KÜNYE
- Toplantı No: 2022/042
- Gündem No: 13
- Karar Tarihi: 07.09.2022
- Karar No: 2022/UY.II-1066
- Başvuru Sahibi: Nvs İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.
- İhaleyi Yapan İdare: T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Toplu Konut İdaresi Başkanlığı
- İKN: 2020/292705
- İhale Adı: Kahramanmaraş Karakuz Barajı İnşaatı
Özet
Nakliye girdilerine ilişkin formülün ihale dokümanında yer almaması nedeniyle aşırı düşük teklif açıklamasının fiyat teklifi ile yapılmasının uygun olduğu yönündeki itirazın görev yönünden reddi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, nakliye girdilerine ilişkin formüllerin ihale dokümanında yer almaması nedeniyle aşırı düşük teklif açıklamasının fiyat teklifi ile yapılmasının uygun olduğunu belirterek teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına itiraz etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale dokümanında ve idarece isteklilere gönderilen analiz formatlarında nakliye pozlarına ilişkin herhangi bir formül bulunmamaktadır. Yaklaşık maliyet hesabında formül kullanılmış olsa da, bu formüllerin isteklilerce bilinmesi mümkün değildir. Bu nedenle, fiyat teklifi alınarak aşırı düşük teklif açıklaması yapılması mevzuata uygundur. Başvuru sahibinin iddiaları daha önce mahkeme kararları ve Kurul kararları ile incelenmiş ve sonuçlandırılmıştır.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük tekliflerin açıklanmasında ihale dokümanında yer almayan maliyet unsurlarına ilişkin hesaplama yöntemlerinin kullanılmaması ne tür sorunlara yol açabilir?
Cevap: İhale dokümanında ve analiz formatlarında maliyet unsurlarına ilişkin hesaplama yöntemleri veya formüller yer almıyorsa, istekliler bu yöntemleri bilmiyor demektir. Dolayısıyla, aşırı düşük teklif gerekçesinin bu hesaba dayanarak açıklanması beklenemez. Bu tür durumlarda, aşırı düşük teklif açıklaması fiyat teklifi üzerinden yapılmalı, dokümanda bulunmayan yöntemlere dayandırılan açıklamalar ise dikkate alınmamalıdır. Aksi halde, değerlendirmede hukuki tereddütler ve itirazlar ortaya çıkabilir.
Soru: İdarenin yaklaşık maliyet hesaplarında kullandığı gizli formüller veya hesaplama yöntemleri, istekliler tarafından bilinmiyorsa aşırı düşük teklif açıklamalarında hangi açıklama biçimi tercih edilmelidir?
Cevap: İdarenin yaklaşık maliyet hesabında kullandığı ancak ihale dokümanlarında yer vermediği formüller, istekliler tarafından bilinmediği için, aşırı düşük teklif açıklamasında bu formüller esas alınamaz. Bu durumda, istekliler aşırı düşük teklif gerekçesini yalnızca teklif ettikleri fiyat üzerinden açıklamalıdır. Bu yaklaşım, mevzuat açısından uygulamada kabul görmüş ve Kurul kararlarıyla da desteklenmiştir.
Soru: İhale dokümanında yer almayan ancak idarenin bilgisinde bulunan hesaplama yöntemleri veya formüller, tekliflerin değerlendirilmesi sırasında idareye hangi yükümlülükleri getirir?
Cevap: İdare, yaklaşık maliyet hesabında kullandığı formülleri veya hesaplama esaslarını isteklilere açık ve erişilebilir şekilde sunmadığı sürece, tekliflerin değerlendirilmesinde bu yöntemleri dayanak gösteremez. İstekliler bu verilere sahip olmadığından, aşırı düşük teklif açıklaması bu formüllere dayandırılamaz. İdarenin şeffaflık yükümlülüğü, hesaplama yöntemlerini ihale dokümanında ya da analiz formatlarında açıkça sunmasını gerektirir.
Soru: Kamu İhale Kurulu’na yapılan itirazlarda, daha önce benzer konuda nihai kararlar alınmışsa, başvurular nasıl sonuçlanır?
Cevap: Eğer başvuru, aynı konuda daha önce alınmış ve kesinleşmiş Kamu İhale Kurulu kararlarına itiraz niteliğinde ise, Kurul yeni inceleme yapmamakta ve başvuruyu görev yönünden reddetmektedir. Bu uygulama, idari işlem tekrarlarının önüne geçilmesi ve hukuki kesinlik ilkesinin korunması açısından önemlidir.
Soru: Formüllerin veya analiz yöntemlerinin ihale dokümanlarında açıkça belirtilmemesi nedeniyle ortaya çıkan tereddütler nasıl bertaraf edilir?
Cevap: Bu tür tereddütler, aşırı düşük teklif açıklamasının yalnızca teklif edilen fiyat üzerinden yapılması yaklaşımıyla giderilebilir. İhale dokümanlarında yer almayan ve isteklilere duyurulmayan formül ve hesaplama yöntemlerine dayalı açıklamaların kabul edilmemesi, uygulamada sıkça benimsenen bir çözüm olarak karşımıza çıkar ve idari süreçlerde hukuki dayanıklılığı artırır.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Başvuru sahibinin nakliye girdilerine ilişkin formüllerin ihale dokümanında yer almaması nedeniyle aşırı düşük teklif açıklamasını sadece fiyat teklifi üzerinden yapmasının uygun olduğu iddiası niçin reddedilmiştir?
Cevap: Çünkü ihale dokümanlarında ve analiz formatlarında nakliye girdilerine ilişkin herhangi bir formül bulunmamaktadır ve yaklaşık maliyet hesaplarında kullanılan formüller isteklilere bildirilmemiştir. Bu durumda aşırı düşük teklif açıklamasının sadece fiyat teklifi üzerinden yapılması mevzuata uygundur. Başvuru sahibinin iddiaları ise daha önce benzer konularda alınmış Kurul kararları ile defaten incelenmiş ve sonuçlandırılmıştır.
Soru: İdarenin yaklaşık maliyet hesabında nakliye girdilerine ilişkin formül kullanması isteklilere karşı nasıl bir hukuki sonuç doğurmuştur?
Cevap: İdare tarafından yaklaşık maliyet hesabında kullanılan formüller isteklilere açıklanmadığından, tekliflerin değerlendirilmesinde bu formüller dikkate alınamaz. Bu nedenle, aşırı düşük teklifler fiyat teklifi üzerinden açıklanabilir ve bu yöntemin uygulanması uygun bulunmuştur.
Soru: Başvurunun görev yönünden reddedilmesinin temel sebebi nedir?
Cevap: Başvurunun, daha önce alınmış ve aynı konuda nihai nitelik taşıyan Kamu İhale Kurulu kararlarına itiraz niteliğinde olması nedeniyle, bu Kurul kararlarına ilişkin konuyu yeniden inceleme görevi olmadığı için başvuru görev yönünden reddedilmiştir.
Soru: İhale dokümanlarında nakliye girdilerine ilişkin formüllerin yer almaması, aşırı düşük tekliflerin açıklanması sırasında isteklilere nasıl bir hukuki hak sağlamıştır?
Cevap: Bu durum, isteklilerin aşırı düşük teklif açıklamasını sadece sundukları fiyat teklifi üzerinden yapabilmelerine olanak sağlamıştır. Çünkü formüllerin bulunmaması, başka bir açıklama biçimine olanak tanımamıştır ve bu uygulama mevzuata uygun bulunmuştur.
Detaylı Analiz
İncelenen vakada, bir isteklinin ihale sürecinde teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına ilişkin şikâyeti ele alınmıştır. Başvuru sahibi, nakliye girdilerine dair formüllerin ihale dokümanında ya da eklerinde yer almadığını ileri sürerek, aşırı düşük teklif açıklamasını yalnızca fiyat teklifi üzerinden yapmasının hukuka uygun olduğunu iddia etmiştir. Bu gerekçeyle teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına itiraz etmiş, ancak bu başvuru, Kamu İhale Kurulu tarafından görev yönünden reddedilmiştir. Uyuşmazlık, esasen aşırı düşük teklif açıklamasına esas alınabilecek verilerin sınırlarının, ihale dokümanında tanımlanıp tanımlanmadığına odaklanmaktadır.
İhale süreci bakımından tartışılan başlıca husus, idarenin yaklaşık maliyet hesabında nakliye girdilerine ilişkin formüller kullanmış olmasına rağmen, bu formüllerin ihale dokümanında veya isteklilere gönderilen analiz formatlarında yer almamış olmasıdır. İstekliler bu durumda, aşırı düşük teklif açıklaması yaparken kendi teklif ettikleri fiyatı esas almak dışında bir yöntemle hareket edemezler. Çünkü, açıklama yükümlülüğü olan bir maliyet bileşeni varsa ve bu bileşen dokümana yansıtılmamışsa, bu durumda ortaya çıkan belirsizlik isteklilerin aleyhine işleyemez. Bu bağlamda, yalnızca fiyat teklifiyle açıklama yapılmasının mümkün görülmesi, şikâyetteki temel iddianın zeminini oluşturmuştur.
Esaslı unsur kavramı bu vakada, nakliye girdilerinin dayanağını oluşturan formüllerin ihale dokümanında yer almamasıyla ilişkilendirilmiştir. Eğer bir maliyet kaleminin analizine esas alınacak yöntem açıkça tanımlanmamışsa, bu kalem üzerinden belirli bir hesaplama biçiminin dayatılması mümkün olmaz. Belirsizlik taşıyan yönergeler ya da gizli hesaplama yöntemleri kullanılarak yapılan değerlendirmeler, ihaleye katılımın eşitlik ve açıklık ilkeleriyle bağdaşmaz. Bu nedenle Kurul, daha önceden de benzer şekilde karara bağlanmış hususlara atıf yaparak, başvurunun yeni bir değerlendirme konusu oluşturmadığını belirlemiştir.
Somut olayda pilot ortağın iş deneyimiyle ilgili herhangi bir tartışma bulunmadığından, değerlendirme yalnızca teklife konu açıklamanın içeriğine ve formatına odaklanmıştır. Aşırı düşük teklif açıklamasının hangi yöntemle yapılabileceği, dokümanda yer verilen bilgilerle doğrudan bağlantılı olduğundan, isteklinin yalnızca fiyat teklifini dayanak göstermesi bu kapsamda makul bir yaklaşımdır. Pilot ortağın yeterliliğine dair bir sorun gündeme getirilmediği için bu yönlü bir hukuki değerlendirmeye gerek duyulmamıştır.
Kamu İhale Kurulu, başvuruya yönelik nihai değerlendirmesinde, daha önce aynı konuda alınmış kararların tüm yönleriyle benzer olduğunu tespit ederek, bu tür tekrar başvuruların yeni bir inceleme alanı yaratmadığını vurgulamıştır. Kurul, formül bilgisi paylaşılmadan yapılan maliyet hesaplarının teklif açıklama sürecinde bağlayıcı olamayacağına kanaat getirmiştir. Bu gerekçelerle yapılan başvuru, görev yönünden reddedilmiş; hem idarenin hem de Kurul’un daha önceki uygulamalarıyla tutarlılık arz eden bir karar ortaya konmuştur.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.