KÜNYE
- Toplantı No: 2023/056
- Gündem No: 23
- Karar Tarihi: 15.11.2023
- Karar No: 2023/UY.I-1426
- Başvuru Sahibi: Halil ÇALIK
- İhaleyi Yapan İdare: Hatay Büyükşehir Belediyesi Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığı
- İKN: 2023/910819
- İhale Adı: Hatay İli Genelinde Peyzaj Alanlarının Rehabilitasyonu, Sorumluluk Alanlarımız İle Geçici Barınma Merkezlerinde Peyzaj Düzenlemeleri Yapım İşi
Özet
İhalenin yapım işi olarak gerçekleştirilmesinde mevzuata aykırılık bulunmadığına karar verildi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihalenin yaklaşık maliyetinin önemli bölümünü oluşturan park bahçe bakım ve onarım işlerinin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı kapsamında olduğunu, bu nedenle ihalenin 696 sayılı KHK’deki yasaklara aykırı olarak yapıldığını ve iptal edilmesi gerektiğini iddia etmiştir; ayrıca teknik şartnamedeki belge talebinin mevzuata aykırı olduğunu ileri sürmüştür.
Kurul Değerlendirmesi
İhale dokümanında yer alan iş kalemleri ve yaklaşık maliyet dağılımı incelendiğinde, inşaat işlerinin tutarının 26.192.686,04 TL, yapısal ve bitkisel peyzaj işlerinin 27.757.154,00 TL ve elektrik işlerinin 7.600.000,00 TL olduğu, toplam yaklaşık maliyetin 61.549.840,04 TL olduğu; idarenin cevabi yazısında işin deprem sonrası yeşil alanların yeniden imalatı, rehabilitasyonu ve yeni park yapımını kapsadığı belirtilmiştir. Yapım işlerinin Kanun’daki tanımı ve işin yapım amacı dikkate alındığında, park bahçe bakım ve onarım işlerinin yapım işinin parçası olduğu ve yaklaşık maliyetin yarısından fazlasının inşaat işlerinden oluştuğu; dolayısıyla ihalenin yapım işi olarak gerçekleştirilmesinde mevzuata aykırılık bulunmadığı tespit edilmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: İhale konusu işte bakım ve onarım faaliyetleri yoğunlukta ise dahi, ihalenin yapım işi olarak kabul edilmesi hangi koşullara bağlıdır?
Cevap: Sadece bakım ve onarım işleri tek başına hizmet alımı kapsamında değerlendirilebilir. Ancak işin tamamında veya önemli bölümünde yeni imalat, rehabilitasyon veya yapısal iyileştirme gibi yapım işine ilişkin işler yer alıyorsa, yaklaşık maliyetin inşaat kalemlerinin payı önem kazanır. Yaklaşık maliyetin yarısından fazlası yapım işine ilişkin iş kalemlerinden oluşuyorsa, ihalenin yapım işi olarak değerlendirilmesinde mevzuata aykırılık olmayabilir.
Soru: İhale türünün belirlenmesinde yaklaşık maliyet dağılımının hesaplanması neden uygulamada kritik bir aşamadır?
Cevap: Yaklaşık maliyet dağılımı, işin hangi tür ihaleye tabi olacağı konusunda yol gösterir. Özellikle yapım işi ile hizmet alımı arasında sınırın belirlenmesinde, maliyet analizleri tereddütleri giderir. İş kalemlerinin tuttuğu tutarın, toplam maliyete oranı incelenerek, işin esas itibarıyla yapım mı yoksa hizmet alımı mı olduğu somut şekilde tespit edilir. Eksik ya da hatalı maliyet analizi ileride teklifin elenmesi veya işlem iptali gibi hukuki sonuçlara yol açabilir.
Soru: Teknik şartnamede talep edilen belgelerin ihaleye katılımı engelleyecek nitelikte olup olmadığının tespiti nasıl yapılmalıdır?
Cevap: İhale dokümanında istenen belgelerin ihaleye iştirak hakkını haksız biçimde kısıtlayıp kısıtlamadığı, mevzuat ve Yüksek Kurul / Danıştay kararları doğrultusunda incelenmelidir. Belgeler, işin niteliği ve riskleriyle orantılı olmalı, teklif verecek gerçek ve tüzel kişilerin rekabetini makul şekilde sınırlandırmamalıdır. Eğer belge talebi; teknik yeterlik veya mali yeterlik gibi zorunlu unsurlarda keyfi veya aşırı ise katılım hakkını engellemiş sayılır.
Soru: İtirazen şikayetlerin değerlendirilmesinde işin esas itibarıyla yapım işi olup olmadığı neden önemlidir?
Cevap: İhalenin yasaya uygun olup olmadığı değerlendirilirken, işin türü temel kıstastır. Yapım işi kapsamında yapılması gereken işler, yanlışlıkla hizmet alımı olarak değerlendirilirse kanun dışı ihaleye yol açabilir. Bu durum itirazların kabulü ve işlemin iptali sonucunu doğurabilir. Bu nedenle itiraz mercileri, ihalenin türünün doğru tespit edilip edilmediğini ayrıntılı şekilde inceler ve mevzuata uygunluk yönünden karar verir.
Soru: İhale dokümanlarında yaklaşık maliyet ve işin amacına ilişkin bilgiler neden yazılı ve net olarak bulunmalıdır?
Cevap: Yaklaşık maliyetin hangi iş kalemlerine ne oranda dağıldığı ve işin amacının ne olduğu, ihalenin türünün belirlenmesinde hukuki dayanak oluşturur. Yazılı ve açık bilgiler bulunmazsa veya belirsizse, işin hizmet alımı ya da yapım işi kapsamında olup olmadığı konusunda tereddüt doğar. Bu da katılımcıların ve denetleyici kurumların işin mahiyetini doğru anlamasını ve ihaleyi mevzuata uygun şekilde değerlendirmesini zorlaştırabilir. Belirsizlik, uyuşmazlıklara ve iptal başvurularına zemin hazırlayabilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhalenin park bahçe bakım ve onarım işleri, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olarak değil, yapım işi olarak değerlendirilmesinin gerekçesi nedir?
Cevap: İdarenin yaptığı işin deprem sonrası yeşil alanların yeniden imalatı, rehabilitasyonu ve yeni park yapımı olmasından dolayı yaklaşık maliyetin yarısından fazlası inşaat işlerinden oluşmaktadır. Bu nedenle park bahçe bakım ve onarım işleri yapım işinin parçası sayılmıştır ve ihale yapım işi olarak gerçekleştirilmiştir.
Soru: Yaklaşık maliyet dağılımı, ihalenin türünün belirlenmesinde nasıl etkili olmuştur?
Cevap: Yaklaşık maliyetin 61.549.840,04 TL olduğu, bunun içinde 26.192.686,04 TL inşaat işleri, 27.757.154,00 TL yapısal ve bitkisel peyzaj işleri, 7.600.000,00 TL elektrik işleri bulunmaktadır. İnşaat işlerinin maliyetin yarısından fazlasını oluşturması ihalenin yapım işi olarak kabul edilmesini sağlamıştır.
Soru: Başvuru sahibinin teknik şartnamedeki belge talebiyle ilgili iddiasının sonucu ne olmuştur?
Cevap: Teknik şartnamedeki belge talebi incelemiş, ihaleye katılımı engellemediği sonucuna varılmıştır. Dolayısıyla başvuru sahibinin bu iddiası yerinde görülmemiştir.
Soru: İhalenin yapım işi olarak gerçekleştirilmesinin sonucunda itirazen şikayet başvurusuna nasıl bir karar verilmiştir?
Cevap: İhalenin yapım işi olarak gerçekleştirilmesinde mevzuata aykırılık bulunmadığı, başvuru sahibinin iddialarının yerinde olmadığı kararına varılarak itirazen şikayet başvurusu reddedilmiştir.
Detaylı Analiz
İtirazen şikâyete konu edilen uyuşmazlık, bir kamu ihalesinin niteliğinin doğru tanımlanıp tanımlanmadığına odaklanmaktadır. İddia, yaklaşık maliyetin büyük bölümünü oluşturan park, bahçe bakım ve onarım işlerinin esasen personel çalıştırılmasına dayalı hizmet niteliğinde olduğu, dolayısıyla ihalenin yapım işi olarak belirlenmesinin hukuka aykırı sayılması gerektiği yönündedir. Başvuru sahibi, bu değerlendirme doğrultusunda ihale işleminin iptalini talep etmiş; ayrıca teknik şartnamede yer alan belge talebine de katılımı kısıtladığı gerekçesiyle itiraz etmiştir. Uyuşmazlık, bu eksende ihale türünün tespitinin yanında, teknik yeterlik belgelerinin ihaleye etkisinin de değerlendirilmesini gerektirmiştir.
İnceleme sürecinde ihale kapsamında yapılacak işler ve bu işler için hesaplanan yaklaşık maliyet detaylı şekilde ele alınmıştır. Toplam yaklaşık maliyet yaklaşık 61,5 milyon TL olarak belirlenmiş, bunun içinde inşaat işleri 26,1 milyon TL ile önemli bir kalemi oluşturmuş; ayrıca yapısal ve bitkisel peyzaj işleri ile elektrik işleri de önemli tutarlarda yer almıştır. İdarenin sunduğu bilgilerde işin kapsamının sadece bakım faaliyetiyle sınırlı olmadığı, deprem sonrası yeşil alanların yeniden imalatı, mevcut parkların rehabilitasyonu ve yeni park yapımı gibi çok katmanlı bir fiziksel dönüşüm içeriği taşıdığı ifade edilmiştir. Bu çerçevede bakım onarım faaliyetlerinin, müstakil bir hizmet alımından çok, yapım işinin tamamlayıcı öğeleri olarak yer aldığı değerlendirilmiştir.
Uyuşmazlıkta temel kavramlardan biri de ihalenin “esaslı unsurları”dır. Karara yansıyan yaklaşım, işin niteliğinin belirlenmesinde hangi faaliyetin ağırlık taşıdığına odaklanmaktadır. Her ne kadar park ve bahçe işleri bakım faaliyeti izlenimi verse de, bu işler yeni imalat ve yapısal rehabilitasyon içerdiğinde, yapım işi kapsamına dahil edilmektedir. Buna göre yaklaşık maliyet dağılımında yapım unsurlarının yarıdan fazlasını oluşturması da dikkate alınarak, park ve bahçe işlerindeki bakım-onarım ögeleri esaslı unsur olarak değerlendirilmemiş; işin genel niteliğinin yapım vasfını taşıdığı sonucuna varılmıştır.
İhale katılım yeterliği bakımından da, iş deneyim belgelerinin özellikle pilot ortak açısından hangi düzeyde arandığı önem teşkil etmektedir. Ancak söz konusu başvuruda değerlendirme, pilot ortak özelinde değil, genel olarak teknik yeterlik belgelerine dair yapılmıştır. Teknik şartnamede istenen belgelerin ihaleye katılımı engelleyip engellemediği incelenmiş, bu belgelerin işin niteliğiyle orantılı, katılımcılar arasında rekabeti zedelemeyecek şekilde belirlenmiş olduğu değerlendirilmiştir. Bu nedenle ilgili belge düzenlemesinin başvuru sahibinin iddia ettiği gibi ihaleye fiilen katılımı engellediği yönünde bir kanaate ulaşılamamıştır.
Sonuç olarak Kamu İhale Kurulu, işin bütününe ve yaklaşık maliyete hâkim olan yapım faaliyetlerini esas alarak ihalenin türünün doğru tanımlandığına hükmetmiştir. Bu kapsamda, ihalenin yapım işi olarak gerçekleştirilmesinin mevzuata aykırı olmadığı gibi, teknik şartnamedeki belge taleplerinin katılımı sınırlayıcı etkisi de bulunmadığı tespit edilmiştir. Bu çerçevede başvuru sahibinin tüm iddiaları yerinde görülmeyerek itirazen şikâyet başvurusu reddedilmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.