KÜNYE
- Toplantı No: 2022/020
- Gündem No: 20
- Karar Tarihi: 30.03.2022
- Karar No: 2022/UY.I-423
- Başvuru Sahibi: Atılgan Sinyalizasyon Elektr. Elektro. İnş. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti.
- İhaleyi Yapan İdare: Mersin Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Daire Başkanlığı
- İKN: 2022/44115
- İhale Adı: Kavşakların Sinyalizasyon Sistemleri Altyapı Yenileme, Üstyapı Montaj ve Trafik Kontrol Merkezine Entegrasyonu
Özet
Ortaklık ilişkisi nedeniyle yasak fiil tespiti ve tekliflerin değerlendirme dışı bırakılması kararı
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihale üzerinde bırakılan iki isteklinin ortaklık ilişkisi nedeniyle yasak fiil işlediğini ve teknik şartnameye uygunluk değerlendirmesinin usulsüz yapıldığını iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale üzerinde bırakılan istekliler arasında %10,012 oranında pay devri olduğu ve teklif dosyalarında aynı performans raporu, TS EN 12368 belgesi ile üretici yetki belgesinin bulunması, tekliflerin birbirinden haberdar olduklarına dair kuvvetli karine oluşturmuştur. 4734 sayılı Kanun’un 10/j ve 17/b-d maddeleri kapsamında bu durumun yasak fiil ve davranış olarak değerlendirildiği, dolayısıyla bu isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği sonucuna varılmıştır. Teknik şartnameye uygunluk değerlendirmesi ise sunulan TS EN 12368 belgesinin geçerli olması ve muayene kabul aşamasında yapılacak kontroller nedeniyle yerinde bulunmamıştır.
Genel Soru–Cevap
Soru: İhale sürecinde ortaklık ilişkisi bulunan isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasında hangi kriterler tereddüt yaratmaktadır?
Cevap: Ortaklık ilişkisi tespitinde pay devri oranı, teklif dosyalarındaki benzerlikler ve tekliflerin birbirinden haberdarlığına dair somut göstergeler (ör. aynı performans raporu, belgeler) temel kıstaslardır. Ancak, küçük pay devri oranlarının önemsiz olup olmadığı, belgelerdeki benzerliklerin tesadüfi mi yoksa işbirliği göstergesi mi olduğu sıklıkla tereddüt konusu olur. Bu nedenle her somut olayda, tekliflerin etkilenip etkilenmediği ve rekabetin zedelendiği kuvvetli karinelere dayanarak değerlendirme yapılmalıdır.
Soru: Yasak fiil tespitinde tekliflerin birbirinden haberli olduğuna dair hangi deliller yeterli kabul edilir?
Cevap: Tekliflerin aynı kaynaklardan sağlanan performans raporu, mülkiyet paylaşımı, ortak üretici yetki belgeleri gibi teknik ve idari belgelerdeki örtüşmeler, aynı teklif stratejisinin kullanıldığına dair kuvvetli şüphe doğurabilir. Ancak doğrudan iletişim kanıtı olmasa dahi bu tür somut ve birbirini destekleyen belgelerin varlığı, tekliflerin birbirinden haberli olduğuna dair kuvvetli karine oluşturabilir. Yine de her durumda tespitlerin dosya kapsamına göre somutlaştırılması gerekir.
Soru: Teknik şartnameye uygunluk değerlendirmesinde yasak fiil ile ilgili durumun ayrı değerlendirilmesi nasıl yapılır?
Cevap: Teknik şartnameye uygunluk, teklif kapsamında sunulan belgelerin geçerliliği ve teknik kriterlere uygunluk bakımından yapılır; bu aşamada ortaklık ilişkisinden kaynaklanan yasak fiil tespiti ayrı ve bağımsız bir incelemedir. Dolayısıyla, bir isteklinin teknik belgeleri uygun olsa bile, ortaklık ilişkisi nedeniyle tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması mümkündür. İlgili teknik uygunluk kontrolü ise muayene-kabul aşamasındaki kontrollerle desteklenebilir.
Soru: İhale üzerinde bırakılan isteklilerin ortaklık ilişkisi nedeniyle yasak fiil tespiti yapıldığında sonrasında idare nasıl bir yol izlemelidir?
Cevap: Yasak fiil tespit edilen isteklilerin teklifleri değerlendirme dışı bırakılır ve ihalenin mevzuata uygun şekilde yeniden yapılması sağlanır. Bu süreçte rekabetin sağlanması için tekliflerin tarafsız değerlendirilmesi, belgelerin korunması ve ihale dokümanlarının gerektirdiği kontrollerin yapılması önem taşır. İdare, yasak fiil nedeniyle zedelenen rekabet ortamını yeniden tesis etmelidir.
Soru: Pay devri ve ortaklık ilişkisindeki sınır değerlerin tespiti ihale değerlendirmelerinde nasıl ele alınmaktadır?
Cevap: Pay devri oranının düşük olması dahi tekliflerin birbirinden haberdar olduğunu ve yasak fiili gösterebilir; üst sınırına ilişkin kesin bir eşik yoktur. Değerlendirme, pay devri ile birlikte diğer somut göstergelerin varlığı ve tekliflerin aynı kaynaktan desteklenme durumu dikkate alınarak yapılır. Dolayısıyla, küçük pay devri oranları tek başına değerlendirme dışı bırakma için yeterli değildir ancak diğer kalemlerle birlikte özellikle kuvvetli karine teşkil ediyorsa yasak fiil sayılabilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhale üzerinde bırakılan iki isteklinin %10,012 oranında pay devriyle ortaklık ilişkisi içinde olmasının yasak fiil sayılmasının gerekçesi nedir?
Cevap: İki isteklinin pay devriyle ortaklık ilişkisi içinde oldukları, tekliflerin birbirinden haberdar olmasına dair kuvvetli bir karine oluşturmuştur. Bu tür bir ortaklık ve bilgi paylaşımı, ihalede rekabetin sağlıklı yürütülmesini engellediği için mevzuat gereği yasak fiil olarak değerlendirilmiş ve tekliflerin tamamının değerlendirme dışı bırakılması gerekliliği ortaya çıkmıştır.
Soru: Teknik şartnameye uygunluk değerlendirmesinin usulsüz yapıldığı iddiasının reddedilmesinin sebebi nedir?
Cevap: Teknik şartnameye uygunluk değerlendirmesi, istekliler tarafından sunulan TS EN 12368 belgesinin geçerli olması ve muayene kabul aşamasında yapılacak kontrollerin uygunluğun sağlaması nedeniyle yerinde bulunmamıştır. Dolayısıyla, bu iddia reddedilerek teknik şartnameye uygunluk yönünden bir usulsüzlük tespit edilmemiştir.
Soru: Bu vakada tekliflerin değerlendirme dışı bırakılması kararı hangi yasal hükümlere dayandırılmıştır?
Cevap: İhale üzerinde bırakılan isteklilerin ortaklık ilişkisi ve tekliflerin birbirinden haberdar olmaları 4734 sayılı Kanun’un 10/j ve 17/b-d maddeleri çerçevesinde yasak fiil ve davranış olarak kabul edilmiştir. Bu nedenle iki isteklinin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasına, ihalenin mevzuata uygun şekilde yeniden gerçekleştirilmesine karar verilmiştir.
Soru: İdari makamın tekliflerin değerlendirme dışı bırakılması kararından sonra ihale sürecinde ne yapılması öngörülmüştür?
Cevap: Karar doğrultusunda, yasak fiil tespiti nedeniyle teklifleri değerlendirme dışı bırakılan isteklilerin etkisi ortadan kaldırılarak ihale işlemleri mevzuata uygun biçimde yeniden yapılacaktır. Böylece ihale rekabet ortamına uygun ve hukuka uygun şekilde sonuçlandırılması sağlanacaktır.
Detaylı Analiz
İlgili ihalede ortaya çıkan uyuşmazlık, teklif veren bazı istekliler arasında ortaklık ilişkisi bulunduğu ve bu ilişkinin tekliflerin eşgüdüm içinde hazırlandığına dair kuvvetli karine oluşturduğu iddiasına dayanmaktadır. Başvuru sahibi, ihalenin sonucunda üzerinde bırakılan isteklilerin aralarında gerçekleşmiş bir pay devri sayesinde ortaklık ilişkisi kurduklarını, bu durumun yasak fiil ve davranışlar kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini ileri sürmüştür. Ayrıca teknik şartnameye uygunluk yönünden yapılan değerlendirmenin usule aykırı şekilde gerçekleştirildiğini iddia ederek ihalede hukuka aykırılık oluştuğunu savunmuştur.
Uyuşmazlığın merkezinde yer alan temel hususlardan biri, farklı istekliler tarafından sunulan teklifler içinde yer alan bazı belgelerin bire bir örtüşmesidir. Aynı performans raporunun, üretici yetki belgesinin ve TS EN 12368 standardına dair teknik belgenin teklif dosyalarında eşzamanlı olarak kullanılmış olması, bu belgelerin ortak bir kaynaktan temin edildiğine işaret etmiş ve tekliflerin birbirinden haberdar biçimde hazırlanmış olabileceğine dair ciddi şüphe doğurmuştur. Bu durum başlı başına, ihale sürecinde rekabetin zarar gördüğü yönünde değerlendirme yapılmasına yol açabilecek nitelikte görülmüştür.
İncelemede dikkat çeken ve kararın şekillenmesinde belirleyici olan kavram, “esasa etkili unsurlar” çerçevesinde tekliflerin hazırlanma süreçlerindeki şeffaflık ve bağımsızlık ilkesidir. Ortaklık ilişkisinin düzeyi göreceli olarak düşük oranlı bir pay devrine dayansa da, bu olayda önemli olan sadece pay oranı değil, tekliflerin içeriğindeki benzerliğin tekliflerin koordineli şekilde sunulduğuna işaret eden çok sayıda örtüşen unsurla destekleniyor olması olmuştur. Bu nedenle tekliflerin içerdiği teknik belgelerdeki bu paralellik, eşgüdümlü hazırlık yapıldığını ortaya koyan kuvvetli karine olarak değerlendirilmiştir.
Pilot ortaklık yapısı yönünden yapılan değerlendirmede ise iş deneyim belgelerine dayalı bir tartışma bulunmamakta, aksine ortaklık ilişkisinin ihaleye katılım sürecinde ortaya çıkardığı etkiler ön planda tutulmuştur. Bu bağlamda isteklilerin teknik yeterliliği veya iş deneyimi açısından bir eksiklik değil, teklif sürecinin bağımsızlığına dönük kuşku taşıyan bir yapı söz konusu edilmiştir. O nedenle pilot ortağın geçmiş performansı değil, ihalenin rekabetçi yapısına zarar veren bilgi paylaşımı ve eşgüdüm tartışmaya açılmıştır.
Kamu İhale Kurulu tarafından yapılan değerlendirme neticesinde, ihale üzerinde bırakılan iki isteklinin ortaklık bağı ve teklif dosyalarında bire bir aynı belgeleri sunmaları, tekliflerin eşgüdüm içinde hazırlandığını kanıtlayan kuvvetli bir karine olarak ele alınmıştır. Bu durumun, ilgili ihale mevzuatında yasak fiil ve davranışlar çerçevesinde değerlendirildiği ve tekliflerin bu sebeple değerlendirme dışı bırakılması gerektiği kanaatine varılmıştır. Öte yandan teknik şartnameye uygunluk iddiası sunulan belge geçerli sayıldığı ve muayene-kabul aşamasında kontrol edileceği için yerinde görülmemiştir. Sonuç olarak Kurul, yasak fiil tespitiyle birlikte ihalenin yeniden ve hukuka uygun şekilde yapılmasına karar vermiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.