KÜNYE
- Toplantı No: 2021/013
- Gündem No: 31
- Karar Tarihi: 31.03.2021
- Karar No: 2021/UY.II-701
- Başvuru Sahibi: Kaan Yol İnşaat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi
- İhaleyi Yapan İdare: Karayolları 3. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2020/599045
- İhale Adı: Aksaray – Ortaköy - 6. Bl. Hd. Km: 0+000-46+320 Arası Toprak İşleri, Sanat Yapıları ve Üstyapı İkmal İşleri Yapılması
Özet
Aşırı düşük teklif açıklamasının motorin fiyatının gerçek satışa dayanmaması nedeniyle reddi uygun bulunmuştur
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, motorin fiyatına ilişkin aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olduğunu, kullanılan Woog’s markasına ait fiyatın aktif satış yapan bayilerden alınan gerçekçi bir fiyat olduğunu ve açıklamanın reddedilmesinin hukuka aykırı olduğunu iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, işin yapımında önemli maliyet kalemi olan motorin analiz girdisi için başvuru sahibinin dayanak gösterdiği Woog’s markasına ait fiyatın EPDK tarafından yayımlanan diğer fiyatlara göre %11 daha düşük olduğunu ve Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu’nun bayilere ilişkin satış verilerinde bu fiyat üzerinden satış yapılmadığını tespit etmiştir. Ayrıca, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.1 maddesine göre fiyat teklifinin dayanağı olarak kullanılan malın ihale konusu işte en az 1/20 oranında satışının yapılmış olması gerektiği, ancak bu koşulun sağlanmadığı belirlenmiştir. Bu teknik ve tutar dağılımına ilişkin tespitler ışığında başvuru sahibinin açıklamasının mevzuata uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.
İdare Görüşü
İdare, başvuru sahibinin motorin fiyatına ilişkin açıklamasını Kamu İhale Genel Tebliği’nin ilgili maddelerine uygun bulmayarak teklifini reddetmiş ve ihaleyi başka bir istekli üzerinde bırakmıştır.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarında dayanak gösterilen mal veya girdinin piyasada gerçekten satıldığına dair hangi kriterler uygulanmaktadır?
Cevap: Kamu İhale Genel Tebliği’nde belirtilen temel ölçütlerden biri, aşırı düşük teklif açıklamasında dayanak gösterilen mal veya girdinin, ihale konusu işin toplamında en az 1/20 oranında gerçek satışının bulunmasıdır. Bu, sadece teorik fiyat beyanının değil, satışa ilişkin somut piyasa hareketlerinin de kanıtlanmasını gerektirir. Dayanak fiyatın piyasada çok düşük veya satışı olmayan bir rakam olarak tespit edilmesi, açıklamanın reddedilmesine yol açabilir.
Soru: İhalelerde motorin veya benzeri emtia fiyatları aşırı düşük teklif açıklamasında kullanılırken hangi kaynakların fiyatları dikkate alınmalıdır?
Cevap: İhale komisyonları ve istekliler, motorin gibi emtia fiyatlarında Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) tarafından yayımlanan günlük ve il bazındaki tavan fiyatlar ile bayilerde fiilen gerçekleşen satış rakamlarını esas almalıdır. Pazarda aktif satış yapılmayan veya fiyatı piyasa ortalamasının önemli ölçüde altında olan kayıt dışı fiyatlara dayandırılan açıklamalar genellikle uygun bulunmamaktadır. Ayrıca, fiyatın aktif satış yapan bayilerden teyit edilmiş olması önem taşır.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasında fiyat dayanağı olarak gösterilen marka veya bayi seçiminin mevzuat açısından önemi nedir?
Cevap: Dayanak olarak sunulan fiyatın marka veya bayisinin sektörde geçerliliği ve satış hacmi, açıklamanın kabulü için önemlidir. Özellikle rekabetçi piyasa fiyatlarını yansıtması gereken bu seçimin, EPDK gibi düzenleyici kurumların verileriyle uyumlu olması beklenir. Nadir veya lokal fiyatlar ile yapılan açıklamalar, piyasa fiyatlarının temsilcisi olmadığı için genellikle reddedilir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasında, teklifin ekonomik iddiasını desteklemek amacıyla kullanılan fiyat bilgileri mutlaka resmi ve güncel verilere mi dayanmalıdır?
Cevap: Kullanılan fiyatların güncel ve resmi kaynaklardan alınması tercih edilir ve bu fiyatların piyasa satış koşullarıyla da uyumlu olması gerekir. Güncel olmayan, tek taraflı veya resmi kaynaklarca desteklenmeyen fiyat açıklamaları, teklif tutarının gerçekliğinin sorgulanmasına ve açıklamanın reddine neden olabilir. Ancak, uygulamada bu konuda mutlak kural bulunmamaktadır; önemli olan dayanağın piyasa ile uyumlu ve gerçekçi olmasıdır.
Soru: İhale sürecinde aşırı düşük teklif açıklaması yapılırken, açıklamada kullanılan fiyatların yeterli düzeyde kanıtlanmaması durumunda idarenin nasıl bir yaklaşım sergilemesi beklenir?
Cevap: İdare, aşırı düşük teklif açıklamasında dayanak gösterilen fiyatların piyasa verileri ile uyumlu olmaması veya satış belgelerinin yeterince somut olmaması halinde bu açıklamayı mevzuat hükümleri doğrultusunda reddedebilir. Böyle bir durumda, idarenin teklifin reddine yönelik işlemi hukuka uygun bulunabilir; aksi takdirde, teklifler gerçekçi olmayan maliyetlerin altında kalabilir ve ihale süreci zarar görebilir. Ancak ret kararının dayanağının açık ve belgelerle desteklenmiş olması önem taşır.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Başvuru sahibinin motorin fiyatını Woog’s markasından alarak aşırı düşük teklif açıklamasında kullanması neden mevzuata uygun bulunmamıştır?
Cevap: Çünkü söz konusu Woog’s markasına ait motorin fiyatı, EPDK tarafından yayımlanan fiyatlar arasında %11 daha düşük olup bu fiyat üzerinden bayilerde gerçek satış yapılmadığı tespit edilmiştir. Kamu İhale Genel Tebliği gereğince ise dayanak olarak gösterilen malın ihale konusu işte en az 1/20 oranında satılmış olması zorunludur; bu şart yerine getirilmediği için açıklama reddedilmiştir.
Soru: İdarenin başvuru sahibinin açıklamasını reddetme kararı hangi hukuki ve teknik tespitlere dayandırılmıştır?
Cevap: İdarenin kararı, EPDK’nın il bazında yayımladığı günlük tavan fiyatlar ve bayilerde satış verilerinin başvuru sahibinin gösterdiği fiyatla örtüşmemesi, ayrıca ihale konusu işte kullanılan mal satışının yeterli olmaması gerekçelerine dayanmıştır. Bu tespitler, aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuat şartlarına uymadığını göstermiştir.
Soru: Başvuru sahibinin ihalede kullandığı diğer iş kalemlerine ilişkin açıklamalarda hangi noktanın esasa etki etmediği değerlendirilmiştir?
Cevap: Başvuru sahibinin iş kalemleri için hangi kamu kurum veya kuruluşunun birim fiyatlarını kullandığının belirtilmemesi, yapılan değerlendirmede esasa etkili bulunmamıştır.
Soru: Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasında hukuka aykırılık tespit edilmesine karşı Kurulun karşı oy görüşü neden farklı olmuştur?
Cevap: Karşı oy görüşünde, açıklamada kullanılan fiyatın gerçek bir piyasa satışına dayandığı ve bu yönüyle dayanağı olduğu değerlendirilmiş, dolayısıyla mevzuata uygunluk konusunda farklı kanaate varılmıştır. Ancak çoğunluk bu görüşü benimsememiştir.
Detaylı Analiz
İncelenen uyuşmazlıkta, ihaleye katılan bir isteklinin sunduğu aşırı düşük teklif açıklamasına ilişkin olarak, teklif içinde motorin gider kaleminde kullanılan birim fiyatın dayanağı tartışma konusu olmuştur. Başvuru sahibi, teklifinde referans olarak gösterdiği Woog’s markasına ait motorin fiyatını kullanmış; bu fiyatın, aktif satış yapan bayilerden alınan gerçek bir piyasa değeri olduğunu savunmuştur. İdare ise, bu fiyatın gerçek piyasa koşullarını yansıtmadığı gerekçesiyle aşırı düşük teklif açıklamasını yeterli görmemiş ve başvuru sahibinin teklifini reddetmiştir. Uyuşmazlığın odak noktası, ilgili motorin fiyatının geçerliliği ve bu fiyatın dayanağının piyasada satışla örtüşüp örtüşmediğidir.
İhale sürecinde maliyet analizinde önemli yer tutan motorin girdisi, aşırı düşük teklif açıklamalarında teknik ve mali doğruluğu titizlikle denetlenen kalemlerden biridir. Bu vakada başvuru sahibi, dayanak fiyat olarak EPDK tarafından yayımlanan fiyatların ortalamasına kıyasla %11 oranında daha düşük olan bir değeri kullanmıştır. Ancak bu fiyatın, EPDK’nın il bazında yayımladığı tavan fiyatlarla ve sahadaki gerçek satış verileriyle örtüşmediği tespit edilmiştir. Ayrıca, Tekliflerin değerlendirilmesinde referans alınan Kamu İhale Genel Tebliği’nin satış hacmine ilişkin kriteri uyarınca, gösterilen motorin fiyatının ihaleye konu işin yüzde 5’ine karşılık gelecek düzeyde piyasada satılıyor olması beklenir. İnceleme neticesinde bu satış oranının sağlanmadığı belirlenmiştir.
Bu bağlamda, açıklamada kullanılan fiyatın esaslı bir unsur olup olmaması da değerlendirilmiştir. Aşırı düşük teklif açıklamalarında esaslı unsur, işin mali yapısını doğrudan etkileyen ve teklif bedelinin önemli bir kısmını oluşturan unsurlar olarak ele alınır. Bu ihalede motorin maliyeti, teknik olarak işin yürütülmesinde temel girdilerden biri olduğundan, buna ilişkin açıklamada kullanılan fiyat, esaslı unsur niteliğindedir. Başvuru sahibinin sunduğu fiyat verisinin hem piyasa gerçekliğini yansıtmaması hem de Tebliğ’de öngörülen satış oranı koşulunu taşımaması nedeniyle, bu esaslı unsurda yapılan açıklama yetersiz kalmıştır.
Pilot ortağın iş deneyimi veya açıklamalardaki katkısı yönünden doğrudan bir değerlendirme bulunmamakla birlikte, başvuru sahibinin diğer analiz girdileri açısından da inceleme yapılmıştır. Bu kapsamda, iş kalemlerine ilişkin hangi kurumun birim fiyatlarının kullanıldığının belirtilmemesi esasa etkili bir eksiklik olarak değerlendirilmemiş; ayrıca, açıklama istenilmeyen analiz girdileri için çok düşük fiyat öngörülmesi tek başına teklifin reddi gerekçesi yapılmamıştır. Ancak motorin gibi esaslı bir girdi yönünden açıklamaların yeterli dayanakla sunulmaması, tüm teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına neden olmuştur.
Kurul, yaptığı değerlendirmede, kullanılan motorin fiyatının hem piyasa verilerinden bariz şekilde düşük olmasını hem de bu fiyat üzerinden aktif satış yapılmadığını esas alarak açıklamayı uygun bulmamıştır. EPDK’nın düzenleyici verileriyle çelişen bu fiyatın, sağlıklı bir maliyet yapısına işaret etmediği sonucuna ulaşılmıştır. Karşı oyda, bu fiyatın gerçek bir piyasa teklifine dayandığı ileri sürülse de, çoğunluk fiyatın piyasa koşullarını yansıtmadığı ve Tebliğ’deki satış oranı koşulunu karşılamadığı gerekçesiyle açıklamanın reddine karar vermiştir. Bu çerçevede idarece yapılan teklifin değerlendirme dışı bırakılması işleminin yerinde olduğu kabul edilmiş, itirazen şikâyet başvurusu da reddedilmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.