KÜNYE
- Toplantı No: 2022/035
- Gündem No: 80
- Karar Tarihi: 07.07.2022
- Karar No: 2022/UY.II-844
- Başvuru Sahibi: Hca İnş. A.Ş.
- İhaleyi Yapan İdare: T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Toplu Konut İdaresi Başkanlığı
- İKN: 2020/292705
- İhale Adı: Kahramanmaraş Karakuz Barajı İnşaatı
Özet
Nakliye girdilerinin aşırı düşük teklif açıklamasında nakliye formülüne uygun kullanılmaması nedeniyle teklifin değerlendirme dışı bırakılması
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, NVS İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin nakliye analiz girdilerini idarenin belirttiği nakliye formülleri yerine üçüncü kişiden alınan fiyat teklifleriyle açıklamasının mevzuata aykırı olduğunu ve bu nedenle tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiğini talep etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale dokümanında ve aşırı düşük teklif açıklama yazılarında nakliye girdilerine ilişkin poz numaraları verilmiş ve DSİ Genel Müdürlüğü’nün Birim Fiyat Kitabı’ndaki nakliye formüllerine atıf yapılmıştır. Bu durumda isteklilerin açıklamalarını sadece bu nakliye formüllerini kullanarak yapmaları zorunludur. NVS Ltd. Şti. ise nakliye girdilerini üçüncü kişiden alınan fiyat teklifleriyle açıklamış, bu açıklama idarenin belirttiği analiz formatına ve teknik şartnamelere uygun değildir. Ayrıca, NVS Ltd. Şti.'nin kullandığı birim fiyatlar idarece oluşturulan birim fiyatlardan daha düşük olup, bu durum teklifin gerçekçi olmadığını göstermektedir. Bu tespitler, işin yapım amacına ve teknik içeriğine uygunluk açısından önemlidir.
Genel Soru–Cevap
Soru 1:
Aşırı düşük teklif açıklamasında, idarece ihale dokümanlarında belirlenen standart maliyet analiz yöntemlerinin kullanılması neden kritik öneme sahiptir?
Cevap:
İhale dokümanlarında belirlenen standart maliyet analiz yöntemleri, tüm isteklilerin maliyet açıklamalarını karşılaştırabilir ve objektif olarak değerlendirebilir olması amacıyla konur. Bu standartlara aykırı açıklamalar, özellikle nakliye gibi temel gider unsurlarında, maliyetlerin gerçekçi ve tutarlı olmadığı şüphesini doğurabilir. Bu nedenle, sadece idari dokümanda belirtilen formüller veya analiz metotları esas alınarak açıklama yapılması gereklidir; aksi halde açıklama kabul edilmeyebilir ve teklif değerlendirme dışı bırakılabilir.
Soru 2:
Nakliye maliyetlerine ilişkin aşırı düşük teklif açıklamasında, üçüncü taraflardan alınan fiyat tekliflerinin kullanılması hangi durumlarda uygun değildir?
Cevap:
İhale dokümanında, nakliye maliyetlerinin açıklanması için özel bir formül veya standart analiz yöntemi tanımlanmışsa, isteklilerin bu yöntemi esas alarak açıklama yapması beklenir. Üçüncü taraflardan alınan bağımsız fiyat teklifleri, bu standart yöntemi tamamlamak veya desteklemek amacıyla sunulabilir ancak asıl maliyet analizi bu formül ve standartlara göre yapılmalıdır. Sadece bu tür fiyat tekliflerine dayanılarak yapılan açıklamalar uygun görülmeyebilir ve teklifin gerçekçi olmadığı değerlendirilerek eleme gerekçesi oluşturabilir.
Soru 3:
Aşırı düşük teklif açıklamalarında, idarece belirlenen birim fiyatlardan daha düşük maliyet açıklamalarının teklif değerlendirmesine etkisi nedir?
Cevap:
İdarece belirlenen birim fiyatlar, işin teknik özellikleri ve piyasa koşulları göz önünde bulundurularak hazırlanır ve maliyetlerin asgari bir gerçekçilik seviyesinde olmasını garanti etmeye yöneliktir. Açıklanan maliyetlerin bu birim fiyatlardan anlamlı düzeyde düşük olması, teklifin işin gerektirdiği teknik yeterlilik ve kalite şartlarıyla aykırı, gerçekçi olmayan bir fiyatlama içerdiği anlamına gelebilir. Bu durumda, teklifin ekonomik açıdan düşük olması değil, gerçekleştirilebilir ve sağlıklı olduğunun sorgulanması gerekebilir; bu da teklifin değerlendirme dışı bırakılması sonucunu doğurabilir.
Soru 4:
İhale sürecinde, aşırı düşük teklif açıklamalarının kapsamı ve yönteminin ihale dokümanında net şekilde belirtilmemesi halinde uygulamada ne tür sorunlar ortaya çıkabilir?
Cevap:
Açıklama yöntemi ve kapsamı ihale dokümanında açıkça tanımlanmadığında, istekliler farklı analiz yöntemleri veya farklı dayanaktan oluşan maliyet bilgileri sunabilir. Bu durum, değerlendirme sürecinde tereddüte, subjektif yorumlara, uyuşmazlıklara ve itirazlara yol açabilir. Ayrıca, standart olmayan açıklamalar teklifin iptaline veya ihalenin tekrarına neden olabilir. Bu nedenle aşırı düşük tekliflerin açıklama esaslarının detaylı ve net biçimde dokümante edilmesi, standart uygulamaların sağlanması ve hukuki uyuşmazlıkların önüne geçilmesi için önemlidir.
Soru 5:
Teknik şartnamede ve ihale dokümanında belirtilen analiz formatlarına uygun olmayan aşırı düşük teklif açıklamalarının idari süreçte değerlendirilmesi nasıl yapılmalıdır?
Cevap:
Teknik şartname ve ihale dokümanında gerekli analiz formatları açık şekilde belirtildiyse, isteklilerin açıklamalarının bu formatlara uygunluğu ilk değerlendirme kriteri olmalıdır. Format dışına çıkılması halinde idarece açıklama kriterlere uygun hale getirilmesi talep edilebilir; uygunluk sağlanmazsa teklifin gerçekçi olmadığı varsayımıyla değerlendirme dışı bırakılması yerinde olur. Bu yaklaşım, ihalenin şeffaflığı, rekabetin eşit koşullarda sağlanması ve teknik yeterliliklerin korunması için gereklidir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru 1:
NVS İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin aşırı düşük teklif açıklamasında nakliye girdilerine ilişkin olarak neden DSİ Birim Fiyat Kitabı’ndaki nakliye formüllerinin kullanılması zorunludur?
Cevap:
İhale dokümanı ve aşırı düşük teklif açıklaması çerçevesinde, nakliye girdilerinin idarece belirlenen DSİ Birim Fiyat Kitabı’ndaki formüllerle açıklanması açıkça zorunlu tutulmuştur. Bu, analizlerin standart ve karşılaştırılabilir olmasını sağlamak içindir. NVS İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin formüller yerine üçüncü kişiden alınan farklı fiyat tekliflerini kullanması, bu zorunluluğa aykırıdır.
Soru 2:
NVS İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin nakliye girdilerine ilişkin kullandığı fiyatların idarece oluşturulan birim fiyatlardan daha düşük olmasının ihale değerlendirmesi açısından önemi nedir?
Cevap:
Firma tarafından kullanılan fiyatların idarece belirlenen birim fiyatlardan daha düşük olması, teklifin gerçekçi olmadığını gösterir. Bu durum, işin teknik içeriği ve yapım amacıyla bağdaşmadığı için teklifin uygunluğu açısından ciddi şüphe oluşturur. Bu nedenle teklif değerlendirme dışı bırakılmıştır.
Soru 3:
NVS İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına hangi somut gerekçeler dayandırılmıştır?
Cevap:
Teklifin değerlendirme dışı bırakılması, hem nakliye analizlerinin ihale dokümanında belirtilen DSİ nakliye formüllerine uygun yapılmaması hem de kullanılan fiyatların idarece belirlenen birim fiyatlardan daha düşük ve gerçekçi olmaması gerekçelerine dayanmıştır. Bu iki husus, idari şartname ve teknik şartnamede belirtilen kurallara aykırılık oluşturmuştur.
Soru 4:
Bu karara göre, aynı ihale konusu işte aşırı düşük teklif açıklaması yapılırken izlenecek ana prensip nedir?
Cevap:
Aşırı düşük teklif açıklamalarında, idari dokümanda belirtilen ve standardize edilmiş analiz formüllerinin kesinlikle kullanılması gerekir. İsterseler üçüncü şahıs fiyatlarına da yer verebilirler ancak esas analizler idarece belirtilen formüllere göre yapılmalıdır. Aksi halde teklifin değerlendirme dışı bırakılması sonucu doğar.
Detaylı Analiz
İhaleye konu yapım işinde yaşanan uyuşmazlık, bir isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında yer alan nakliye girdilerine ilişkin maliyet analizlerinin, idarenin dokümanda öngördüğü yöntem yerine farklı bir yolla açıklanması nedeniyle ortaya çıkmıştır. Başvuru sahibi, belirlenen nakliye formülleri yerine üçüncü taraflardan alınan fiyat tekliflerine dayalı analizlerin kullanıldığını ileri sürerek, bu durumun mevzuata aykırılık teşkil ettiğini ve açıklamanın geçersiz olduğunu iddia etmiştir. Bu kapsamda, değerlendirme dışı bırakılması gerektiği yönünde talepte bulunulmuştur.
İhale dokümanı ve aşırı düşük teklif açıklaması yazılarında, nakliye girdilerinin belirli poz numaraları ile tanımlandığı ve Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü Birim Fiyat Kitabı’nda yer alan nakliye formüllerinin esas alınacağı açıkça vurgulanmıştır. Bu şekilde oluşturulmuş bir ihale düzeninde, tüm isteklilerin standardize edilmiş ve karşılaştırılabilir maliyet analizleri üzerinden değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. Ancak söz konusu istekli, bu formüllere göre hesaplama yapmadan, üçüncü kişilerden aldığı fiyat tekliflerine dayalı analizler sunmuştur. Bu durum, dokümanda çizilen teknik çerçevenin dışına çıkılması anlamına gelmekte ve açıklamanın usule uygunluğunu tartışmalı hale getirmektedir.
Bu vakada esaslı unsur olgusu da belirleyici bir rol oynamıştır. Nakliye gibi büyük hacimli maliyet kalemlerinin, idarenin tanımladığı yöntemle açıklanmaması, teklifin bütünlüğü ve gerçekçiliği üzerinde doğrudan etkili olabilecek niteliktedir. İlgili girdinin teknik şartname kapsamında açıkça belirtilen yöntemle uyumsuz biçimde açıklanması, idare açısından sadece bir şekli eksiklik değil, esaslı bir teknik sapma olarak değerlendirilmiştir. Söz konusu fiyatların idarenin belirlediği maliyet seviyesinden daha düşük olması da bu tercihi desteklemeyen bir unsur olarak dikkate alınmıştır.
Pilot ortak sıfatıyla hareket eden isteklinin sunduğu analizlerin bu ölçüde eksik veya hatalı olması, teklifin geçerliliği yönünde tereddüt yaratmıştır. Nakliye analizlerinde üçüncü kişilere dayalı fiyatlandırma modeli seçilmesi, rekabet açısından avantaj sağlama potansiyeli taşırken, işin gerektirdiği standardın altında bir maliyet tahmini yapılmasına da sebep olmuştur. Bu analizlerin, özellikle idarenin ön maliyet hesaplarının da altında kalması, teklifin ekonomik olarak tutarlılığı bakımından inandırıcı görülmemiştir.
Kamu İhale Kurulu, incelemesinde özellikle ihale dokümanına ve teknik şartnamedeki açık yönlendirmelere atıfta bulunarak, açıklamanın bu belirlemelere aykırı şekilde sunulmuş olmasını temel bir değerlendirme kıstası olarak ele almıştır. Nakliye maliyetlerinin DSİ formüllerine göre yapılmaması ve bunun yerine dayanak olarak sunulan fiyat tekliflerinin, idarece kabul gören seviyelerin da altında kalması, açıklamanın hem biçimsel hem içeriksel olarak uygun olmadığı sonucuna götürmüştür. Bu gerekçelerle istekli firmanın teklifi değerlendirme dışı bırakılmış ve ihale işlemlerinin yeniden gözden geçirilmesi yönünde karar alınmıştır.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.