KÜNYE
- Toplantı No: 2024/025
- Gündem No: 35
- Karar Tarihi: 27.06.2024
- Karar No: 2024/UY.II-825
- Başvuru Sahibi: Bertoğlu İnşaat Ltd. Şti. - Er-Ka Mühendislik Müteahhitlik Turizm Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: İstanbul Büyükşehir Belediyesi Mezarlıklar Destek Hizmetleri Şube Müdürlüğü
- İKN: 2024/304588
- İhale Adı: 2024 Yılı İstanbul Geneli Mezarlıklarında Revizyon, Çevre Düzenlemesi, Parselasyon, Lahit ve Mezar Üst Yapısı Yapım İşi
Özet
İş ortaklığının özel ortağının yeterlik kriterini sağlamaması nedeniyle teklifin değerlendirme dışı bırakılması ve ihale iptalinin somut gerekçeye dayanmaması nedeniyle iptal edilmesi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, özel ortağın yapım işleri cirosu kriterini sağladığını, idarenin toplam ciro veya yapım işleri cirosundan hangisini kullanacağını sorarak tekliflerinin geçerli hale getirilebileceğini, ayrıca ihalenin iptal gerekçesinin somut ve açık olmadığını iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İşin yapım amacı kapsamında mezarlıklarda revizyon, çevre düzenlemesi, parselasyon, lahit ve mezar üst yapısı yapımı iş kalemleri bulunmaktadır. İdari Şartname ve Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği hükümlerine göre, iş ortaklığında her ortağın iş hacmi kriterini hissesi oranında sağlaması zorunludur. Özel ortağın toplam ciro tutarı, teklif bedelinin %25’lik asgari tutarını sağlamamış, yapım işleri cirosu ise beyan edilmemiştir. Elektronik ihalede beyan edilmeyen belgelerin tamamlatılması mümkün olmadığından, teklifin değerlendirme dışı bırakılması mevzuata uygundur. İhale iptal gerekçesi ise, hazır lahit miktarından fazlasına ihtiyaç duyulması, bütçe dengesi için bazı kalemlerin ertelenmesi ve bina projelerinin bulunmaması gibi somut olmayan gerekçelere dayanmaktadır; bu durum ihale mevzuatının temel ilkelerine aykırıdır.
Genel Soru–Cevap
Soru: İş ortaklığında özel ortağın yeterlik kriterlerinden biri olan toplam ciro veya iş hacmi kriteri nasıl uygulanır ve yeterlik değerlendirmesinde hangi durumlar teklifin elenmesine yol açabilir?
Cevap: İş ortaklığında her ortağın, söz konusu yeterlik kriterini (örneğin toplam ciro veya yapım işleri cirosu) kendi hisse oranında sağlaması beklenir. Ortaklardan herhangi biri bu kriteri sağlamazsa, iş ortaklığı teklifinin yeterlik açısından uygun bulunmaması ve bu gerekçeyle teklifin değerlendirme dışı bırakılması mümkündür. Özellikle elektronik ihalede, yeterlik belgelerinin eksik veya hiç beyan edilmemesi durumunda, idarenin bu belgeleri tamamlatması genellikle mümkün olmadığından teklifin elenmesi mevzuata uygundur.
Soru: Elektronik ihalelerde yeterlik belgeleri eksik beyan edildiğinde, idare bu belgeleri tamamlatmak zorunda mıdır?
Cevap: Elektronik ihalelerde, idarelerin yeterlik belgeleri eksik sunulduğunda bu belgeleri tamamlattırma imkanı sınırlıdır. Dolayısıyla, özellikle iş hacmi veya ciro gibi resmi belgeler hiç beyan edilmemişse, idarenin bu eksikliği gidermesi beklenmeyebilir. Bu nedenle eksik belge nedeniyle teklifin değerlendirme dışı bırakılması uygulamada sıkça görülür ve mevzuata uygun kabul edilir.
Soru: İhale iptal gerekçelerinde somut gerekçenin bulunmaması hangi hukuki riskleri doğurur?
Cevap: İhale iptalinin dayanağı somut, açık ve mevzuata uygun gerekçeler olmalıdır. Bu gerekçeler hazır lahit miktarı fazlalığı, bütçe dengesi veya bina projesi eksikliği gibi soyut veya belirsiz ise, iptal işlemi hukuka aykırı olur. Böyle durumlarda iptal kararları iptal edilir veya iptal işlemine ilişkin idari yargı süreçleri açılabilir. İhalelerde şeffaflık ve objektiflik ilkeleri gereği iptal gerekçeleri somut ve gerekçelendirilmiş olmalıdır.
Soru: İhale sürecinde belge veya beyanlardaki tutarsızlıkların tespiti halinde idare nasıl bir yol izlemelidir?
Cevap: Belgelerde veya beyanlarda tutarsızlıklar ortaya çıktığında, idare bu eksiklik veya uyumsuzlukların giderilmesi için isteklilere düzeltme veya tamamlatma imkanı tanıyabilir. Bu işlem, özellikle yeterlik kriterlerine ilişkin belgelerde geçerlidir ve idarenin temel yükümlülükleri arasındadır. Böylece tekliflerin eksiksiz, mevzuata uygun hale getirilmesi ve rekabetin sağlıklı yürütülmesi amaçlanır.
Soru: İş ortaklığı yapısında yeterlik kriterlerinin her ortak için ayrı ayrı sağlanması gerektiğinde, bu kriterlerin toplam mı yoksa ortak payı oranında mı karşılanacağı konusunda nasıl yaklaşımlar vardır?
Cevap: Genel uygulamada, iş ortaklıklarında yeterlik kriterlerinin (örneğin toplam ciro) her bir ortağın kendi taahhüt ettiği pay oranında sağlanması beklenir. İdari Şartname ve mevzuat hükmü çoğu kez bu yöndedir; ortaklardan birinin bu kriteri hissesine düşen ölçüde sağlamaması takdirinde teklif değerlendirme dışı bırakılır. Toplam ciro veya iş hacminin tamamının iş ortaklığı ortakları arasında bölüştürülerek sağlanması yeterli görülmez. Ancak mevzuat veya ihale dokümanının açık hükmü yoksa bazı durumlarda tereddüt olabilir; bu nedenle dokümanlar ve bağlayıcı düzenlemeler her zaman dikkate alınmalıdır.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İş ortaklığının özel ortağının toplam ciro kriterini sağlamaması nedeniyle teklifinin değerlendirme dışı bırakılması hangi somut gerekçeye dayandırılmıştır ve bu gerekçenin uygunluğu nasıl değerlendirilmiştir?
Cevap: Özel ortağın toplam ciro tutarının, teklif bedelinin %25’lik asgari tutarını karşılamaması gerekçe gösterilmiştir. Ayrıca yapım işleri cirosu beyan edilmemiştir. Elektronik ihale sürecinde beyan edilmeyen belgelerin tamamlatılması mümkün olmadığından, teklifin değerlendirme dışı bırakılması mevzuata uygun bulunmuştur.
Soru: Başvuru sahibinin yapım işleri cirosu kriterini sağladığı iddiasının değerlendirilmesinde ne gibi engeller vardır?
Cevap: Yapım işleri cirosu elektronik ihalede hiç beyan edilmemiştir, dolayısıyla bu belge tamamlatılamamış ve değerlendirme dışı bırakılmasına engel teşkil etmiştir. Bu nedenle başvuru sahibinin yapım işleri cirosu kriterini sağladığı iddiası veriye dayandırılarak değerlendirilememiştir.
Soru: İhalenin iptal gerekçeleri neden Kurul tarafından uygun bulunmamıştır?
Cevap: İptal gerekçeleri hazır lahit miktarı ihtiyacının fazla olması, bütçe dengesi için iş kalemlerinin ertelenmesi ve eksik bina projeleri gibi soyut, somut olmayan gerekçelere dayanmıştır. Bu sebeple iptal gerekçeleri ihale mevzuatının şeffaflık ve somutluk ilkelerine uymamış, iptal işlemi mevzuata aykırı bulunmuştur.
Soru: İhale sürecinde diğer isteklinin ciro beyanlarında tespit edilen uyumsuzluklar için ne tür bir işlem kararlaştırılmıştır?
Cevap: Diğer isteklinin ciro beyanlarındaki tutarsızlıklar nedeniyle, idareye bu beyanların düzeltilmesi amacıyla düzeltici işlem yapma yükümlülüğü getirilmiştir. Bu karar, ihale sürecinde belge uyumsuzluklarının giderilmesine yönelik somut bir düzenleme yapılmasını sağlamıştır.
Detaylı Analiz
İhale sürecine konu olan uyuşmazlık, bir iş ortaklığının yeterlik değerlendirmesinde özel ortağına ilişkin ciro kriterinin sağlanmadığı gerekçesiyle teklifinin değerlendirme dışı bırakılması ve ihalenin iptal edilmesi kararına karşı yapılan itirazdan kaynaklanmaktadır. Başvuru sahibi, özel ortağın iş hacmi açısından yeterli olduğu kanaatindedir ve hangi ciro verisinin esas alınacağının idareye sorulabileceğini öne sürmüş, ayrıca ihalenin iptalinin dayandığı gerekçelerin somut bir temele dayanmadığını iddia etmiştir. Kurul değerlendirmesinde, her iki konu da ayrı ayrı ele alınarak mevzuat çerçevesinde incelenmiştir.
Uyuşmazlığın özünü oluşturan yeterlik değerlendirmesi özel ortağın toplam cirosu üzerine kuruludur. İhale dokümanı uyarınca, iş ortaklığının her ortağının, taahhüt ettiği iş oranı kadar iş hacmi kriterini sağlaması gerekmektedir. Somut olayda özel ortak, yapım işleri cirosu beyanında bulunmamış ve sadece toplam ciro beyan etmiş; ancak bu ciro miktarı da gereken asgari tutarın altında kalmıştır. Belge beyanı açısından, elektronik ihalelerde eksik belgelerin tamamlatılması imkanı sınırlı olduğundan, eksik veya hiç sunulmayan belgelerin sonradan tamamlanması mümkün görülmemektedir. Bu gerekçeyle teklifin değerlendirme dışı bırakılmasının hukuka ve mevzuata uygun olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
İncelenen vakada, esaslı unsur bağlamında dikkat çeken husus, ihalenin iptaline ilişkin idarenin ortaya koyduğu gerekçelerdir. İdarenin iptal kararını dayandırdığı unsurlar; hazır lahit miktarının fazlalığı, bazı kalemlerin bütçe dengesine göre ertelenmesi ve eksik bina projeleri gibi soyut ve belirsiz niteliktedir. Bu tür gerekçelerin, iptali tek başına haklı çıkaracak ölçüde net bir çerçeve sunmadığı değerlendirilmektedir. Kurul da iptal kararının, şeffaflık ve hesap verilebilirlik gibi temel kamu ihale ilkeleri açısından yeterince somut gerekçelere dayanmadığını belirterek iptal işlemini uygun bulmamıştır.
Pilot ortak açısından herhangi bir yeterlik sorunu ortaya konmamış, değerlendirme yalnızca özel ortağın iş deneyimi ve mali yeterlik kriterlerini sağlama yükümlülüğü çerçevesinde yapılmıştır. Bu bağlamda, özel ortağın hisse oranında karşılaması gereken ciro kriterinin gerçekleşmediği, yapım işleri cirosunun beyan edilmediği ve toplam cironun da yetersiz olduğu sabittir. Başvuru sahibinin yapılacak bir düzeltici işlem ile belgenin sunulabileceği yönündeki yaklaşımı elektronik ihale formatı nedeniyle karşılık bulmamıştır; çünkü bu formatta sonradan belge tamamlama uygulamasına sınırlı düzeyde izin verilmektedir.
Kamu İhale Kurulu, teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına ilişkin işlemi yerinde bulurken, ihale iptaline yönelik gerekçelerin soyut kaldığı tespitinde bulunarak iptal kararını uygun görmemiştir. Ayrıca, diğer bir isteklinin ciro beyanlarındaki çelişkilerin giderilmesine yönelik olarak idareye düzeltici işlem yapma yükümlülüğü getirilmiştir. Böylece, hem ilgili ihaleye katılımın hakkaniyetli ve belgelerle desteklenmiş olması gözetilmiş; hem de idarece keyfî iptal kararlarının önüne geçilerek uygulamanın öngörülebilir ve denetlenebilir olmasına katkı sağlanmıştır.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.