KÜNYE
- Toplantı No: 2023/035
- Gündem No: 48
- Karar Tarihi: 22.06.2023
- Karar No: 2023/UY.II-938
- Başvuru Sahibi: A.R.C. İnşaat Mimarlık ve Proje Telekomünikasyon Taahhüt San. ve Tic. Ltd. Şti.
- İhaleyi Yapan İdare: İzmir İl Milli Eğitim Müdürlüğü
- İKN: 2023/402977
- İhale Adı: Karşıyaka Atakent Anadolu Lisesi (32 Derslikli) İnşaatı
Özet
OHAL kapsamındaki mükellefin 2022 yılı bilanço ve iş hacmi belgelerini sunmaması nedeniyle teklifinin değerlendirme dışı bırakılması mevzuata aykırıdır
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait (2022) bilanço ve iş hacmi belgeleri yerine, OHAL kapsamındaki mükellefiyet nedeniyle 2021 ve önceki yıllara ait belgelerin sunulmasının mümkün olduğunu, bu nedenle teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasının haksız olduğunu iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale tarihi 22.05.2023 olup, OHAL kapsamında bulunan illerde mücbir sebep hali nedeniyle 2022 yılı kurumlar vergisi beyannamesinin verilme süresi 15.08.2023 tarihine kadar uzatılmıştır. Yönetmelik ve şartname hükümlerine göre, ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait bilanço ve iş hacmi belgeleri istenmekle birlikte, OHAL kapsamındaki mükellefler için bu belgelerin 2021 ve önceki yıllara ait belgelerle karşılanması mümkündür. Başvuru sahibinin mükellefiyet kaydının OHAL kapsamındaki Gaziantep ilinde bulunduğu ve mücbir sebep halinden yararlandığı tespit edilmiştir. Bu nedenle, 2022 yılına ait belgelerin sunulmaması teklifin değerlendirme dışı bırakılması için gerekçe oluşturmaz.
Genel Soru–Cevap
Soru: OHAL kapsamındaki mükellefler yönünden bilanço ve iş hacmi belgeleri olarak hangi dönemlere ait belgelerin sunulması yeterlidir?
Cevap: OHAL kapsamındaki mükellefler için, ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait bilanço ve iş hacmi belgeleri henüz sunulamamış veya hazırlanamamış olabilir. Bu nedenle, mevzuata göre 2021 ve önceki yıllara ait belgelerle yeterlik değerlendirmesi yapılması mümkündür. Yani, 2022 yılı belgelerinin sunulmaması teklifin elenmesine direkt sebep oluşturmaz.
Soru: Normalde istenen bilanço ve iş hacmi belgeleriyle ilgili süre bilgisinin OHAL durumlarında nasıl değerlendirilmesi gerekir?
Cevap: Normal şartlarda ihalelerde isteğe bağlı belgeler ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait olur ancak OHAL kapsamında mücbir sebep hali nedeniyle bu belgelerin hazırlanma ve sunulma süreleri uzayabilir. Bu durumlarda, belgelerin resmi süre uzatımı dikkate alınarak 2021 veya daha erken dönem belgeleri geçici olarak kabul edilebilir.
Soru: OHAL kapsamındaki mükellefin bilanço ve iş hacmi belgeleri sunmaması sonucunda teklifinin değerlendirme dışı bırakılması iddiası ne şekilde incelenir?
Cevap: Tekliflerin yeterlik açısından incelenmesinde, OHAL dolayısıyla mücbir sebep kapsamında resmi süre uzatımı bulunan mükellefler hakkında farklı bir yaklaşım benimsenir. Bu nedenle 2022 yılına ait belgeler sunulmadığında, bu durum doğrudan teklifin elenmesi için yeterli olmayabilir ve teklif değerlendirme dışı bırakılmamalıdır.
Soru: İhale sürecinde OHAL kapsamında mücbir sebep hali bulunan illere kayıtlı firmaların belgelerinin kanıtlanması ve değerlendirilmesinde nelere dikkat edilmelidir?
Cevap: Öncelikle mükellefin OHAL kapsamındaki illerde kayıtlı olduğunun ve ilgili sürelere ilişkin resmi mücbir sebep belgesinin veya ilgili mevzuatın teyit edilmesi önemlidir. Bu durumun varlığı halinde, bilanço ve iş hacmi belgelerinin 2022 yılına ait olmaması, başvuru sahibinin yeterli olduğu anlamına gelebilir.
Soru: İdari karar ve itirazen şikayet süreçlerinde OHAL kapsamının tekliflerin değerlendirilmesi üzerindeki etkisi nasıl olmalıdır?
Cevap: OHAL kapsamının söz konusu olduğu durumlarda, bu kapsamda bulunan mükelleflerin belgelerinin tamamının sunulamaması halinde itirazen şikayet başvurularında daha esnek bir değerlendirme yapılmalıdır. İtirazen şikayet başvuru bedelinin iadesi yönünde karar verilmesi de bu hassasiyetin göstergesidir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: OHAL kapsamındaki bir mükellefin 2022 yılı bilanço ve iş hacmi belgelerini sunmaması halinde teklifinin değerlendirme dışı bırakılması mümkün müdür?
Cevap: Hayır, OHAL kapsamındaki mükellefiyet nedeniyle 2022 yılına ait bilanço ve iş hacmi belgelerinin sunulmaması teklifin değerlendirme dışı bırakılması için gerekçe oluşturmaz. Yönetmelik ve şartname hükümleri doğrultusunda bu mükellefler 2021 ve önceki yıllara ait belgelerle yeterliklerini kanıtlayabilirler.
Soru: OHAL kapsamında bulunan illerde 2022 yılı kurumlar vergisi beyannamesi ve buna bağlı belgelerin teslim süresi nasıl etkilenmiştir?
Cevap: OHAL kapsamındaki illerde mücbir sebep hali sebebiyle 2022 yılı kurumlar vergisi beyannamesi verilme süresi 15.08.2023 tarihine kadar uzatılmıştır. Bu uzatma sonucu, 22.05.2023 tarihinde yapılan ihalelerde 2022 yılı belgelerinin henüz sunulmamış olması hukuken geçerli kabul edilmiştir.
Soru: İtirazen şikayet başvurusunda başvuru sahibinin hangi talepleri doğrultusunda karar verilmiştir?
Cevap: Başvuru sahibi, OHAL kapsamındaki mükellef olduğunu gerekçe göstererek 2022 yılı belgeleri yerine 2021 ve önceki yıllara ait belgelerle yeterli değerlendirme yapılmasını talep etmiş; Kurul da bu talebi destekleyerek teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasının mevzuata aykırı olduğuna karar vermiş ve ihalenin yeniden mevzuata uygun şekilde sonuçlandırılmasına hükmetmiştir.
Soru: OHAL kapsamındaki mükellefin teklifinin değerlendirmeye alınmaması durumunda itirazen şikayet başvuru bedelinin akıbeti nasıl olmuştur?
Cevap: Kurul, OHAL kapsamında bulunma durumunun teklifin değerlendirmeye alınmamasındaki etkisini dikkate alarak, başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru bedelinin iadesine hükmetmiştir.
Detaylı Analiz
İhaleye konu olayda, bir yüklenici adayının olağanüstü hal kapsamındaki bir ilde faaliyet göstermesi sebebiyle, ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait bilanço ve iş hacmi belgelerini sunamaması ve bu nedenle teklifinin değerlendirme dışı bırakılması, uyuşmazlığın temelini oluşturmaktadır. Başvuru sahibi, 2022 yılına ait belgelerin sunulamamasını, mücbir sebep halinin etkisine dayandırmış ve daha önceki yıllara ait belgelerle yeterlik şartlarını karşılayabileceğini ileri sürmüştür. Kurulun yaptığı değerlendirme bu iddianın hukuki açıdan ne derece karşılık bulduğunu ortaya koymaktadır.
Uyuşmazlık içinde tartışılan temel konu, bilanço ve iş hacmi belgelerinin hangi yıla ait olacağı hususuna ilişkindir. Normal şartlarda ihalelerde, isteklilerden ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait bu belgelerin sunulması beklenmektedir. Ancak OHAL ilan edilen bir bölgede faaliyet gösteren mükellefler açısından, vergi beyannamelerinin ve buna bağlı belgelerin süresinde hazırlanıp sunulması mümkün olmamaktadır. Bu durumda, belge sunumundaki eksikliğin fatura edilebileceği bir kusurdan mı yoksa hukuken tanınmış bir mazeretten mi kaynaklandığı önem kazanmaktadır.
Esaslı unsur değerlendirmesi açısından bakıldığında, yeterlik belgelerinin hangi yıla ait olduğundan ziyade, başvuru sahibinin ihaleye katılmaya ehil olup olmadığını gösterecek düzeyde bilgi sunup sunmadığı belirleyici kabul edilmiştir. Bu vakada esas tartışma, belge eksikliği yoluyla isteklinin performansını değerlendiren temel bilgilerin yokluğu değil; belli bir yıla ait belgelerin resmî olarak henüz sunulabilir durumda olup olmamasıdır. Bu yönüyle, teklifin değerlendirme dışı bırakılması esaslı bir eksiklikten ziyade biçimsel bir yorumun sonucudur.
Kurul ayrıca yüklenici adayının OHAL bölgesinde faaliyet gösterdiğini ve bu sebeple mücbir sebep kapsamında yer aldığını somut kayıtlarla teyit etmiştir. Bu tespit doğrultusunda, adayın 2022 yılı belgeleri yerine 2021 ve önceki yıllara ait bilanço ve iş hacmi bilgilerini sunmasının yeterli olduğuna kanaat getirilmiştir. Böylece isteklinin iş deneyiminin değerlendirilmesi bakımından belge yılı, bu özel koşullar altında esneklikle ele alınmıştır.
Sonuç olarak Kamu İhale Kurulu, OHAL kapsamındaki firmaların belge sunumunda karşılaşabilecekleri fiilî imkânsızlıkları dikkate alan bir yaklaşım sergilemiştir. Teklifin sadece 2022 yılı belgeleri eksikliği gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılması, Kurul nezdinde mevzuata ve hakkaniyete uygun bulunmamıştır. Bu gerekçeyle teklifin yeniden değerlendirmeye alınmasına karar verilmiş ve ayrıca başvuru bedelinin iadesi yönünde hüküm kurulmuştur. Kurulun kararı, mücbir sebep durumlarının ihale sürecine etkisinin somut gerekçelerle değerlendirildiği bir örnek teşkil etmektedir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.