarının mevcut durumlarının korunmasını ve işleyişinin sürdürülmesini amaçlamaktadır. Bu tür işlerin teknik içeriği gereği, işin sürekli niteliği ve yoğun iş gücü kullanımı, yapım işinden ziyade hizmet alımı kapsamında değerlendirilmesi gerektiğine işaret eder. Bununla birlikte, ihale dokümanında bu işler yapım işi olarak tanımlanmıştır. Ancak bu tanımın, işin fiili ve hukuki niteliğiyle örtüşmediği, dolayısıyla dokümanın ihale türü bakımından hatalı hazırlandığı tespit edilmiştir.
İş kalemlerinin ihale türüne uygunluğu değerlendirilirken esaslı unsur niteliği taşıyan kriterlerin başında, işin sürelilik özelliği ve yaklaşık maliyet içindeki payı yer almaktadır. Özellikle bu vakada değerlendirme konusu edilen iş kalemlerinin sayısal çokluğu, tipik hizmet niteliği taşıması ve toplam maliyet içindeki belirgin ağırlığı, işin esas karakterinin hizmet alımı olduğunu ortaya koymuştur. Bu durumda, söz konusu işlerin yapım işi türü altında ihale edilmesi, ihale türü belirlenmesinde esas olan unsurların dikkate alınmadığı anlamına gelmektedir.
Analizde ortaklık yapısıyla ilgili doğrudan bir tartışmaya yer verilmemiş olsa da, pilot ortağın bu işlerdeki deneyimi bakımından ayrıca bir değerlendirme yapılmamıştır. Bunun sebebi, uyuşmazlığın tekliflerin yeterlik kriterlerinden ziyade, ihale türünün yanlış belirlenmesiyle ilgili olmasıdır. Dolayısıyla başvuru sahibi tarafından ortaya konan itiraz, tekil teklif veya ortaklık yapılarından bağımsız olarak, ihale sürecinin temel hukuki dayanağına yönelik bir niteliksel sorgulama içermektedir. Bu açıdan, iş deneyimi belgesi özelinde bir ihtilaf ortaya çıkmamıştır.
Kamu İhale Kurulu’nun yaklaşımı, mevzuatın amacına ve açıklayıcı düzenlemelerine uygun bir biçimde, ihale konusu işin fiili niteliğini esas alarak yapılan tanımın hatalı olduğunu ortaya koymuştur. Kurul, belediyelerin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı yapmasının mevzuatla yasaklandığını da dikkate alarak, bu tür işlerin doküman içinde farklı bir türde sunulmasının hukuki aykırılık teşkil ettiğini değerlendirmiştir. Sonuç olarak ihalenin iptaline karar verilmiş, itirazen şikâyet başvurusu haklı bulunmuş ve başvuru bedeli iade edilmiştir. Bu karar, ihale hazırlık sürecinde iş kalemlerinin niteliğinin ve kapsamın titizlikle belirlenmesinin önemini bir kez daha ortaya koymaktadır.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.