KÜNYE
- Toplantı No: 2022/054
- Gündem No: 60
- Karar Tarihi: 23.11.2022
- Karar No: 2022/UY.I-1474
- Başvuru Sahibi: Makimsan Asfalt Taah. İnş. San. ve Tic. A.Ş.
- İhaleyi Yapan İdare: Adana Büyükşehir Belediye Başkanlığı Satınalma Dairesi Başkanlığı
- İKN: 2022/917455
- İhale Adı: Kozan ve İmamoğlu İlçelerine Sathi Kaplama Yapılması İşi
Özet
Paçal iş kalemlerine ilişkin analiz formatlarının verilmemesi nedeniyle aşırı düşük teklif sorgulamasının yenilenmesi gerektiği kararı
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, aşırı düşük teklif sorgulamasında açıklama istenilen paçal iş kalemlerine ait analiz girdileri ve miktarlarının verilmediği, bu nedenle sorgulamanın yenilenmesi gerektiğini iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale konusu işte açıklama istenilen iş kalemlerinin paçal iş kalemi niteliğinde olduğu, mevzuata göre bu tür iş kalemlerinde analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının ihale dokümanı kapsamında veya açıklama talebinde verilmesi gerektiği; idarenin bu yükümlülüğünü yerine getirmediği tespit edilmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Paçal iş kalemi niteliğindeki işlerin aşırı düşük teklif sorgulamasında analiz formatlarının verilmemesi teklifin elenmesine veya iptal sebeplerine yol açar mı?
Cevap: Paçal iş kalemlerinde, analiz girdileri ve miktarlarının yer aldığı formatların isteklilere sunulmaması, teklifin gerçek ve makul olup olmadığının değerlendirilmesini imkânsız kılar. Bu nedenle, eksik bilgiyle yapılan sorgulama hukuka aykırı olur ve teklifin aşırı düşük olup olmadığına dair sağlıklı kanaat oluşturulamaz. Bu durum, teklifin doğrudan elenmesine değil ancak aşırı düşük teklif sorgulamasının yenilenmesine veya işlemin iptal edilmesine konu olabilir.
Soru: İdare aşırı düşük teklif sorgulamasında paçal iş kalemleri için hangi bilgileri ve belgeleri mutlaka isteklilere sunmalıdır?
Cevap: İdare, paçal iş kalemlerinde hesaplama ve değerlendirme yapabilmek için kullanacağı analiz formatlarını, yani iş kalemlerinin analiz girdilerini ve miktarlarını açık şekilde göstermelidir. Bu veriler, isteklilerin tekliflerinin gerçekliğini desteklemek veya açıklamak için esas teşkil eder. Analiz formatlarının açıklanması teklifin değerlendirilmesinde şeffaflık ve eşitlik sağlar.
Soru: İhale dokümanı kapsamında paçal iş kalemleri için analiz formatlarının sunulmaması halinde idarenin yükümlülükleri nelerdir?
Cevap: İhale dokümanında paçal iş kalemlerine ilişkin analiz formatları yer almıyorsa, aşırı düşük teklif sorgulaması aşamasında idare açıklama talebinde bunları sunmak zorundadır. Analiz formatları verilmeden sadece genel açıklamalarla veya farklı bilgilerle sorgulama yapmak mevzuata uygun olmaz ve iptal veya yeniden sorgulama kararı doğurabilir.
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulamasında paçal iş kalemlerine ilişkin analiz formatları verilmiş ancak bunlar yetersiz veya eksik ise nasıl bir uygulama izlenmelidir?
Cevap: Verilen analiz formatları eksik, belirsiz veya yetersiz olduğunda, bu durum isteklilerin tekliflerinin gerçekliğini doğru değerlendirmesini engeller. Bu durumda idarenin açıklamayı yenilemesi veya ek analiz formatlarını sağlaması gerekir. Aksi halde sorgulamanın sonucu hukuka aykırı sayılabilir.
Soru: Teklifin aşırı düşük olduğu iddiasında paçal iş kalemlerinin analiz formatları isteklilere verilmezse teklif sahibinin itiraz yolları nelerdir?
Cevap: İstekli, analiz formatlarının verilmemesi nedeniyle aşırı düşük teklif sorgulamasının usulsüz yapıldığını iddia ederek idareye itirazda bulunabilir, sonrasında idari itiraz mercilerine veya Kamu İhale Kurulu’na başvurabilir. Kurul kararlarında, analiz formatlarının verilmemesinin mevzuata aykırı olduğu ve sorgulamanın yenilenmesi gerektiği yönünde yaklaşımlar mevcuttur.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İdare aşırı düşük teklif sorgulamasında paçal iş kalemlerine ait analiz formatlarını neden vermek zorundadır?
Cevap: İhale konusu iş kalemleri paçal iş kalemi niteliğinde olduğundan, mevzuat gereği bu kalemlere ilişkin analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının isteklilere sunulması zorunludur. Bu bilgiler verilmeyince, teklifin gerçekliği ve makullüğü hakkında sağlıklı değerlendirme yapılamaz.
Soru: İdarenin aşırı düşük teklif sorgulamasında paçal iş kalemlerine ilişkin analiz formatlarını vermemesi sonucunda hangi hukuki işlem gereklidir?
Cevap: İdarenin bu yükümlülüğünü yerine getirmemesi mevzuata aykırıdır; bu nedenle analizlerin mevzuata uygun olarak belirlenip isteklilere verilmesi suretiyle aşırı düşük teklif sorgulamasının yenilenmesi gerekmektedir.
Soru: Başvuru sahibinin talebi üzerine Kurul hangi değerlendirmeyi yapmıştır?
Cevap: Kurul, iş kalemlerinin paçal niteliğinde olduğunu ve mevzuatın bu durumda analiz formatlarının sunulmasını zorunlu kıldığını tespit etmiş, idarenin bunu yapmadığı sonucuna vararak aşırı düşük teklif sorgulamasının yenilenmesini kararlaştırmıştır.
Soru: Bu karardan sonra idare açısından hangi işlemler yapılmalıdır?
Cevap: İdare, analiz formatlarını mevzuata uygun olarak hazırlayıp isteklilere sunmalı, ardından aşırı düşük teklif sorgulamasını yenilemeli ve sonraki ihale işlemlerini mevzuata uygun şekilde yürütmelidir.
Detaylı Analiz
İhale sürecinde gündeme gelen uyuşmazlık, idarenin aşırı düşük teklif sorgulaması yaparken paçal iş kalemlerine ilişkin analiz girdileri ve miktarlarını içeren analiz formatlarını isteklilere sunmaması üzerine şekillenmiştir. Başvuru sahibi, bu eksiklik nedeniyle açıklama talebine sağlıklı ve mevzuata uygun bir yanıt verilemediğini, bu durumun teklifin makuliyeti açısından doğru bir değerlendirme yapılmasına engel oluşturduğunu ileri sürmüştür. Bu kapsamda yapılan başvuruda, aşırı düşük teklif sorgulamasının eksik bilgiye dayalı biçimde yürütülmesinin hukuki sonuçlarına dikkat çekilmiş ve işlemin yenilenmesi talep edilmiştir.
Uyuşmazlık, özellikle paçal iş kalemlerinin değerlendirilmesinde kullanılacak analiz formatlarının sunulmaması nedeniyle iş deneyimi ya da fiyat açıklamaları üzerinden değil, sorgulamanın dayanağındaki altyapı eksikliğine odaklanmıştır. Aşırı düşük teklif değerlendirmesi yapılırken teklif verilen işin girdilerine ve birimlerine dair detaylı bilginin sağlanması gerekirken, bu veriler paylaşılmadığında yüklenicilerin açıklama yapma imkânı sınırlanmakta ve değerlendirme objektiflikten uzaklaşmaktadır. Bu da ihale sürecine ilişkin temel ilkelere, özellikle açıklık ve eşit muamele esasına aykırılık teşkil etmektedir.
Bu vakada üzerinde önemle durulan bir husus da, “esaslı unsur” kavramının altını çizer niteliktedir. Paçal iş kalemleri, birden çok iş kalemini bir arada içerdiğinden ve her bir kalemin maliyetine ilişkin ayrıştırılmış bilgi gerektirdiğinden, bu girdilerin analiz formatlarında yer alması ihale sürecinin esaslı bir gerekliliği olarak görülmüştür. Bunun eksikliği, sadece şekli bir kusur olarak değil, tekliflerin değerlendirilmesini doğrudan etkileyen, ihalenin sonuçlarını şekillendiren bir unsur olarak değerlendirilmiştir. Dolayısıyla Kurul, analiz formatlarının verilmemesini ihale işlemlerinin yeniden yapılandırılmasını gerektiren esaslı bir eksiklik olarak görmüştür.
Söz konusu ihale bakımından herhangi bir iş ortaklığı veya pilot ortağa ilişkin özel bir değerlendirme yapılmamıştır. Uyuşmazlık, iş deneyimi belgelerinin içeriği ya da ortakların yeterlikleriyle bağlantılı olmayıp, doğrudan idarenin bilgi verme yükümlülüğünü yerine getirip getirmediğiyle ilgilidir. Bu açıdan pilot ortakların iş deneyimi yönünden değil, teklif açıklamalarının dayandığı veri eksikliği yönünden bir değerlendirme söz konusudur.
Kamu İhale Kurulu, yaptığı incelemede idarenin sorgulama sırasında paçal iş kalemlerine ait analiz girdilerini vermediği tespitine dayanarak, bu eksikliğin aşırı düşük teklif sorgulamasını usule aykırı hâle getirdiği sonucuna ulaşmıştır. Kurul’un yaklaşımı, ihale sürecindeki şeffaflık ve objektifliğin sağlanması bağlamında idarelerin bilgi sağlama yükümlülüğünü öncelikli gördüğünü ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, ihale sürecinin sağlıklı şekilde sürdürülebilmesi için sorgulamanın yeniden yapılmasına ve eksik analiz formatlarının hazırlanarak isteklilere sunulmasına karar verilmiştir. Bu karar, işlemlerin yalnızca formel gerekçelerle değil, teklifin değerlendirilmesine doğrudan etki eden usuli eksiklikler üzerinden de denetlendiğine işaret etmektedir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.