KÜNYE
- Toplantı No: 2022/020
- Gündem No: 20
- Karar Tarihi: 30.03.2022
- Karar No: 2022/UY.I-423
- Başvuru Sahibi: Atılgan Sinyalizasyon Elektr. Elektro. İnş. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti.
- İhaleyi Yapan İdare: Mersin Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Daire Başkanlığı
- İKN: 2022/44115
- İhale Adı: Kavşakların Sinyalizasyon Sistemleri Altyapı Yenileme, Üstyapı Montaj ve Trafik Kontrol Merkezine Entegrasyonu
Özet
Ortaklık ilişkisi nedeniyle yasak fiil tespitiyle tekliflerin değerlendirme dışı bırakılması kararı
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihale üzerinde bırakılan istekli ile ikinci teklif sahibinin ortaklık ilişkisi bulunduğunu ve tekliflerin birbirinden haberdar olduğunu, ayrıca teknik şartnameye uygunluk değerlendirmesinin usulsüz yapıldığını iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İnceleme sonucunda, ihale üzerinde bırakılan istekli ile ikinci teklif sahibi arasında %10,012 oranında pay devri olduğu ve teklif dosyalarında aynı teknik belgelerin sunulduğu tespit edilmiştir. Bu durum, 4734 sayılı Kanun’un 17’nci maddesinin (b) ve (d) bentlerinde yasaklanan yasak fiil ve davranışlar kapsamında olup, rekabeti zedeleyici ve tekliflerin birbirinden haberdar olduğunu gösteren kuvvetli karine oluşturmuştur. Teknik şartnameye uygunluk değerlendirmesinin ise teklif aşamasında numune değerlendirmesi yapılmasının zorunlu olmadığı, uygunluk kontrolünün muayene ve kabul aşamasında yapılabileceği ve sunulan TS EN 12368 belgesinin geçerli olduğu anlaşılmıştır.
Genel Soru–Cevap
Soru: Ekonomik açıdan birbirinden bağımsız olmayan isteklilerin teklif vermesi durumunda hangi hallerde ortaklık ilişkisi nedeniyle teklifler değerlendirme dışı bırakılabilir?
Cevap: İstekliler arasında hisse devri, ortaklık payı veya yönetim kontrolü gibi somut bağların bulunması ve bu durumun tekliflerde rekabeti zedeleyecek şekilde tarafların birbirinden haberdar olduğunu gösteren güçlü delillerle desteklenmesi halinde, bu ortaklık ilişkisi yasak fiil sayılabilir ve her iki isteklinin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması gerekir. Ancak sadece dolaylı ilişki veya düşük oranlı pay devri yeterli olmayabilir; somut olayın koşulları ve tekliflerin benzerliği dikkate alınmalıdır.
Soru: Teknik şartnameye uygunluk değerlendirmesinde numune sunma veya inceleme zorunluluğu hangi aşamada yapılmalıdır?
Cevap: Teknik şartnameye uygunluk kontrolü genellikle muayene ve kabul aşamasına bırakılabilir. Teklif aşamasında numune sunma veya inceleme mutlaka gerekmeyebilir. Sunulan teknik belgelerin ve standartların geçerliliği teklif değerlendirme sırasında yeterli kabul edilebilir. Ancak ihale dokümanında aksi belirtilmişse o kurallara uyulmalıdır.
Soru: Birden fazla istekli arasında tekliflerin birbirinden haberdar olması nasıl tespit edilir ve bu tespitin sonuçları nelerdir?
Cevap: Teklif dosyalarında aynı teknik belgelerin veya aynı hataların bulunması, hisse devri veya ortak yönetim gibi ilişki göstergeleri ile tarafların tekliflerinin birbirinden haberdar olduğu kuvvetli karine oluşturabilir. Bu durumda, rekabeti olumsuz etkileyen yasak fiil olarak kabul edilerek ilgili tekliflerin değerlendirme dışı bırakılması gerekir. Tespit için somut delillere dayanmak önemlidir.
Soru: Yasak fiil tespiti sonrası ihalenin akıbeti nasıl olur?
Cevap: Yasak fiil nedeniyle değerlendirme dışı bırakılan isteklilerden sonra kalan teklifler yeniden değerlendirilir. Eğer bu durum tekliflerin geçerliliğini veya ihale sonucunu etkiliyorsa, ihale iptal edilip mevzuata uygun şekilde yeniden ihale süreci başlatılabilir. Böylece rekabet ortamı sağlanmaya çalışılır.
Soru: İhale üzerinde bırakılan istekli ile ikinci en avantajlı teklif sahibi arasında çok düşük oranlı hisse devri varsa mutlaka yasak fiil kabul edilir mi?
Cevap: Düşük oranlı hisse devri tek başına yasak fiil olarak kabul edilmeyebilir. Ancak birlikte diğer somut göstergeler (teklif dosyalarının benzerliği, ortak yönetim, birbirinden haberdarlık gibi) varsa bu durum yasak fiil kapsamında değerlendirilebilir. Her olayın özellikleri ile bağlayıcı nitelikteki somut deliller önem taşır.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhale üzerinde bırakılan istekli ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi arasındaki ortaklık ilişkisinin hangi somut tespiti yasak fiil olarak değerlendirilmiştir?
Cevap: Ortaklık ilişkisinin %10,012 oranında pay devri yoluyla gerçekleştiğinin ve teklif dosyalarında aynı teknik belgelerin sunulduğunun tespit edilmesi, bu iki isteklinin birbirinden haberdar olduğuna dair kuvvetli karine oluşturmuş ve bu durum yasak fiil olarak değerlendirilmiştir.
Soru: Teknik şartnameye uygunluk değerlendirmesi konusunda başvuru sahibinin yaptığı itiraz nasıl sonuçlanmıştır?
Cevap: Teknik şartnameye uygunluk değerlendirmesinde numune değerlendirmesinin teklif aşamasında zorunlu olmadığı, uygunluk kontrolünün muayene ve kabul aşamasında yapılabileceği ve sunulan TS EN 12368 belgesinin geçerli olduğu tespit edilmiştir; dolayısıyla teknik şartnameye uygunluk yönündeki itiraz reddedilmiştir.
Soru: Ortaklık ilişkisi nedeniyle yasak fiil tespit edilmesi halinde hangi işlemler yapılmıştır?
Cevap: Yasak fiil tespiti üzerine ihale üzerinde bırakılan istekli ile ikinci teklif sahibinin teklifleri değerlendirme dışı bırakılmış ve ihale işlemlerinin mevzuata uygun şekilde yeniden gerçekleştirilmesine karar verilmiştir.
Soru: Başvuru sahibinin iddiası doğrultusunda inceleme sonucu rekabeti zedeleyen davranış hangi kanun maddesi kapsamında değerlendirilmiştir?
Cevap: Ortaklık ilişkisi dolayısıyla tekliflerin birbirinden haberdar olması ve bu rekabeti zedeleyici uygulama, 4734 sayılı Kanun’un 10’uncu maddesinin 4’üncü fıkrasının (j) bendi kapsamında yasak fiil ve davranış olarak kabul edilmiştir.
Detaylı Analiz
İhale sürecine konu olan başvuru, iki istekli arasında mevcut olan ortaklık ilişkisinin rekabeti olumsuz etkilediği iddiasına dayanmaktadır. Başvuru sahibi, ekonomik açıdan en avantajlı teklifin sahibi ile ikinci sıradaki istekli arasında ortaklık bağı bulunduğunu ve teklif içeriklerinin birbirinden haberdar şekilde hazırlandığını ileri sürmüştür. Ayrıca, teknik şartnameye uygunluk incelemesinin eksik ve usule aykırı yapıldığını da dile getirmiştir. Bu iddialar doğrultusunda şikâyet, istekliler arasında gizli anlaşma yoluyla rekabetin engellendiği ve bunun ihale sürecini sakatladığı gerekçesiyle değerlendirmeye alınmıştır.
Uyuşmazlığın merkezinde yer alan meselelerden biri, teklif dosyalarında aynı teknik belgelerin sunulmuş olmasıdır. İki istekli tarafından hazırlanan bu belgelerin içerik açısından örtüşmesi, tarafların tekliflerini birbirinden bağımsız hazırladığı yönündeki varsayımı zayıflatmıştır. Aynı zamanda, aralarındaki %10,012 oranındaki hisse devri ortaklık ilişkisini somut biçimde ortaya koymuş ve bu bağlamda, tekliflerin tarafsız hazırlanmamış olabileceğine yönelik ciddi şüphe uyandırmıştır. Bu tespitler, özellikle ihaleye katılımın ilk koşulu olan rekabet ortamının sağlanması ilkesi açısından belirleyici olmuştur.
Bu olay özelinde, “esaslı unsur” kavramı teknik şartname uygunluğu yönünden değil, teklif dosyalarının özgünlüğü ve bağımsızlığı açısından değerlendirilmiştir. İdareye sunulan teknik belgelerin aynı olması, farklı tekliflerin aynı kaynaktan hazırlandığına dair kuvvetli bir karine oluşturmuş; bu da ihaledeki bağımsızlık ilkesinin zedelenmesi anlamında esaslı bir sorun olarak görülmüştür. Dolayısıyla, düşük oranlı bir pay devri şeklindeki ortaklık ilişkisinin tek başına yasak fiil teşkil etmeyebileceği durumlar bulunmakla birlikte, somut olayda belgelerdeki örtüşme bu ilişkinin rekabeti zedeleyecek düzeyde olduğunu göstermiştir.
Pilot ortak özelinde iş deneyimi ya da yeterlik koşullarına ilişkin bir ihtilaf veya değerlendirme analiz kapsamında yer almamakla birlikte, sunulan belgelerin teknik şartnameye uygunluğu yönünden yapılan incelemede başvuru sahibinin iddialarının karşılık bulmadığı anlaşılmıştır. Numune sunumuna ilişkin değerlendirme, henüz teklif aşamasında yapılmasının zorunlu olmadığı; bu işlemin muayene ve kabul sürecine bırakılmasının mevzuatla çelişmediği yönünde sonuçlanmıştır. Ayrıca sunulan TS EN 12368 standardına ilişkin belgenin geçerliliği de kabul edilmiştir.
Kamu İhale Kurulu, tüm bu unsurları birlikte değerlendirerek her iki isteklinin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasına karar vermiştir. Kurul’un yaklaşımı, yalnızca ortaklık payının varlığına değil, bu ilişkinin sağlıklı rekabet ortamını bozup bozmadığına ve tekliflerin birbirinden haberdar şekilde düzenlenip düzenlenmediğine odaklanmıştır. Sonuçta, tekliflerin içerik yönünden örtüşmesi ve ortaklık yapısındaki somut bağ, ihale sürecine hakkaniyetsizlik taşıdığına işaret etmiş; bu nedenle işlemlerin yenilenmesi yönünde hüküm kurulmuştur.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.