KÜNYE
- Toplantı No: 2022/029
- Gündem No: 23
- Karar Tarihi: 26.05.2022
- Karar No: 2022/UY.II-644
- Başvuru Sahibi: Turhanlar Petrol Karo ve İnş. Malz. San. Tic. Ltd. Şti.
- İhaleyi Yapan İdare: Ereğli Belediye Başkanlığı
- İKN: 2021/190415
- İhale Adı: Ereğli Belediyesi Sınırları Dahilinde Muhtelif Yerlerde Yol Altyapısı, Bsk Asfalt Kaplama, Sathi Kaplama ve Çeşitli İşler
Özet
İhale birim fiyat tariflerinde nakliye ve kazı işlerinin kapsamı net olup, yaklaşık maliyetteki düşük ağırlık nedeniyle nakliye mesafelerinin belirtilmemesi teklif hazırlamayı engellemez
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, nakliye mesafelerinin ve döküm alanlarının şartnamede belirtilmemesinin teklif hazırlanmasında tereddüt yarattığını, bu nedenle ihalenin mevzuata aykırı olduğunu iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İdari ve teknik şartnamelerde kazı ve zayıf zemin iş kalemlerinin birim fiyat tariflerinde nakliye, taşıma ve boşaltma giderlerinin dahil olduğu, işin yapılacağı yerlerin değişken ve ihaleye katılanların iş sahasını önceden görerek nakliye mesafelerini belirlemesinin basiretli tacir sorumluluğu kapsamında olduğu, ayrıca bu iş kalemlerinin yaklaşık maliyet içindeki ağırlığının %0,051 gibi çok düşük olduğu tespit edilmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: İhale dokümanlarında nakliye mesafeleri belirtilmediğinde, bu durum teklif hazırlama aşamasında hangi ölçüde tereddüt yaratabilir?
Cevap: Nakliye mesafeleri şartnamede açıkça yer almadığında, teklif hazırlamada tereddüt ancak ilgili iş kalemlerinin kapsamı ve şekildeki açıklık derecesine bağlıdır. Eğer birim fiyat tarifleri içinde nakliye ve taşıma giderleri net olarak dahil edilmiş ve iş sahası önceden görülebiliyorsa, bu belirsizlik genellikle aşırı tereddüt yaratmaz. Ancak iş kapsamında nakliye maliyetlerinin ağırlığı ve değişkenliği yüksekse, mesafelerin belirtilmemesi teklif oluşturmayı zorlaştırabilir. Bu nedenle mesafelerin belirtilmemesinin etkisi, işin niteliğine ve maliyet içindeki payına göre değişiklik gösterir.
Soru: Nakliye ve taşıma giderlerinin birim fiyatlara dahil edilmesi halinde, yaklaşık maliyette bu kalemlerin düşük ağırlığı ihaleye katılanların teklif hazırlamasını nasıl etkiler?
Cevap: Bu iş kalemlerinin yaklaşık maliyet içindeki oranı düşükse (örneğin %0,1’i bile aşmayan oranda), nakliye mesafelerinin dokümanda belirtilmemesi teklif hazırlama sürecinde önemli bir belirsizlik yaratmayabilir. İstekliler, iş sahasını önceden inceleyerek ve makul varsayımlarda bulunarak tekliflerini oluşturabilirler. Düşük ağırlık, bu giderlerdeki değişikliklerin teklif fiyatı üzerinde önemli bir etki doğurmamasını sağlar.
Soru: İdari şartnamede nakliye mesafeleri belirtilmemişse, aşırı düşük teklif açıklaması aşamasında idarenin bu konuda istekliden bilgi isteme yetkisi nasıl işlemektedir?
Cevap: Şartnamede nakliye mesafelerinin yer almaması, idarenin aşırı düşük teklif açıklaması sırasında bu mesafelere ilişkin makul açıklama ve belge talep etmesine engel teşkil etmez. İdare, teklifin gerçekçi ve uygun maliyette verildiğinin denetlenmesi amacıyla, istekliden nakliye mesafesi ve buna bağlı maliyetleri tevsik edecek bilgiler isteyebilir. Bu uygulama, ihale sürecinin şeffaflığı ve rekabetin korunması için yaygın ve kabul görmüş bir yöntemdir.
Soru: İhale dokümanlarında döküm alanlarının net olarak belirtilmememesi, teklif hazırlamada hangi durumlarda sorun oluşturabilir?
Cevap: Döküm alanlarının belirtilmemesi, eğer işin niteliği gereği taşıma ve boşaltma giderlerinin önemli bir maliyet kalemi olduğu durumlarda, teklif oluşturmayı zorlaştırabilir. Ancak döküm alanlarının değişken ve önceden bilinme imkânı olan hallerde veya bu kalemlerin maliyet içindeki payı düşükse, çoğu zaman bu eksiklik teklif hazırlamada esaslı bir engel teşkil etmez. İstekliler yerinde inceleme ve makul varsayımlarla tekliflerini oluşturabilir.
Soru: Nakliye ve taşımanın kapsamına ilişkin belirsizlikler tespit edildiğinde idarenin hangi önlemleri alması gerekir?
Cevap: İdare, ihale dokümanını hazırlarken temel iş kalemlerinin kapsamını açık ve tereddütsüz biçimde tanımlamalıdır. Nakliye ve taşıma giderlerinin dahil olduğu birim fiyatlar belirlenmişse, bu tür bilgilerle destekleyici ölçütler (örneğin, mesafe limitleri veya örnek taşıma güzergâhları) koymak faydalıdır. Belirsizlik bulunduğunda, ek açıklama yaparak veya ön yeterlik aşamasında bu hususları netleştirerek, teklif hazırlama sürecinde tereddüt yaratması önlenebilir. Ancak bu önlemler alınmamışsa ve iş kalemlerinin payı düşükse, genellikle tekliflerin değerlendirilmesi bu nedenle iptal edilmez.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Nakliye mesafelerinin ve döküm alanlarının şartnamede belirtilmemesi teklif hazırlamayı neden engellememiştir?
Cevap: Şartnamede kazı ve zayıf zemin iş kalemlerinin birim fiyat tariflerinde nakliye ve taşıma giderlerinin dahil olması nedeniyle, nakliye mesafelerinin belirtilmemesi teklif hazırlama aşamasında tereddüte yol açmamıştır. Çünkü işin yapılacağı alanların değişkenliği ve iş sahasının önceden görülerek mesafelerin hesaplanabilmesi, basiretli tacirin sorumluluğundadır.
Soru: Yaklaşık maliyet içindeki düşük ağırlığın bu uyuşmazlıkta ne tür bir etkisi olmuştur?
Cevap: Kazı ve zayıf zemin iş kaleminin yaklaşık maliyet içindeki ağırlığı %0,051 gibi çok düşük olduğundan, nakliye mesafelerinin şartnamede yer almaması tekliflerin oluşturulmasında ve değerlendirilmesinde önemli bir belirsizlik ya da zarar yaratmamıştır.
Soru: İdarenin, aşırı düşük teklif açıklaması aşamasında nakliye mesafelerine ilişkin nasıl bir tutum alması mümkündür?
Cevap: İdare, nakliye mesafeleri şartnamede belirtilmediği halde aşırı düşük teklif açıklamasında, istekliden bu mesafelere ilişkin bilgi ve tevsik isteme hakkına sahiptir.
Soru: İtirazen şikayet başvurusunun reddedilme gerekçesi nedir?
Cevap: Nakliye mesafelerinin şartnamede belirtilmemesi nedeniyle teklif hazırlama sürecinde objektif olarak engel oluşturulmaması, iş kalemlerinin ağırlığının çok düşük olması ve idarenin aşırı düşük teklif aşamasında mesafeye ilişkin açıklama isteyebilmesi nedeniyle, itirazen şikayet uygun bulunmayıp reddedilmiştir.
Detaylı Analiz
İncelemeye konu uyuşmazlık, bir yapım işi ihalesinde yer alan kazı ve zayıf zemin iş kalemlerine ilişkin nakliye mesafeleri ve döküm alanlarının şartnamede belirtilmemesinin, teklif hazırlama sürecinde istekliler açısından ne ölçüde belirsizlik doğurduğu sorusu çerçevesinde şekillenmiştir. Şikayetçi tarafından, bu bilgilerin açıkça ortaya konulmaması nedeniyle maliyetin net hesaplanamadığı ve teklif vermenin güçleştiği iddia edilmiştir. Ancak idarenin herhangi bir cevap sunduğu yönünde bilgi bulunmamaktadır.
Uyuşmazlığın dayanağı olarak ileri sürülen husus, kazı ve zayıf zemin iş kalemlerinin içinde barındırdığı nakliye ve taşıma giderlerinin kapsamıdır. Kurul değerlendirmesinde bu iş kalemlerinin birim fiyat tariflerinde söz konusu giderlerin dahil olduğu, dolayısıyla taşıma mesafelerinin ayrıca belirtilmiyor olmasının teknik olarak belirsizlik yaratmadığı ifade edilmiştir. Özellikle iş sahalarının farklılık gösterebilmesi ve sahada incelemeyle mesafelerin anlaşılabilir olması dikkate alındığında, teklif oluşturmayı engelleyecek derecede bilgi eksikliği bulunmadığı anlaşılmıştır.
Bu değerlendirmede, esaslı unsur kavramı tartışılırken yaklaşık maliyet içindeki oran önemli bir ölçüt olarak ortaya çıkmaktadır. Kazı ve zayıf zemin işlerine karşılık gelen maliyet miktarının toplam maliyet içinde yüzde 0,051 gibi oldukça düşük bir seviyede olduğu değerlendirilmiştir. Bu oranın düşüklüğü, söz konusu iş kalemlerinin ihale bütünündeki ağırlığını azaltmakta ve teknik doküman eksikliklerinin, tekliflerin oluşturulmasında belirleyici ya da engelleyici bir unsur olma niteliğini ortadan kaldırmaktadır. Böylelikle eksikliğin ihalenin bütününe etkisi sınırlı kalmaktadır.
İş deneyim açısından değerlendirme yapılmasını gerektirecek bir iş ortaklığı ya da pilot ortak durumu vakada bulunmamaktadır. Bu nedenle herhangi bir ortak ya da pilot ortak üzerinden iş deneyimi yönüyle özel bir tartışma yapılmamıştır. Uyuşmazlık, teklif hazırlamada öngörülebilirlik koşulunun sağlanıp sağlanmadığı yönünde şekillenmiş ve iş deneyimine ilişkin bir sorgulama bu bağlamda gündeme gelmemiştir.
Kamu İhale Kurulu, uyuşmazlığı değerlendirirken, isteklilerin teklif hazırlarken iş sahasını önceden görebilme olanağına sahip olmalarını ve basiretli bir tacir olarak taşıma mesafelerini öngörerek maliyet belirleme yükümlülüklerini ön plana almıştır. Aynı zamanda yaklaşık maliyetin bileşimi içinde söz konusu iş kalemlerinin çok küçük bir paya sahip olması da, belirsizlik iddiasının ihaleyi sakatlayacak nitelikte olmadığını göstermiştir. Bu nedenle Kurul, söz konusu eksikliklerin isteklilerin teklif oluşturmasına objektif bir engel teşkil etmediğine ve aşırı düşük teklif açıklaması aşamasında bu hususların tevsikinin istenebileceğine karar vererek başvurunun reddine hükmetmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.