KÜNYE
- Toplantı No: 2022/035
- Gündem No: 94
- Karar Tarihi: 07.07.2022
- Karar No: 2022/UY.II-854
- Başvuru Sahibi: Harbiye İnşaat Madencilik Taahhüt Petrol Ürünleri Sanayi Ticaret Anonim Şirketi
- İhaleyi Yapan İdare: Devlet Su İşleri 3. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2022/258196
- İhale Adı: Kütahya-Gediz Muratdağı Barajı İkmali
Özet
Nakliye analiz girdilerinin mevzuata uygun açıklanması nedeniyle aşırı düşük teklif açıklamasının kabulü
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, idarenin nakliye analiz girdileri için poz numarası ve formül belirtmemesi nedeniyle Karayolları Genel Müdürlüğü formülünü kullanarak yaptığı açıklamaların uygun bulunmamasının mevzuata aykırı olduğunu iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, Kamu İhale Genel Tebliği hükümlerine göre aşırı düşük teklif açıklamalarında kamu kurumlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ve formüllerin kullanılabileceğini, ancak açıklamaların ihale dokümanındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine ve yapım şartlarına uygun olması gerektiğini tespit etmiştir. Başvuru sahibinin nakliye analiz girdileri için Karayolları Genel Müdürlüğü 07.005/K-1 nakliye pozu formülünü kullanması ve mesafeleri birebir yazması mevzuata uygundur. İdarenin açıklama isteme yazısında poz numarası veya formül belirtilmemesi nedeniyle başvuru sahibinin bu formülü kullanmasında mevzuata aykırılık bulunmamıştır.
İdare Görüşü
İdare, nakliye formülünde 100 metrenin kazı fiyatlarına dahil olduğunu ve DSİ birim fiyatları ile uyuşmadığını, ayrıca proforma faturada nakliye mesafesinin net belirtilmediğini gerekçe göstererek açıklamaları uygun bulmamıştır.
Genel Soru–Cevap
Soru: Kamu ihalelerinde aşırı düşük teklif açıklamalarında hangi kriterlere göre kamu kurumlarının yayımladığı birim fiyat ve formüller kullanılabilir?
Cevap: Kamu ihalelerinde aşırı düşük teklif açıklamalarında, açıklamalarda kullanılan birim fiyat ve formüllerin kamu kurumlarınca yayımlanmış olması mümkündür; ancak bunların ihale dokümanındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine ve şartnamelerde belirtilen teknik koşullara uygun olması gereklidir. Uygulamada, sadece resmi kaynaklardan alınan formüller veya birim fiyatlar doğrudan kullanılmalı, ihale dokümanından sapmalar açıklamaların reddedilmesine yol açabilir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklaması istenirken idarenin açıklama talebinde poz numarası veya kullanılan formülün açıkça belirtilmemesi nasıl değerlendirilir?
Cevap: İdarenin açıklama isteme yazısında poz numarası veya formülün belirtilmemesi, istek sahibinin kamu kurumlarınca yayımlanmış ve genel kabul görmüş formülleri kullanmasını engellemez. Bu tür eksiklikler, açıklamaların mevzuata aykırı sayılmasına neden olmamalıdır; yeter ki kullanılan formüller teknik ve idari şartlara uygun ve somut şekilde izah edilebilsin.
Soru: Nakliye analiz girdilerinde bir kamu kurumunun yayımladığı formül farklı bir kurumun birim fiyatları ile örtüşmediğinde aşırı düşük teklif açıklamasında bu durumun sonucu nedir?
Cevap: Kamu kurumlarının yayımladığı formüller arasında uyumsuzluk veya fiyat farklılıkları olabilir. Bu durumda, açıklamalarda yalnızca hangi kurumun fiyat ve formülünün esas alındığı açıkça ortaya konmalı, analiz girdileri ihale şartlarına, teknik tanımlamalara ve standartlara uygun olmalıdır. Fiyat farklılığı gerekçe gösterilip açıklamalar reddedilmekte tereddüt yaşanabilir; Kurullar genellikle açıklamaların dayandığı mevzuata ve dokümana uyumuna öncelik verir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarında nakliye mesafesi ve ilgili faturaların sunulmasına dair hangi hususlar önemlidir?
Cevap: Nakliye mesafesinin açıklamalarda net olarak belirtilmesi ve proforma faturaların bu mesafeyi tutarlı şekilde göstermesi gerekir. Mesafenin veya fatura bilgilerinin belirsiz ya da eksik olması, açıklamaların reddine yol açabilir. Dolayısıyla nakliye maliyetini açıklarken somut ve doğrulanabilir belgelerle mesafe parametresinin desteklenmesi önemlidir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamaları mevzuata uygun bulunduğunda idarenin ihale işlemleri üzerindeki yükümlülüğü nedir?
Cevap: Aşırı düşük teklif açıklamaları mevzuata uygun sayıldığında, idarenin bu açıklamaları kabul etmesi ve reddine ilişkin işlemleri iptal etmesi gerekir. Bu durumda ihale sürecinde açıklamaların uygunluğu dikkate alınarak mevzuata uygun şekilde işlem yapılmalı, aksi takdirde hukuki uyuşmazlıklar ve iptal kararları gündeme gelebilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Başvuru sahibinin nakliye giderlerine ilişkin aşırı düşük teklif açıklamasında Karayolları Genel Müdürlüğü 07.005/K-1 nakliye pozu formülünü kullanması mevzuata uygun mudur?
Cevap: Evet, başvuru sahibinin nakliye analiz girdilerinde Karayolları Genel Müdürlüğü 07.005/K-1 numaralı nakliye pozu formülünü kullanması, Kamu İhale Genel Tebliği hükümleri çerçevesinde mevzuata uygundur.
Soru: İdarenin açıklama isteme yazısında nakliye poz numarası veya formülün belirtilmemesi başvuru sahibinin mevcut formülü kullanmasında mevzuat açısından bir engel yaratır mı?
Cevap: Hayır, idare tarafından açıklama isteme yazısında poz numarası veya formül belirtilmemesi nedeniyle başvuru sahibinin Karayolları Genel Müdürlüğü formülünü kullanması mevzuata aykırı değildir.
Soru: İdarenin, nakliye analiz girdilerinin DSİ birim fiyatları ile uyuşmadığı ve 100 metrenin kazı fiyatlarına dahil olduğu gerekçeleriyle açıklamaları reddetmesi isabetli midir?
Cevap: Hayır, Kurul değerlendirmesine göre, bu gerekçeler açıklamaların mevzuata uygunluğunu ortadan kaldırmamış ve idarenin açıklamaları reddetmesi hukuken doğru bulunmamıştır.
Soru: Bu vakada aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun bulunmasının ihale sürecine etkisi nedir?
Cevap: Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun bulunması nedeniyle, idarenin reddine ilişkin işlemi iptal edilmiş ve ihale işlemleri mevzuata uygun şekilde yeniden yürütülmüştür.
Detaylı Analiz
Aşırı düşük teklif açıklamasına ilişkin bu vakada, uyuşmazlık başvuru sahibinin nakliye analiz girdilerini hangi yöntemle ve hangi formülle açıkladığına, özellikle de idarenin açıklama isteme yazısında yeterli yönlendirmede bulunup bulunmadığına odaklanmaktadır. İdare, açıklama yazısında nakliye maliyetlerine dair poz numarası veya formül belirtmeden bir açıklama talep etmiş, başvuru sahibi ise Karayolları Genel Müdürlüğü’nün 07.005/K-1 numaralı nakliye pozu formülünü kullanarak hesaplama yapmıştır. Ancak idare, bu yaklaşımın kendi öngördüğü yöntemle örtüşmediğini ileri sürerek açıklamaları reddetmiştir.
İhale sürecinde asıl tartışma, nakliyeye ilişkin analiz girdilerinin hangi teknik referanslara dayandırılarak oluşturulabileceği konusuna ilişkindir. Başvuru sahibi, herhangi bir poz numarası ya da formül belirtilmeden yapılan açıklama talebine karşılık, sektörde genel kabul görmüş resmi bir kamu kurumunun yayımladığı nakliye formülünü esas almıştır. Buna rağmen idare, kullanılan formülün kendi yöntemleriyle (örneğin DSİ birim fiyat yapısıyla) uyumsuz olduğunu ve mesafenin faturada açık şekilde belirtilmediğini öne sürerek bu açıklamayı geçerli saymamıştır. Oysa kamu ihale uygulamalarında geçerli kabul edilen temel yaklaşım, kamu kurumlarınca yayımlanan analiz yöntemlerinin belirli şartlar altında kullanılabilirliğidir.
Bu bağlamda esaslı unsur kavramı, kullanılan formülün şeffaf, doğrulanabilir ve dokümana uygun nitelik taşıyıp taşımadığı kapsamında değerlendirilmiştir. Açıklama yapılan analizde mesafenin açıkça yazılmış olması ve kullanılan formülün kamu kaynağına dayandırılması, açıklamanın esasını karşılayan unsurlar olarak kabul edilmiştir. Buna karşılık idarenin, kendi iç yöntemleriyle yapılan örtüşmezliği esas alması, açıklamanın özüne değil şekline odaklanması yönünde değerlendirilmiş ve bu tutum Kurul tarafından yerinde bulunmamıştır.
Kararda pilot ortağın iş deneyimi ya da yeterlik katkısına ilişkin spesifik bir değerlendirme yer almamakla birlikte, vakadaki asıl sorun teklifteki nakliye maliyetinin nasıl oluşturulduğuna ilişkindir. Dolayısıyla yüklenici ortakların rollerine dair özel bir tartışma gündeme gelmemiş, değerlendirme tamamen teknik analiz girdilerinin dayanağı ile sınırlı kalmıştır.
Sonuç olarak Kamu İhale Kurulu, açıklama talebinde yönlendirme yapılmayan bir alanda başvuru sahibinin kamu kurumlarınca yayımlanmış ve sektörde geçerliliği olan bir formülü esas almasının mevzuata uygun olduğunu kabul etmiştir. İdarenin, açıklamalarda kendi öngördüğü analiz yapısıyla birebir uyuşmaması gerekçesiyle bu açıklamaları reddetmesinin hukuken geçerli bir dayanağı olmadığı değerlendirilmiştir. Bu doğrultuda başvuru sahibinin açıklamaları uygun bulunmuş ve ihale işlemlerinin bu çerçevede mevzuata uygun şekilde yeniden yürütülmesine karar verilmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.