KÜNYE
- Toplantı No: 2022/018
- Gündem No: 27
- Karar Tarihi: 23.03.2022
- Karar No: 2022/UY.II-408
- Başvuru Sahibi: Ark Su İnşaat Proje Mühendislik San. Ve Tic. A.Ş.-Baytimur İnşaat A.Ş. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Toplu Konut İdaresi Başkanlığı
- İKN: 2020/322003
- İhale Adı: Mersin Pamukluk Barajı Sulaması İkmal İnşaatı
Özet
Aşırı düşük teklif açıklamalarında nakliye maliyetlerinin DSİ 2015 formülleriyle uyumlu olmaması nedeniyle teklif reddedildi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata aykırı olduğunu, özellikle nakliye analiz girdilerinin paçal analiz girdisi olarak verilmesinin ve fiyat teklifi ile açıklama yapılmasının uygun olmadığını iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, ihale komisyonunun yaklaşık maliyet hesabında esas aldığı nakliye analiz girdilerinin Devlet Su İşleri tarafından 2015 yılında yayımlanan ve güncellenmeyen formüller olduğunu, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı formüllerinin ise farklı katsayılar içerdiğini tespit etmiştir. İdarenin isteklileri DSİ formüllerine yönlendirdiği, ancak nakliye maliyetlerinin bu formüllerle uyumlu olarak açıklanmadığı belirlenmiştir. İsteklinin nakliye girdileri için verdiği fiyatlar, DSİ 2015 formülleriyle hesaplanan kârsız yaklaşık maliyetlerin altında kalmıştır. Bu nedenle, isteklinin açıklamalarının mevzuata uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.
Genel Soru–Cevap
Soru: Kamu ihalelerinde aşırı düşük teklif açıklamalarında idarece yaklaşık maliyet hesabında kullanılan tek bir referans formülün zorunlu tutulması ne gibi hukuki sonuçlar doğurabilir?
Cevap: İhale sürecinde idarenin yaklaşık maliyet hesabında esas aldığı formüller ya da hesaplama yöntemleri, isteklilerin aşırı düşük teklif açıklamalarını bu kriterlere göre yapmalarını gerektirebilir. Bu durumda, isteklilerin kullandığı hesaplama yöntemlerinin idare tarafından belirlenen veya yönlendirilen referans formüllerle açıkça ve uyumlu olması beklenir. Uyumsuzluk halinde, açıklamalar yeterli kabul edilmez ve teklif reddedilebilir. Ancak, mevzuatta açık bir dayanak yoksa ve idare birden fazla makul formül sunmuşsa, farklı yöntemlerin kullanılması hususunda tereddütler olabilir. Bu yüzden idarenin yönlendirmesinin net ve tüm isteklilere eşit uygulanması önemlidir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarında nakliye maliyetlerinin yaklaşık maliyet hesabında kullanılan detaylı analiz girdilerinden farklı sunulması hâlinde nasıl bir değerlendirme yapılır?
Cevap: Yaklaşık maliyet hesabından farklı yöntemlerle veya daha genel ifadelerle yapılan nakliye maliyeti açıklamaları, idarenin esas aldığı formüllerle ciddi uyumsuzluk içeriyorsa açıklama yetersiz sayılabilir. Özellikle nakliye maliyetlerinin hesaplandığı formüller belirli kat sayılar ve analiz dijitalleri içeriyorsa, açıklamaların da bu bağlamda somut, karşılaştırılabilir ve hesaplara yakın olması beklenir. Somut veriler ve tutarlılık ortaya konulmadığında, aşırı düşük teklif açıklaması kabul edilmez.
Soru: İdare tarafından açıklama yapmaları istenirken isteklilerin farklı bakanlık ya da yönetmeliklerden formüller kullanması, teklifin değerlendirilmesinde ne gibi sorunlar yaratabilir?
Cevap: İdare, yaklaşık maliyet hesabını belirli bir formül veya kılavuza göre yapıp isteklilere bu çerçevede açıklama yapmalarını bildirmişse, isteklilerin farklı formül veya katsayılar kullanması değerlendirmede tutarsızlığa ve tereddüte yol açabilir. Bu durum, açıklamaların mevzuat ve yaklaşık maliyet esaslarıyla uyumlu olmadığı gerekçesiyle reddedilmesine sebep olabilir. İdareler, farklı yöntem ve formüller arasındaki farkları açıkça belirtmedikçe, farklı hesaplamaların kullanılması hukuken risklidir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarında nakliye maliyetlerinin kârsız yaklaşık maliyetlerin altında görünüyor olması ne şekilde değerlendirilir?
Cevap: Nakliye maliyetlerinin kârsız yaklaşık maliyetlerin altında belirlenmesi, bu girdinin gerçekçi olmadığına işaret edebilir. Bu tür tutarsızlıklar, idarenin belirlediği kriterler kapsamında aşırı düşük teklif açıklaması olarak kabul edilmeyebilir. İdare bu durumda istekliden maliyetlerinin tutarlılığına ilişkin ilave açıklama veya belge talep edebilir. Eğer maliyet açıklamaları tatmin edici olmazsa, teklif değerlendirme dışı bırakılabilir.
Soru: İhale komisyonları aşırı düşük teklif açıklamalarında nakliye maliyetlerinin hesaplanmasına yönelik idare tarafından belirlenen formüller ile sunulan açıklamalar arasında uyumsuzluk tespit ederlerse nasıl bir yol izlemelidir?
Cevap: İhale komisyonları, idarenin esas aldığı formüllerle uyumsuzluk bulunan aşırı düşük teklif açıklamalarını yeterli bulmama ve gerekçeli olarak reddetme yetkisine sahiptir. Bu durumda, teklifin değerlendirme dışı bırakılması ve ihale sürecinin mevzuata uygun şekilde yeniden yürütülmesi gerekir. Komisyonun kararında, uyumsuzluğun dayanağı olan idari şartname ve yaklaşık maliyet hesap esasları açıkça belirtilmeli, isteklilerin eşit şartlarda değerlendirilmesi sağlanmalıdır.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhale üzerinde bırakılan isteklinin nakliye maliyetlerine ilişkin açıklamalarının, idarenin esas aldığı Devlet Su İşleri 2015 formülleriyle uyumlu olmaması somut vakada neden teklif reddine sebep olmuştur?
Cevap: Çünkü aşırı düşük teklif açıklamalarında nakliye maliyetlerinin idarenin esas aldığı DSİ 2015 formüllerine uygun olarak hesaplanıp açıklanması zorunludur. İstekli verdiği nakliye fiyatlarının DSİ formülleriyle hesaplanan kârsız yaklaşık maliyetlerin altında olması ve uyumsuzluk göstermesi, idarenin esas aldığı kriterlere uygun bir açıklama yapılmadığını ve bu durumun ihale mevzuatına aykırı olduğunu ortaya koymuştur. Bu sebeple isteklinin aşırı düşük teklif açıklamaları kabul edilmemiş ve teklifi reddedilmiştir.
Soru: Başvuru sahibi’nin nakliye maliyetlerinin paçal analiz girdisi olarak verilmesi ve fiyat teklifi ile açıklanmasının uygun olmadığı yönündeki iddiası, Kurul değerlendirmesi ışığında nasıl sonuçlanmıştır?
Cevap: Kurul, nakliye maliyetlerinin idarenin yaklaşık maliyet hesabında esas aldığı DSİ 2015 formülleriyle uyumlu olarak açıklanması gerektiği yönündeki yaklaşımı benimsemiş, ancak başvuru sahibinin belirttiği paçal analiz girdisi verilmesinin veya fiyat teklifiyle açıklamanın doğrudan mevzuata aykırılık oluşturduğuna dair ayrı bir tespiti yapmamıştır. Hüküm nakliye maliyetlerinin DSİ 2015 formülleri ile uyumsuz açıklanması ve verilen açıklamanın yetersiz olması üzerinden verilmiştir.
Soru: İdarenin isteklileri yönlendirdiği nakliye maliyet hesaplamasında farklı formüller olmasına rağmen, hangi kriter esas alınmıştır ve bu kriterin ihlal edilmesi hangi sonucu doğurmuştur?
Cevap: İdare, yaklaşık maliyet hesabında DSİ 2015 yılı birim fiyat formüllerini esas almış ve isteklileri bu formüllere göre açıklama yapmaya yönlendirmiştir. Kurul, diğer bakanlıkların farklı katsayılar içeren formüllerinin dikkat dışı bırakılabileceğine karar vermiştir. Ancak isteklinin nakliye maliyet açıklamalarının idarenin esas aldığı DSİ 2015 formüllerine uyumlu olmaması ve kârsız yaklaşık maliyetlerin altında kalması sebebiyle teklif mevzuata uygun kabul edilmemiştir.
Soru: Son karara göre, aşırı düşük teklif açıklamalarının kabul edilmemesi durumunda ihale sürecindeki ne gibi bir işlem zorunlu hale gelmiştir?
Cevap: Kurul kararı ile ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının DSİ 2015 formülleriyle uyumlu olmaması nedeniyle reddedilmesine ve bu nedenle ihale işlemlerinin mevzuata uygun olacak şekilde yeniden gerçekleştirilmesine karar verilmiştir. Yani, idarenin bu ihale sürecini iptal edip, mevzuata uygun şartlar ve açıklamalarla yeniden ihale yapması zorunlu hale gelmiştir.
Detaylı Analiz
Başvurunun odağında, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarında yer verdiği nakliye maliyetlerinin, idarenin yaklaşık maliyet hesabında kullandığı Devlet Su İşleri’nin 2015 yılına ait formülleriyle uyumlu olmadığı yönündeki uyuşmazlık yer almaktadır. İhalenin değerlendirme aşamasında, istekliden verilen teklifin maliyet bileşenleriyle açıklanması istenmiş; ancak özellikle nakliye girdileri bakımından yapılan açıklama, idarenin yönlendirdiği kriterlere uygun bulunmamıştır. Bu durum, teklifin gerçekçi olup olmadığının sorgulanmasına ve yapılan açıklamanın yeterli görülmemesine yol açmıştır.
Uyuşmazlığın merkezinde yer alan tartışma, nakliye maliyetinin açıklanmasında kullanılan yöntemin ve verilerin, idarenin esas aldığı analiz yöntemleriyle örtüşüp örtüşmediği sorusuna dayanmaktadır. İstekli, nakliye girdilerini paçal analiz girdisi olarak sunmuş ve fiyat teklifi yoluyla açıklamada bulunmuş; ancak bu açıklamalar, DSİ 2015 formüllerinin içerdiği parametrelerle karşılaştırıldığında, kârsız yaklaşık maliyetlerin bile gerisinde kalmıştır. Bu fark, açıklamanın teknik olarak zayıf olduğu ve dayanaklarının somut, hesaplanabilir şekilde ortaya konulmadığı izlenimini vermiştir. Açıklamada kullanılan alternatif maliyet hesaplama yöntemleri, idarenin belirlediği yönteme göre yeterli kabul edilmemiştir.
Kurulun değerlendirmesinde esaslı unsur niteliği taşıyan konu, açıklamanın dayandığı yöntemin geçerliliğinden çok, idarenin tüm isteklilere aynı temel üzerinden yönlendirme yapıp yapmadığı olmuştur. Bu bağlamda, idarenin DSİ 2015 formüllerini esas alarak tüm isteklilerden bu yönde açıklama istediği tespiti, değerlendirmeyi belirleyici hale getirmiştir. Bu durumda, açıklamanın başka teknik gerekçelerle değil, esas alınan formüle açıkça aykırı düşmesi nedeniyle yetersiz sayıldığı anlaşılmaktadır. Yani burada belirleyici husus paçal analiz yöntemi ya da fiyat teklifi yoluyla yapılan açıklama değil, açıklamanın idarenin belirlediği sistematikle bağdaşmayan bir maliyet seviyesi sunmasıdır.
Vaka kapsamında pilot ortak gibi özel roller bakımından bir diferansiyasyon yapılmamıştır. Karar, teklifin genel yapısına dair değerlendirme içerdiği için, ortaklık yapısındaki farklı rollerin iş deneyimi ya da yeterlilik yönünden nasıl ele alındığına dair bir değerlendirme bulunmamaktadır. Diğer bir ifadeyle, pilot ortak yönünden ayrıca bir ayrım yapılmadan, tüm teklifin, açıklanan nakliye maliyetleri açısından değerlendirme dışı bırakılması söz konusu olmuştur. Dolayısıyla, kararın teknik gerekçesi maliyet değerlendirmesi düzeyinde kalmış, ortaklık yapısı ya da başvuranın sıfatı üzerinden bir ayırıcı değerlendirme yapılmamıştır.
Kurul, ihale komisyonunun yaklaşık maliyet hesabında DSİ 2015 formüllerini esas almasını yeterli bir yönlendirme olarak kabul etmiş ve bu çerçevede yapılan fiyat açıklamalarının da aynı formülle uyumlu olması gerektiğini belirtmiştir. İsteklinin sunduğu nakliye fiyatlarının, bu formüllerle hesaplanan taban değerlerin gerisinde kalmasını açıklamalar açısından teknik olarak yetersiz saymış ve bu suretle teklifin reddedilmesini uygun bulmuştur. Sonuç olarak Kurul, mevcut ihalenin iptaliyle birlikte, işlem ve değerlendirme sürecinin mevzuata uygun şekilde yenilenmesi yönünde karar vererek, tüm istekliler için eşitlik ve şeffaflığa dayalı bir uygulamanın altını çizmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.