KÜNYE
- Toplantı No: 2024/019
- Gündem No: 49
- Karar Tarihi: 16.05.2024
- Karar No: 2024/UY.I-658
- Başvuru Sahibi: Mehmet Kamil Aday - Doğu İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Tekirdağ Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı
- İKN: 2024/294232
- İhale Adı: Tekirdağ İli, Çorlu İlçesi, 32 Derslikli Çorlu İlkokulu Yapım İşi
Özet
İş ortaklığındaki özel ortağın iş hacmi kriterlerini sağlayamaması nedeniyle teklifin değerlendirme dışı bırakılması uygun bulunmuştur
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, özel ortağın iş hacmi kriterlerinin iş ortaklığı cirosuna eklenerek değerlendirilmesi gerektiğini, idarenin ise hatalı olarak son üç yılın ortalamasını alarak değerlendirme yaptığını iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ve Kamu İhale Genel Tebliği hükümlerine göre, iş ortaklığındaki her ortağın iş hacmi kriterlerini kendi hissesine düşen tutar üzerinden sağlaması zorunludur. Toplam ciro ve yapım işleri cirosu için ayrı ayrı belgeler sunulmalı ve her biri teklif bedelinin belirli oranlarını karşılamalıdır. İhale tarihi yılın ilk dört ayında olduğundan, toplam ciro hesaplamasında 2022 yılı ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıl olarak kabul edilmiştir. Özel ortağın beyan ettiği toplam ciro ve yapım işleri cirosu, güncellenmiş tutarlarıyla teklif bedelinin asgari kriterlerini karşılamamıştır. Ayrıca, iş hacmi tutarlarının toplanması sadece aynı tür ciro için geçerli olup, toplam ciro ile yapım işleri cirosunun birleştirilmesi mevzuata aykırıdır.
Genel Soru–Cevap
Soru: İş ortaklığında, ortaklardan birinin iş hacmi kriterlerini sadece kendi payı üzerinden sağlamaması hâlinde, bu durum teklifin değerlendirme dışı bırakılması için yeterli midir?
Cevap: Evet, iş ortaklığında her ortağın iş hacmi kriterlerini kendi payına düşen tutar üzerinden sağlaması esastır. Ortağın iş hacmi kendi hissesine göre yetersiz ise, bu durum teklifin değerlendirme dışı bırakılması için geçerli bir gerekçedir. Toplam iş ortaklığı cirosunun bunun yerine kullanılması mevzuata uygun değildir.
Soru: İş hacmi kriterleri değerlendirilirken toplam ciro ile yapım işleri cirosunun birlikte hesaplanması mümkün müdür?
Cevap: Hayır, toplam ciro ile yapım işleri cirosu iş hacmi kriteri açısından ayrı ayrı ve net olarak belgelenmeli, birbirine eklenerek değerlendirilmemelidir. Uygulamada bu iki ciro türünün birleştirilmesi, kriterlerin doğru tespitini engellediği için uygun görülmemektedir.
Soru: İhalenin yılın ilk dört ayında yapılması halinde, iş hacmi kriterlerinin hesaplanmasında dikkate alınacak cirolar hangi yıla ait olmalıdır?
Cevap: İhalenin yılın ilk dört ayında gerçekleştirilmesi durumunda, iş hacmi kriterlerinin hesabında esas alınacak cirolar, ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait (bir önceki yıl) olmalıdır. Bu dönemde o yılın verileri henüz yeterince gerçekleşmediğinden önceki yılın kayıtları esas alınır.
Soru: İdarenin iş ortaklığındaki özel ortağın iş hacmi kriterlerini sağlamadığı gerekçesiyle teklifin değerlendirme dışı bırakılması süreçlerinde, itirazen şikayet üzerine başvuru bedelinin iadesi söz konusu olabilir mi?
Cevap: Genellikle, özel ortağın iş hacmi kriterlerini sağlamaması nedeniyle teklifin değerlendirme dışı bırakılması mevzuata uygun bulunduğunda, itirazen şikayet başvurusu reddedilir ve başvuru bedelinin iadesi yapılmaz. Çünkü itirazen şikayet konusu işlemin hukuka uygunluğu tespit edilmiştir.
Soru: İş ortaklığındaki ortakların iş hacmi kriterlerini sağlama zorunluluğu hakkında genel uygulama nasıl şekillenmektedir?
Cevap: Kamu ihalelerinde ortaklardan her birinin iş hacmi yeterlilik kriterlerini kendi payına düşen tutar çerçevesinde sağlaması zorunludur. Ortakların iş hacimleri toplu veya iş ortaklığı cirosu bazında değil, bireysel olarak değerlendirilir. Bu yaklaşım, yeterli kapasite ve deneyimin her bir ortak tarafından tek tek karşılanmasını amaçlar.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İdare özel ortağın iş hacmi kriterlerini sadece kendi payına düşen tutar üzerinden değerlendirirken, iş ortaklığı cirosu toplamının dikkate alınmaması hukuka uygun mudur?
Cevap: Evet, idarenin iş ortaklığındaki özel ortağın iş hacmi kriterlerini yalnızca ortak kendi hissesine düşen tutar üzerinden değerlendirmesi hukuka uygundur. Mevzuat gereği, her ortağın ayrı ayrı ve kendi payına düşen iş hacmiyle asgari kriterleri sağlaması zorunludur; iş ortaklığının toplam cirosunun özel ortağın yeterliliği için birleştirilerek değerlendirilmesi mümkün değildir.
Soru: Özel ortağın toplam cirosu ile yapım işleri cirosunun birlikte toplanarak iş hacmi kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığının tespiti mümkün müdür?
Cevap: Hayır, özel ortağın toplam cirosu ile yapım işleri cirosu ayrı ayrı değerlendirilmelidir. Mevzuat, bu ciroların iş hacmi kriterlerinin tespiti sırasında birbirine eklenmesini kabul etmemektedir. Dolayısıyla, bu iki ciro türü birlikte toplanarak kriterlerin sağlandığına karar verilmesi hukuka aykırıdır.
Soru: İhalenin yapıldığı yılın ilk dört ayında gerçekleştiği durumda, iş hacmi kriterlerinin hesaplanmasında hangi yılın iş cirosunun dikkate alınması gerekmektedir?
Cevap: İhale yılının ilk dört ayında yapılması durumunda, iş hacmi kriterlerinin hesaplanmasında bir önceki yılın iş cirosu esas alınmalıdır. Bu vakada, ihalenin yapıldığı yıldan önceki yılın (bir önceki yılın) cirosu kriter hesabına dahil edilmiştir.
Soru: İdarenin özel ortağın iş hacmi kriterlerini sağlayamadığı gerekçesiyle teklifin değerlendirme dışı bırakması sonucunda şikâyet başvurusunda bulunan ilgilinin başvuru bedelinin iadesi mümkün müdür?
Cevap: Hayır, Kurul kararına göre, özel ortağın iş hacmi kriterlerini sağlamaması ve dolayısıyla teklifin değerlendirme dışı bırakılması hukuka uygun bulunduğundan, şikâyet başvurusunun reddi halinde başvuru bedelinin iadesi mümkün değildir.
Detaylı Analiz
İhale sürecinde gündeme gelen uyuşmazlık, bir iş ortaklığının sunmuş olduğu teklifin, ortaklardan birinin iş hacmi kriterlerini karşılamadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılması üzerine şekillenmiştir. Başvuru sahibi, özel ortağın yeterlik değerlendirmesinde, iş ortaklığı kapsamında elde edilen toplam cironun da dikkate alınması gerektiğini savunmuştur. Buna göre, ilgili ortağın bireysel cirosu yetersiz olsa da, ortaklık cirosu ile birlikte değerlendirildiğinde iş hacmi kriterlerinin sağlanacağı ileri sürülmüştür. Ancak idare, her ortağın kendi payı oranında ayrı ayrı yeterliğe sahip olması gerektiğini belirterek bu yaklaşımı benimsememiştir.
Uyuşmazlığın merkezindeki konu, iş deneyiminden ziyade iş hacmine ilişkin yeterlik koşuluna odaklanmaktadır. Özellikle toplam ciro ve yapım işleri cirosu bakımından iş ortaklığı bünyesindeki payların nasıl dikkate alınması gerektiği tartışılmıştır. Başvuru sahibi, bu hususlarda idarenin yanlış değerlendirme yaptığını ve özel ortağın bireysel cirosunu değil, ortaklık üzerinden oluşan toplam cironun esas alınması gerektiğini iddia etmiştir. Ancak nihayetinde, her iki ciro türü için ayrı ayrı belge sunulması gerektiği ve her ortağın bu belgelerle kendi payı kadar asgari kriteri karşılamasının gerektiği yönündeki değerlendirme esas alınmıştır.
Bu değerlendirme çerçevesinde “esaslı unsur” kavramı, iş hacmi kriteri açısından ortakların bireysel sorumluluğu kapsamında ele alınmıştır. Ortaklık yapısına bakılmaksızın, her bir ortağın kendi payı üzerinden yeterliliğini göstermesi gereken bu sistemde, ortaklığın toplam performansı değil, ortakların ayrı ayrı yeterliliği esas alınmaktadır. Esaslı unsurun doğru tanımlanması, hangi kriterlerin ihale dışı bırakma için yeterli kabul edileceği bakımından önem taşımaktadır. Bu bağlamda, özel ortak her ne kadar teknik olarak destekleyici konumda olsa da, onun bireysel yükümlülüğü göz ardı edilmemiştir.
İnceleme sürecinde, özel ortağın sunmuş olduğu toplam ciro ve yapım işleri cirosuna ilişkin belgeler, teklif bedelinin belirlenen yüzdelerine ulaşmadığı için yetersiz bulunmuştur. Ayrıca, toplam ciro ile yapım işleri cirosunun birbirine eklenerek değerlendirilmesi de uygun görülmemiştir. Pilot ortağın iş deneyimi veya mali yeterliği bu inceleme dışında kalmış, bütün değerlendirme yalnızca özel ortağın kendi payına düşen iş hacmi kriterine odaklanmıştır. Bu noktada, ortaklardan birinin eksikliği tüm teklifin geçersizliğine neden olmuştur.
Kamu İhale Kurulu, nihai değerlendirmesinde idarenin yaklaşımının hukuka uygun olduğu sonucuna varmıştır. Kurul, iş hacmi kriterlerinin iş ortaklarının bireysel payı esas alınarak değerlendirilmesi gerektiğini vurgulamıştır. Bu bağlamda, özel ortağın yeterliliği sağlayamaması teklifin değerlendirme dışı bırakılması için geçerli bir gerekçe olarak kabul edilmiştir. Başvuru sahibi tarafından yapılan itirazen şikâyet ise bu gerekçelerle reddedilmiş ve başvuru bedelinin iadesi uygun bulunmamıştır. Sonuç olarak, Kurul’un kararı, bireysel yeterlik ilkesinin kamu ihalelerindeki önemini bir kez daha ortaya koymuştur.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.